พืช

ในโลกทุกวันนี้ เวลาเราพูดถึงผักและผลไม้ คนส่วนใหญ่ก็มักจะนึกถึงมะเขือเทศ กล้วย มันฝรั่ง หรือ หัวหอม เพราะเป็นพืชที่ปลูกกันทั่วโลกและหาซื้อได้ง่าย แต่ในอดีตโลกไม่ได้เป็นแบบนี้ ยังมีผักและผลไม้อีกหลายชนิดที่เคยได้รับความนิยมมาก มีคนปลูกและกินกันเป็นประจำ บางชนิดมีรสชาติอร่อยมาก บางชนิดใช้เป็นยา หรือใช้ทำของใช้ต่างๆ แต่เมื่อเวลาผ่านไป พืชชนิดใหม่ที่ปลูกง่ายกว่า ให้ผลผลิตมากกว่า หรือมีราคาถูกกว่าเข้า.. ดูเพิ่ม

มีเมล็ดพืชบางชนิดที่ดูเหมือนจะขัดกับความรู้สึกของคนทั่วไป เพราะแทนที่จะงอกได้ในดินอุดมสมบูรณ์กลับต้องรอให้พื้นที่นั้นผ่านไฟป่ามาก่อน ถึงจะเริ่มชีวิตใหม่ได้จริง ๆ เรื่องนี้ไม่ใช่เรื่องบังเอิญ แต่เป็นกลไกที่ธรรมชาติออกแบบมาอย่างละเอียด 1 ไฟไม่ได้มีแค่ด้านทำลาย ไฟป่าทำให้ต้นไม้ใหญ่ล้มลง ใบไม้แห้งถูกเผา แต่ในขณะเดียวกันมันเปิดพื้นที่ใหม่ให้แสงแดดส่องถึงพื้นดิน เมล็ดที่เคยถูกปกคลุมหนาแน่นจึงได้เริ่มต้.. ดูเพิ่ม

เคยมีคนเล่าว่า เดินผ่านป่าไผ่เดิมที่เคยเขียวแน่นทั้งแนว อยู่ดีๆ วันหนึ่งกลับเห็นดอกเล็กๆ สีซีดโผล่เต็มไปหมด เหมือนใครสั่งให้มันออกพร้อมกันทั้งป่า แล้วไม่นานหลังจากนั้น ไผ่ที่เคยสูงใหญ่ก็เริ่มแห้งลงทีละต้นจนตายไปทั้งพื้นที่ ฟังดูเหมือนเรื่องแปลกๆ แต่เรื่องนี้เกิดขึ้นจริง และไม่ได้เกิดแค่จุดเดียวด้วย ไผ่บางชนิดมีพฤติกรรมที่ไม่เหมือนพืชทั่วไปเลย มันไม่ได้ออกดอกทุกปี ไม่ได้ออกแบบสุ่ม แต่จะเก็บเวลาของ.. ดูเพิ่ม

เวลาพูดถึงสิ่งที่มีอายุหลายพันปี หลายคนมักนึกถึงพีระมิด เมืองโบราณ หรือซากอารยธรรมที่หลงเหลืออยู่ตามพิพิธภัณฑ์ แต่ยังมีอีกสิ่งหนึ่งที่ยังมีชีวิต หายใจ เติบโต และยืนอยู่กับโลกมาจนถึงทุกวันนี้ นั่นคือต้นไม้บางต้นที่มีอายุยาวนานจนแทบไม่น่าเชื่อ ลองนึกภาพว่ากำลังยืนอยู่ใต้ต้นไม้ต้นหนึ่ง ลำต้นใหญ่จนต้องใช้คนหลายสิบคนจับมือกันถึงจะโอบรอบได้ เงาของมันทอดลงบนพื้นเหมือนหลังคาธรรมชาติที่กางปกคลุมทั้งพื้นที.. ดูเพิ่ม

เคยมีช่วงหนึ่งที่เข้าครัวบ่อยขึ้นแบบไม่ทันตั้งตัว หยิบหัวหอมมาหั่นทีไร น้ำตาก็ไหลทุกที ตอนนั้นก็คิดแค่ว่ามันแสบตา แต่ไม่เคยหยุดดูจริงจังเลยว่าของกลมๆ ที่ทำให้ร้องไห้นี่มันมีอะไรอยู่ข้างในบ้าง วันหนึ่งลองผ่าหัวหอมช้าๆ แทนที่จะรีบหั่นเป็นชิ้นบางๆ แล้วก็เริ่มสังเกตเห็นว่ามันไม่ได้เป็นก้อนตันแบบที่เคยคิด มันเป็นชั้นๆ ซ้อนกันแน่นมาก แต่ละชั้นดูอวบ หนา และฉ่ำน้ำ เหมือนมีอะไรถูกเก็บเอาไว้เต็มไปหมด พอลอง.. ดูเพิ่ม

