ประวัติศาสตร์ไทย

ศิลปะขอมกับพรมแดนเก่า
เวลาพูดถึงศิลปะขอม หลายคนอาจนึกถึงนครวัดในกัมพูชา หรือปราสาทหินขนาดใหญ่ที่อยู่ฝั่งประเทศเพื่อนบ้าน แต่พอเดินทางไปหลายจังหวัดของไทย ตั้งแต่ภาคอีสาน ภาคตะวันออก ไปจนถึงบางพื้นที่ของภาคกลาง ก็ยังพบโบราณสถานที่มีรูปแบบศิลปะขอมอยู่ไม่น้อย จนเกิดคำถามขึ้นมาว่า ทำไมของที่หลายคนมองว่าเป็นศิลปะจากอีกประเทศ จึงกระจายอยู่ในพื้นที่ไทยหลายแห่ง เรื่องนี้เกี่ยวข้องกับความเข้าใจเรื่องแผนที่ในอดีต เพราะเส้นแบ่งปร.. ดูเพิ่ม

สุโขทัยเป็นราชธานีแรกของไทยจริงไหม
เวลาเราเรียนประวัติศาสตร์ไทย หลายคนน่าจะจำภาพเดียวกันได้ สุโขทัยคือราชธานีแรกของไทย จุดเริ่มต้นของอาณาจักรไทย มีพ่อขุนรามคำแหง มีศิลาจารึก มีภาพเมืองเก่าและเจดีย์เรียงกันอยู่ในหนังสือเรียน ความทรงจำแบบนี้ติดหัวกันมานานมาก จนบางครั้งพอมีคนถามว่า จริง ๆ แล้วคำว่า ราชธานีแรกของไทย หมายถึงอะไร หลายคนก็เริ่มชะงักเหมือนกัน เรื่องนี้สนุกตรงที่คำตอบไม่ได้ง่ายแบบเลือกถูกหรือผิด เพราะคำว่าไทยในแต่ละช่วงเวล.. ดูเพิ่ม

ปราสาทหินพิมายร่องรอยพราหมณ์และพุทธผ่านสถาปัตยกรรม
ถ้าเดินเข้าไปในอุทยานประวัติศาสตร์พิมาย หลายคนอาจสะดุดตากับความใหญ่ของปราสาทหินและความละเอียดของลวดลายบนผนัง แต่เบื้องหลังหินแต่ละก้อนมีเรื่องราวเกี่ยวกับความเชื่อ การเมือง และศิลปกรรมของผู้คนในอดีตซ่อนอยู่ ปราสาทหินพิมายตั้งอยู่ในจังหวัดนครราชสีมา เป็นศาสนสถานขนาดใหญ่ที่สร้างขึ้นในสมัยอาณาจักรขอม มีอายุราวพุทธศตวรรษที่ 16 ถึง 17 ตัวปราสาทใช้หินทรายเป็นวัสดุหลัก มีการวางผังอย่างเป็นระบบ แสดงถึงคว.. ดูเพิ่ม

แม่น้ำสร้างเมืองไทยและเพื่อนบ้าน
ถ้ามองย้อนกลับไปในอดีต หลายคนอาจคุ้นกับภาพถนนเป็นเส้นทางที่พาเราไปถึงที่ต่าง ๆ แต่สำหรับคนรุ่นก่อน ถนนไม่ได้เป็นจุดเริ่มต้นของการเดินทางเสมอไป เพราะก่อนที่รถยนต์จะเข้ามามีบทบาท แม่น้ำต่างหากที่เป็นเส้นเลือดหลักของผู้คน เมืองหลายเมืองเกิดขึ้นริมฝั่งน้ำ เพราะตรงนั้นมีทั้งอาหาร การค้าขาย การเดินทาง และโอกาสในการสร้างชีวิตใหม่ คนสมัยก่อนเลือกตั้งถิ่นฐานใกล้แม่น้ำด้วยเหตุผลที่เรียบง่ายมาก น้ำคือสิ่งจำ.. ดูเพิ่ม

พนมรุ้งกับรากวัฒนธรรม
เวลาพูดถึงปราสาทพนมรุ้ง หลายคนอาจนึกถึงภาพโบราณสถานบนภูเขาในจังหวัดบุรีรัมย์ สถานที่ท่องเที่ยวสำคัญของไทยที่มีผู้คนเดินทางไปชมความงดงามของสถาปัตยกรรมหินทราย ช่วงเวลาที่แสงอาทิตย์ลอดผ่านแนวประตูทั้งสิบห้าช่องก็กลายเป็นภาพจำที่หลายคนรู้จักกันดี แต่เมื่อคุยกันถึงที่มาของปราสาทแห่งนี้ ก็มีคำถามที่ถูกหยิบมาพูดอยู่เรื่อย ๆ ว่า พนมรุ้งควรถูกมองว่าเป็นโบราณสถานไทย หรือเป็นมรดกวัฒนธรรมขอมที่ตั้งอยู่ในดินแ.. ดูเพิ่ม

