สมอง

ลองนึกถึงวันที่มีคนชมคุณสิบคน แต่มีคนหนึ่งพูดจาแรงใส่คุณเพียงประโยคเดียว แปลกไหมที่ตอนกลับบ้าน คุณอาจจำคำชมแทบไม่ได้ แต่คำพูดแย่ ๆ ประโยคนั้นกลับวนอยู่ในหัวซ้ำแล้วซ้ำอีกเหมือนถูกติดไว้ด้วยกาว นี่ไม่ใช่เพราะคุณอ่อนแอเกินไป และไม่ใช่เพราะคุณเป็นคนคิดมากกว่าคนอื่นเสมอไป แต่มันเกี่ยวข้องกับการทำงานพื้นฐานของสมองมนุษย์ที่ถูกหล่อหลอมมายาวนานนับแสนปี สมองของเรามีแนวโน้มจดจำเรื่องร้าย เรื่องเสี่ยง เรื่อง.. ดูเพิ่ม

คำเดิมที่คุ้นมาก จู่ ๆ ก็กลายเป็นคำแปลก หลายคนเคยเจอเหตุการณ์ประหลาดแบบนี้ เวลาจ้องคำศัพท์คำหนึ่งนาน ๆ หรือเขียนคำเดิมซ้ำหลายรอบ อยู่ดี ๆ คำนั้นกลับดูแปลกตา เหมือนไม่ใช่คำจริง เหมือนสะกดผิด หรือกลายเป็นแค่ลายเส้นที่ไม่คุ้น ทั้งที่เมื่อกี้เรายังอ่านมันได้ปกติ ปรากฏการณ์นี้เกี่ยวข้องกับสิ่งที่เรียกว่า Jamais Vu และ Semantic Satiation คือภาวะที่สิ่งที่ควรจะคุ้น กลับรู้สึกไม่คุ้นขึ้นมาชั่วคราว โดยเฉพ.. ดูเพิ่ม

ทำไมเราสะดุ้งตื่นก่อนนาฬิกาปลุกดังแค่ 1 นาทีได้บ่อย ๆ มีเรื่องหนึ่งที่หลายคนเจอแล้วรู้สึกเหมือนร่างกายมีพลังลึกลับ ตั้งนาฬิกาปลุกไว้ 06:30 น. แต่ตากลับลืมขึ้นมาเองตอน 06:29 น. พอดี บางวันแม่นจนขนลุก เหมือนมีใครในสมองนั่งเฝ้าเข็มนาฬิกาให้ตลอดคืน บางคนเป็นบ่อยมากจนเริ่มสงสัยว่าเรามีเซนส์พิเศษหรือเปล่า ทำไมร่างกายถึงรู้ล่วงหน้าว่าอีกไม่กี่นาทีเสียงปลุกจะดัง ทั้งที่ตอนหลับเราก็ไม่ได้มองนาฬิกา ไม่ได้ต.. ดูเพิ่ม

จี๊ดขึ้นสมองไม่ได้เกิดจากสมองเย็นจริง หลายคนเคยกินน้ำแข็งไส ไอศกรีม น้ำปั่น หรือเครื่องดื่มเย็นจัดเร็ว ๆ แล้วอยู่ดี ๆ ก็ปวดจี๊ดบริเวณหน้าผาก ขมับ หรือกลางหัว ความรู้สึกนั้นมาเร็วมาก เจ็บแปลบเหมือนมีอะไรพุ่งขึ้นสมอง แล้วก็มักหายไปเองภายในไม่กี่วินาทีหรือไม่กี่นาที อาการนี้เรียกกันว่า Brain Freeze หรือปวดหัวจากความเย็น ชื่อ Brain Freeze ฟังดูเหมือนสมองถูกแช่แข็ง แต่ความจริงสมองไม่ได้เย็นจนแข็ง และน.. ดูเพิ่ม

เคยไหม ยืนอยู่ริมระเบียงสูง ๆ มองลงไปด้านล่าง แล้วจู่ ๆ มีความคิดแปลก ๆ แวบขึ้นมาว่า ถ้ากระโดดลงไปจะเป็นอย่างไร ทั้งที่เราไม่ได้อยากทำจริง ไม่ได้อยากตาย และพอความคิดนั้นโผล่มา ก็รีบถอยหลังทันทีด้วยความตกใจ หลายคนที่เคยเจอประสบการณ์นี้มักกลัวตัวเองทันที กลัวว่าตนเองจิตตกหรือเปล่า กลัวว่าในใจลึก ๆ มีความอยากทำร้ายตัวเองหรือไม่ ทั้งที่ก่อนหน้านั้นอาจใช้ชีวิตปกติ มีความสุขดี และไม่ได้มีความคิดแบบนั้น.. ดูเพิ่ม