เคยสังเกตไหมว่าต้นไม้ที่วางไว้ริมหน้าต่าง มักจะเอนตัวไปทางแสงเสมอ ไม่ว่าจะหมุนกระถางอย่างไร อีกไม่กี่วันยอดอ่อนก็จะค่อย ๆ หันกลับไปในทิศเดิมเหมือนมีใครมากระซิบบอกว่าด้านนั้นคือทางที่ควรเติบโต ภาพเล็ก ๆ แบบนี้เกิดขึ้นแทบทุกบ้าน หลายคนเห็นจนชินตา แต่พอลองหยุดมองจริง ๆ ก็อดสงสัยไม่ได้ว่า ต้นไม้ไม่มีตา ไม่มีสมอง ไม่มีขาเดิน แล้วมันรู้ได้อย่างไรว่าตรงไหนสว่างที่สุด คำตอบอยู่ในร่างกายของมันเอง ยอดอ่อนข.. ดูเพิ่ม

เวลาเดินอยู่ในสวนพฤกษศาสตร์หรือเห็นภาพดอกไม้แปลกตาบนหน้าจอ หลายคนมักสะดุดกับดอกไม้ที่ใหญ่จนแทบไม่เชื่อสายตา บางดอกมีขนาดใหญ่กว่าศีรษะของคนเสียอีก คำถามที่ตามมาคือ พืชต้องเสียพลังงานมหาศาลไปกับการสร้างดอกขนาดนี้ทำไม แค่มีดอกเล็ก ๆ จำนวนมากก็น่าจะเพียงพอแล้วไม่ใช่หรือ ถ้ามองจากมุมของต้นไม้ เรื่องนี้เหมือนการลงทุนครั้งใหญ่ ดอกไม้ไม่ใช่ของตกแต่ง แต่เป็นเครื่องมือสำคัญในการสืบพันธุ์ ทุกกลีบ ทุกสี ทุกก.. ดูเพิ่ม

เวลาเห็นคนตัดหญ้าหน้าบ้านหรือสนาม สิ่งที่หลายคนเคยสงสัยก็คือ ตัดไปตั้งเยอะแล้วทำไมไม่นานก็เขียวเหมือนเดิม บางแห่งเพิ่งตัดเมื่อสัปดาห์ก่อน ผ่านไปไม่กี่วันก็เริ่มต้องตัดอีกรอบ ทั้งที่ต้นไม้อื่นโดนตัดกิ่งหนัก ๆ ยังต้องใช้เวลาฟื้นตัวนานกว่าเยอะ ความลับของเรื่องนี้ไม่ได้อยู่ที่หญ้าโตเร็วอย่างเดียว แต่อยู่ที่ตำแหน่งของจุดเติบโต ซึ่งต่างจากพืชหลายชนิดอย่างชัดเจน ลองนึกถึงต้นไม้ทั่วไป เวลายอดถูกตัด ส่วนท.. ดูเพิ่ม

หลายคนเคยสังเกตว่าต้นไม้บางต้นตอนเช้าดูสดชื่น ใบกางรับแสงเต็มที่ แต่พอช่วงเย็นหรือกลางคืน ใบกลับหุบหรือเปลี่ยนมุมไปเอง ทั้งที่ไม่มีใครไปจับหรือขยับให้ ภาพแบบนี้ทำให้หลายคนสงสัยว่าต้นไม้กำลังหลับหรือเปล่า ความจริงแล้ว พืชหลายชนิดมีจังหวะการใช้ชีวิตของตัวเอง คล้ายกับที่คนเรามีนาฬิกาชีวภาพคอยบอกเวลาให้ตื่น นอน หรือรู้สึกง่วง ต้นไม้เองก็มีระบบแบบนั้นเหมือนกัน เพียงแต่แสดงออกผ่านการเคลื่อนไหวของใบ ดอก.. ดูเพิ่ม

ถ้าลองมองพริกแบบไม่คิดถึงส้มตำ ต้มยำ น้ำพริก หรือกะเพรา พริกก็เป็นผลไม้เล็กๆ ของพืชชนิดหนึ่งที่มีรสเผ็ดแสบจนสัตว์หลายชนิดไม่อยากยุ่งด้วย ฟังดูเหมือนอาวุธป้องกันตัวขนาดจิ๋ว แต่เรื่องน่าสนใจคือ อาวุธนี้ดันกลายเป็นรสชาติที่มนุษย์ทั่วโลกหลงรัก ถึงขั้นเอาไปใส่อาหารแทบทุกวัฒนธรรม บางคนกินเผ็ดแล้วน้ำตาไหล เหงื่อแตก ปากชา แต่ก็ยังตักคำต่อไปเหมือนไม่มีอะไรเกิดขึ้น เรื่องนี้มีหลายมุมที่สนุกกว่าคำว่า เผ็ดเพ.. ดูเพิ่ม