โรคหลอนมือถือสั่น รู้สึกเหมือนมีแชตเด้งตลอดเวลา สมองเรากำลังพังหรือเปล่า เคยไหม นั่งทำงานอยู่ดี ๆ ก็รู้สึกเหมือนมือถือในกระเป๋ากางเกงสั่น พอรีบหยิบขึ้นมาดู กลับไม่มีแชต ไม่มีสายเข้า ไม่มีแจ้งเตือนอะไรเลย บางคนเป็นตอนเดิน บางคนเป็นตอนนั่งเงียบ ๆ บางคนเป็นทั้งที่มือถือไม่ได้อยู่ในกระเป๋าด้วยซ้ำ อาการนี้ฟังดูเหมือนเรื่องตลก แต่หลายคนเจอบ่อยจนเริ่มไม่แน่ใจว่าตัวเองคิดไปเองหรือเปล่า บางคนถึงขั้นรู้สึก.. ดูเพิ่ม

เห็นแมวอ้วนแล้วอยากบีบ ไม่ได้แปลว่าเราใจร้าย หลายคนเคยเป็นแบบนี้ เห็นเด็กแก้มยุ้ย เห็นแมวอ้วน เห็นหมาตัวกลม หรือเห็นอะไรน่ารักมาก ๆ แล้วจู่ ๆ ก็พูดออกมาว่า “น่ากัดจัง” “อยากบีบแก้ม” “อยากฟัดให้จม” ทั้งที่ในใจไม่ได้อยากทำร้ายจริง ๆ แค่รู้สึกหมั่นเขี้ยวแบบควบคุมยาก อาการนี้มีชื่อเรียกว่า Cute Aggression หรือความก้าวร้าวแบบน่ารัก เป็นปรากฏการณ์ที่สมองตอบสนองต่อควา.. ดูเพิ่ม

เดินเข้าห้องแล้วลืมว่าจะมาทำอะไร อย่าเพิ่งตกใจว่าสมองเสื่อม นี่คือ Doorway Effect เคยไหม เดินออกจากโต๊ะทำงานไปหยิบอะไรบางอย่างในห้องนอน พอเดินถึงหน้าตู้ กลับยืนนิ่งเหมือนตัวเองถูกตัดสัญญาณในหัวขึ้นมาดื้อ ๆ เมื่อกี้จะมาหยิบอะไรนะ ที่ชาร์จ โทรศัพท์ เอกสาร หรือแค่เดินมาทำไมก็ยังนึกไม่ออก บางคนเจอบ่อยจนเริ่มแซวตัวเองว่าแก่แล้วแน่ ๆ บางคนถึงขั้นกังวลว่านี่เป็นสัญญาณสมองเสื่อมหรือเปล่า ทั้งที่จริงแล้วอ.. ดูเพิ่ม

พาลีโดเลีย ทำไมสมองเราชอบเห็นหน้าในปลั๊กไฟ เมฆ และสิ่งของรอบตัว เคยไหม มองปลั๊กไฟแล้วเหมือนมันกำลังทำหน้าตกใจ มองหน้ารถแล้วเหมือนรถกำลังยิ้ม มองก้อนเมฆแล้วเห็นเป็นรูปสัตว์ หรือเห็นลายไม้บนโต๊ะแล้วรู้สึกเหมือนมีหน้าคนจ้องกลับมา ทั้งที่จริง ๆ มันก็เป็นแค่ปลั๊กไฟ รถ เมฆ หรือไม้ธรรมดา ปรากฏการณ์นี้มีชื่อว่า พาลีโดเลีย หรือ Pareidolia หมายถึงการที่สมองมองเห็นรูปแบบที่คุ้นเคยในสิ่งที่จริง ๆ แล้วเป็นภาพ.. ดูเพิ่ม

ลองนึกภาพว่าคุณตื่นขึ้นมากลางดึก ห้องมืดสนิท มีเพียงแสงจากหน้าต่างส่องเข้ามานิดเดียว ตรงมุมห้องมีเสื้อผ้าแขวนอยู่ แต่ในเสี้ยววินาทีแรก สมองกลับบอกคุณว่า นั่นคือคนยืนอยู่ หัวใจเต้นแรงทันที มือเย็น หายใจติดขัด และก่อนที่คุณจะคิดทัน ร่างกายเหมือนเชื่อไปแล้วว่ามีบางอย่างอยู่ตรงนั้น ทั้งที่เมื่อเปิดไฟดู มันอาจเป็นเพียงเสื้อผ้า เก้าอี้ หรือเงาของสิ่งของธรรมดา คำถามคือ คนที่บอกว่าเห็นผี เขาโกหกเสมอไปหรื.. ดูเพิ่ม