เวลามองต้นไทรขนาดใหญ่ หลายคนมักคิดว่าตรงหน้าคงเป็นต้นไม้หลายสิบต้นขึ้นอยู่รวมกัน แต่ถ้าเดินเข้าไปดูใกล้ๆ แล้วสังเกตดีๆ อาจพบว่าทั้งหมดเริ่มต้นจากชีวิตเดียวเท่านั้น นี่เป็นเสน่ห์ของต้นไทรที่ทำให้หลายพื้นที่ดูเหมือนป่าเล็กๆ ทั้งที่จุดเริ่มต้นมีเพียงต้นเดียว ต้นไทรเป็นพืชที่มีวิธีเติบโตไม่เหมือนต้นไม้ทั่วไป กิ่งก้านของมันไม่ได้แค่ยื่นออกไปเพื่อรับแสง แต่ยังสามารถส่งรากอากาศลงมาหาพื้นดินได้ เมื่อรากเ.. ดูเพิ่ม

เวลาเรามองต้นไม้รอบตัว ไม่ว่าจะเป็นต้นมะม่วง ต้นกล้วย ต้นหญ้า ผักสวนครัว หรือป่าใหญ่ สิ่งหนึ่งที่เห็นเหมือนกันคือใบไม้ส่วนใหญ่เป็นสีเขียว จนเราแทบจะผูกคำว่า “ธรรมชาติ” เข้ากับสีเขียวไปแล้ว แต่ถ้าคิดให้ลึกขึ้น แสงแดดไม่ได้มีแค่สีเขียว แสงขาวจากดวงอาทิตย์ประกอบด้วยหลายสีรวมกัน ทั้งแดง ส้ม เหลือง เขียว น้ำเงิน คราม และม่วง แล้วทำไมใบไม้ถึงเลือกเป็นสีเขียว ไม่ใช่สีแดงหรือสีน้ำเงินเป็นหลัก .. ดูเพิ่ม

แค่หั่นหอมหัวใหญ่ไม่กี่แว่น น้ำตาก็เริ่มคลอ ตาแสบ จมูกเริ่มจี๊ด และบางคนถึงขั้นต้องวางมีดหนีไปล้างหน้า ทั้งที่เราไม่ได้เศร้า ไม่ได้ดูหนังซึ้ง และไม่ได้มีใครพูดแทงใจดำ สิ่งที่เกิดขึ้นไม่ใช่อารมณ์ แต่คือสงครามเคมีขนาดเล็กระหว่างมนุษย์กับพืชหัวหนึ่งบนเขียงครัว หอมหัวใหญ่ดูเหมือนผักธรรมดา แต่ในทางชีววิทยา มันไม่ใช่สิ่งมีชีวิตที่ยอมถูกกินเฉย ๆ พืชจำนวนมากไม่มีขาให้วิ่งหนี ไม่มีเขี้ยว ไม่มีเล็บ ไม่มีเส.. ดูเพิ่ม

กล้วยที่เรากินกันทุกวันนี้ดูเหมือนผลไม้ธรรมดามาก จนแทบไม่มีใครหยุดคิดว่าในเนื้อกล้วยสีเหลืองนุ่ม ๆ นั้นหายไปอย่างหนึ่ง มันไม่มีเมล็ด ไม่ใช่แค่เมล็ดเล็กจนมองไม่เห็น แต่แทบไม่มีเมล็ดแข็ง ๆ แบบที่ผลไม้ควรมีเลย ถ้าผ่ากล้วยออกมา สิ่งที่เห็นอาจมีเพียงจุดดำเล็ก ๆ เรียงอยู่กลางผล ซึ่งเป็นร่องรอยของเมล็ดที่พัฒนาไม่สมบูรณ์เท่านั้น ถ้ากล้วยไม่มีเมล็ด แล้วต้นกล้วยรุ่นใหม่เกิดขึ้นมาได้อย่างไร คำถามนี้พาเราไปเ.. ดูเพิ่ม

ถ้าคุณหยิบแครอทจากซูเปอร์มาร์เก็ตแล้วเดินทางย้อนเวลากลับไปเมื่อหลายร้อยปีก่อน มีโอกาสไม่น้อยที่ชาวสวนในยุคนั้นจะมองมันด้วยความงุนงง ไม่ใช่เพราะรูปร่างของมันแปลกประหลาด แต่เพราะสีของมันต่างหาก ทุกวันนี้เราคุ้นเคยกับแครอทสีส้มจนแทบคิดไม่ออกว่ามันควรเป็นสีอื่นได้อย่างไร แต่ในอดีต แครอทส่วนใหญ่บนโลกกลับไม่ได้มีสีส้มเลย แครอทป่ารุ่นแรก ๆ ที่มนุษย์นำมาปลูกและคัดเลือกสายพันธุ์มักมีสีม่วงเข้ม สีเหลือง หร.. ดูเพิ่ม