วิทยาศาสตร์ของการนอนตื่นสายในวันหยุด ช่วยชดเชยร่างพังหรือทำให้สมองเอ๋อกว่าเดิม คืนวันศุกร์มาถึง หลายคนรู้สึกเหมือนได้รับอิสรภาพ หลังจากโดนนาฬิกาปลุกลากตัวขึ้นจากเตียงมาทั้งสัปดาห์ แผนในหัวจึงเรียบง่ายมาก คืนนี้นอนดึกได้ พรุ่งนี้ไม่ต้องรีบตื่น แล้วค่อยนอนชดเชยให้เต็มที่ ฟังดูสมเหตุสมผลมาก เพราะถ้าทั้งสัปดาห์นอนน้อย ร่างกายก็ควรได้เวลาคืนกลับไปบ้าง แต่ปัญหาคือร่างกายมนุษย์ไม่ได้ทำงานเหมือนบัญชีธนาค.. ดูเพิ่ม

ตอนเป็นเด็ก หนึ่งปีดูเหมือนยาวจนแทบไม่มีวันจบ ปิดเทอมหนึ่งครั้งเหมือนโลกทั้งใบหยุดให้เราเล่น แต่พอโตขึ้น โดยเฉพาะหลังวัยยี่สิบกลาง ๆ หลายคนกลับรู้สึกว่าแค่กะพริบตา ปีใหม่ก็มาอีกแล้ว เดือนทั้งเดือนหายไปเร็วเหมือนถูกใครกดข้ามฉากชีวิต ความรู้สึกว่าเวลาผ่านเร็วขึ้นเมื่ออายุมากขึ้น ไม่ใช่เรื่องที่เราคิดไปเองทั้งหมด และไม่จำเป็นต้องแปลว่าชีวิตเราน่าเบื่อเสมอไป แต่มันเกี่ยวข้องกับวิธีที่สมองรับรู้เวลา บ.. ดูเพิ่ม

คนไทยจำนวนมากเติบโตมากับคำเตือนว่า อายุ 25 คือวัยเบญจเพส เป็นช่วงดวงตก มีเกณฑ์เกิดอุบัติเหตุ เจ็บป่วย เลิกกับแฟน ตกงาน หรือมีเหตุการณ์ใหญ่ในชีวิต หลายคนจึงใช้ชีวิตด้วยความระแวงตั้งแต่วันเกิดปีที่ 25 แต่ถ้ามองด้วยวิทยาศาสตร์ คำอธิบายอาจไม่ได้อยู่ที่ตัวเลข 25 แต่อยู่ที่สิ่งที่กำลังเปลี่ยนแปลงอยู่ในสมองของเรา คำว่า "เบญจเพส" มาจากคำว่า เบญจ แปลว่า ห้า และ เพส หมายถึงยี่สิบห้า จึงใช้เรียกช่วงอายุ 25 .. ดูเพิ่ม

จั๊กจี้ไม่ใช่แค่เรื่องผิวหนัง แต่เป็นเรื่องของสมอง เวลาคนอื่นมาเกาใต้เท้า เอว หรือสีข้าง เราอาจหัวเราะ ดิ้น หรือรู้สึกจั๊กจี้ทันที แต่พอเราใช้มือของตัวเองเกาจุดเดียวกัน ความรู้สึกกลับเบากว่ามาก หรือแทบไม่จั๊กจี้เลย เรื่องนี้ไม่ได้เกิดจากผิวหนังเปลี่ยนไป แต่เกิดจากสมองรู้ล่วงหน้าว่าเรากำลังจะทำอะไรกับร่างกายตัวเอง พูดแบบง่ายที่สุดคือ ถ้าสัมผัสนั้นมาจากตัวเราเอง สมองจะคาดเดาได้ล่วงหน้าและลดความตื่น.. ดูเพิ่ม

คาเฟอีนไม่ได้สร้างพลังงาน แต่มันบังความง่วงไว้ หลายคนดื่มกาแฟแล้วรู้สึกตื่นขึ้น ทำงานต่อได้ คิดไวขึ้น หรือเหมือนมีแรงมากกว่าเดิม แต่ความจริงคาเฟอีนไม่ได้เติมพลังงานให้ร่างกายโดยตรง สิ่งที่มันทำคือเข้าไปขัดขวางสัญญาณความง่วงในสมอง ทำให้เรารู้สึกเหมือนยังไม่เหนื่อย ทั้งที่ร่างกายอาจเหนื่อยอยู่แล้ว หัวใจของเรื่องนี้อยู่ที่สารชนิดหนึ่งชื่อว่า อะดีโนซีน หรือ Adenosine ซึ่งเป็นสารที่ค่อย ๆ สะสมในสมองระ.. ดูเพิ่ม

เส้นเลือดสมองแตกคืออะไร เส้นเลือดสมองแตกคือภาวะที่หลอดเลือดในสมองฉีกขาด ทำให้เลือดไหลออกมาในเนื้อสมองหรือบริเวณรอบสมอง ภาวะนี้เป็นหนึ่งในโรคหลอดเลือดสมองที่อันตรายมาก เพราะสมองเป็นอวัยวะที่ควบคุมการพูด การเคลื่อนไหว ความจำ การหายใจ การกลืน และการรู้สึกตัว เมื่อเลือดออกในสมอง ไม่ได้มีปัญหาแค่เลือดไหล แต่เลือดที่ออกมายังไปกดเนื้อสมอง ทำให้สมองบวม ความดันในกะโหลกสูงขึ้น และเซลล์สมองเสียหายได้อย่างรว.. ดูเพิ่ม

หลายคนเคยสงสัยว่า เวลาคนเมายาแล้วบอกว่าเห็นคนที่ไม่มีอยู่จริง ได้ยินเสียงที่ไม่มีใครพูด หรือเชื่อว่ามีคนกำลังตามทำร้าย ทั้งที่ความจริงไม่มีอะไรเกิดขึ้น สมองกำลังทำอะไรอยู่ ทำไมสิ่งที่ไม่มีอยู่จริงจึงรู้สึกเหมือนจริงเสียยิ่งกว่าความจริง คำตอบคือ สิ่งที่เราเรียกว่า "ประสาทหลอน" ไม่ได้เกิดขึ้นที่ดวงตาหรือหู แต่เกิดขึ้นที่สมอง สมองของมนุษย์ไม่ได้ทำหน้าที่เพียงรับข้อมูลจากโลกภายนอกเท่านั้น แต่ยังตีควา.. ดูเพิ่ม

กาแฟไม่ได้ทำให้ทุกคนตื่นเหมือนกัน โดยทั่วไปกาแฟทำให้คนตื่น เพราะมีคาเฟอีนที่ไปขัดขวางสารในสมองที่เกี่ยวกับความง่วง แต่บางคนกลับดื่มกาแฟแล้วรู้สึกง่วง สงบ หรืออยากนอนมากขึ้น เรื่องนี้เกิดขึ้นได้จริง และไม่ได้แปลว่ากาแฟเสียหรือร่างกายผิดปกติเสมอไป เหตุผลหลักคือร่างกายแต่ละคนตอบสนองต่อคาเฟอีนไม่เหมือนกัน บางคนไวต่อคาเฟอีนมาก ดื่มนิดเดียวก็ใจสั่น นอนไม่หลับ แต่บางคนดื่มแล้วแทบไม่รู้สึกอะไร หรือบางช่ว.. ดูเพิ่ม

เมื่อพูดถึง วีรบุรุษสงคราม หลายคนมักนึกถึงภาพของทหารแนวหน้า ผู้ถืออาวุธ วิ่งฝ่ากระสุน หรือเข้าต่อสู้กับศัตรูอย่างกล้าหาญ แต่ในความเป็นจริงแล้ว การชนะสงครามไม่ได้เกิดจากกำลังรบเพียงอย่างเดียว สงครามเป็นเรื่องซับซ้อน ต้องอาศัยผู้คนจำนวนมากที่ทำหน้าที่แตกต่างกันออกไป บางคนไม่ได้ยิงปืนแม้แต่นัดเดียว บางคนไม่เคยเข้าสู่สนามรบโดยตรง แต่สิ่งที่พวกเขาทำกลับมีส่วนสำคัญต่อชัยชนะ และช่วยชีวิตผู้คนนับไม่ถ้วน .. ดูเพิ่ม

งานวิจัยด้านประสาทวิทยาชี้ว่า ความจำเกี่ยวกับคำพูดอาจพึ่งพาระบบการได้ยินและความรู้สึกจากการออกเสียง มากกว่าส่วนสมองที่ควบคุมการเคลื่อนไหวของปากโดยตรง เวลาคนเราพูดออกมาหนึ่งคำ สิ่งที่เกิดขึ้นไม่ได้มีแค่ริมฝีปาก ลิ้น และกล้ามเนื้อในช่องปากขยับตามคำสั่งของสมอง งานวิจัยใหม่จากนักวิจัย McGill University และ Yale School of Medicine ชี้ว่า การเรียนรู้และจดจำรูปแบบการพูดอาจพึ่งพาระบบรับเสียงและความรู้สึก.. ดูเพิ่ม