ท่ามกลางภูมิประเทศที่แห้งแล้งของเทือกเขาแอนดีสใน Chile มีพืชชนิดหนึ่งที่ดูราวกับไม่ได้ถือกำเนิดจากโลกใบนี้ มันคือ Puya berteroniana พืชดอกที่นักพฤกษศาสตร์และนักเดินทางต่างยกย่องว่าเป็นหนึ่งในสิ่งมีชีวิตที่มีสีสันน่าอัศจรรย์ที่สุดในธรรมชาติ สิ่งแรกที่สะกดสายตาผู้พบเห็นคือเฉดสี “ฟ้าอมเขียว” หรือเทอร์ควอยซ์ที่เปล่งประกายราวกับโลหะขัดเงา สีลักษณะนี้แทบไม่ปรากฏในโลกพืช ทำให้ดอกของ Puya ber.. ดูเพิ่ม

ในโลกของพืชกินผล มีพืชบางชนิดที่ไม่ได้โดดเด่นเพียงเพราะรูปร่างแปลกตา หรือสีสันสะดุดใจเท่านั้น แต่ยังมีเรื่องราวของถิ่นกำเนิด วัฒนธรรม และรสชาติซ่อนอยู่ในผลเล็ก ๆ อย่างลึกซึ้ง หนึ่งในนั้นคือ Queen of Malinalco มะเขือเครือหรือโทมาทิลโลสายพันธุ์หายากจากเม็กซิโก ที่ได้รับสมญานามงดงามราวกับมงกุฎว่า “ราชินีแห่งมาลินัลโก” สำหรับผู้ที่คุ้นเคยกับโทมาทิลโลสีเขียว ซึ่งมักถูกนำไปทำซอสซัลซาเวร์เด .. ดูเพิ่ม

หากมองจากระยะไกล ยาเรตา หรือ ลยาเรตา (Azorella compacta) ดูคล้ายก้อนหินสีเขียวมหึมาที่นอนนิ่งอยู่ท่ามกลางภูเขาแห้งแล้งของเทือกเขาแอนดีส แต่เมื่อเข้าไปใกล้ ภูมิทัศน์ที่ดูเหมือนมอสหนานุ่มนั้นกลับเผยตัวตนที่แท้จริงออกมา มันไม่ใช่หิน ไม่ใช่มอส หากเป็นไม้พุ่มเนื้อแน่นในวงศ์ผักชีที่แตกกิ่งสาขาจำนวนนับไม่ถ้วนจนเบียดอัดกันเป็นพรมมีชีวิตแข็งแน่นราวหิน สีเขียวอมเหลืองของมันจึงดูเหมือนประติมากรรมที่ธรรมชาติ.. ดูเพิ่ม

เป็นเรารู่กันตามข่าวมีพืชที่นิยมนำมาผลิตน้ำมันเชื้อเพลิง (ไบโอดีเซล)ได้แก่ ปาล์มน้ำมัน, มะพร้าว, สบู่ดำ, ถั่วเหลือง, ละหุ่ง และทานตะวัน ซึ่งพืชเหล่านี้ให้น้ำมันที่ผ่านกระบวนการทางเคมีกลายเป็นเชื้อเพลิงทดแทนดีเซลได้ นอกจากนี้ พืชที่มีแป้งและน้ำตาลสูง เช่น อ้อย และมันสำปะหลัง ยังนำมาผลิตเป็นเอทานอลผสมเบนซินได้อีกด้วย พืชที่สามารถนำมาผลิตเป็นน้ำมันเชื้อเพลิงได้ในไทยแรา ส่วนใหญ่จะถูกนำไปแปรรูปเป็น 2 .. ดูเพิ่ม

ในโลกของผลไม้ตระกูลส้ม มีผลไม้ชนิดหนึ่งที่ทั้งรูปลักษณ์ รสสัมผัส และภาพลักษณ์ชวนให้หลงใหลตั้งแต่แรกเห็น นั่นคือ มะนาวนิ้วมือ หรือ Australian Finger Lime ผลไม้พื้นถิ่นจากออสเตรเลียที่ได้รับฉายาว่า “คาเวียร์แห่งผลไม้” เพราะสิ่งที่ซ่อนอยู่ภายในเปลือกเรียวยาวของมัน ไม่ใช่กลีบฉ่ำน้ำแบบมะนาวทั่วไป แต่เป็นเม็ดใสเล็ก ๆ จำนวนมากที่เรียงตัวแน่นราวกับไข่ปลาคาเวียร์ เมื่อสัมผัสลิ้น เม็ดเหล่านี้จะ.. ดูเพิ่ม