ศาลหลักเมือง ความเชื่อคู่เมืองไทย
เวลาเดินทางไปจังหวัดไหน หลายคนมักมีจุดหนึ่งที่ต้องแวะ ไม่ใช่ห้าง ไม่ใช่ร้านดัง แต่เป็นศาลหลักเมืองนี่แหละ บางคนเดินเข้าไปไหว้แบบตั้งใจ บางคนแค่ผ่านแล้วแวะขอพรสักนิด เหมือนเป็นธรรมเนียมเล็ก ๆ ที่อยู่คู่การเดินทางของคนไทยมานาน หลายคนอาจเคยสงสัยว่า ทำไมแทบทุกจังหวัดถึงมีศาลหลักเมือง แล้วทำไมคนจำนวนมากถึงเชื่อว่าที่แห่งนี้เป็นเหมือนศูนย์รวมจิตใจของบ้านเมือง ทั้งที่ถ้ามองด้วยสายตาธรรมดา มันก็เป็นเสาหล.. ดูเพิ่ม

สงครามไทยพม่าในตำราเรียน
เวลาเรียนประวัติศาสตร์ไทย หลายคนน่าจะเคยผ่านฉากสงครามไทยกับพม่ามาบ้าง ภาพจำบางอย่างติดหัวมาตั้งแต่เด็ก เช่น การศึกครั้งใหญ่ กรุงศรีอยุธยาแตก กองทัพสองฝ่ายเคลื่อนเข้าหากันเหมือนฉากในหนังที่มีฝ่ายหนึ่งเป็นผู้ป้องกันบ้านเมือง อีกฝ่ายเป็นผู้รุกราน พอโตขึ้นแล้วลองเปิดอ่านเอกสารจากอีกฝั่ง ความรู้สึกบางอย่างก็เริ่มเปลี่ยน เพราะประวัติศาสตร์ไม่ได้ถูกเล่าเหมือนกล้องวงจรปิดที่ตั้งอยู่ตรงกลางสนามรบ แต่มันเป.. ดูเพิ่ม

เปรตวัดสุทัศน์ ตัวสูงเท่าต้นตาล ปรากฏหน้าวัดยามค่ำคืน ตำนานสยองที่ซ่อนโศกนาฏกรรมจริงในประวัติศาสตร์กรุงเทพฯ
หลายคนคงเคยได้ยินวลีคล้องจอง "ยักษ์วัดแจ้ง แร้งวัดสระเกศ เปรตวัดสุทัศน์" ที่คนกรุงเทพฯ รุ่นปู่ย่าตายายพูดติดปากกันมานานหลายชั่วอายุคน แต่รู้หรือไม่ว่าเบื้องหลังวลีนี้ไม่ได้มาจากเรื่องเล่าลอยๆ ที่แต่งขึ้นเพื่อความสนุกเพียงอย่างเดียว แต่ผูกโยงกับโศกนาฏกรรมทางประวัติศาสตร์ที่เกิดขึ้นจริงในกรุงเทพฯ เมื่อกว่าร้อยปีก่อน เมื่อโรคระบาดคร่าชีวิตคนนับหมื่นภายในเวลาไม่กี่วัน ตำนานนี้มีจุดกำเนิดในช่วงปลายรัช.. ดูเพิ่ม

บางกอกรีคอร์เดอร์ หนังสือพิมพ์ฉบับแรกในสยาม
หากย้อนกลับไปในหน้าประวัติศาสตร์ไทย ชื่อของ "บางกอกรีคอร์เดอร์" คือหมุดหมายสำคัญที่นอกจากจะเป็นหนังสือพิมพ์ฉบับแรกของสยามแล้ว ยังเป็นสัญลักษณ์ของการนำเทคโนโลยีการพิมพ์เข้ามาปรับใช้ ซึ่งไม่เพียงแต่เปลี่ยนโฉมหน้าการสื่อสารในยุคนั้น แต่ยังกลายเป็นหลักฐานทางประวัติศาสตร์ที่สะท้อนภาพเมืองสยามผ่านสายตาชาวต่างชาติได้อย่างชัดเจนที่สุด จุดเริ่มต้นจากแท่นพิมพ์มิชชันนารีสู่สื่อไทย เทคโนโลยีการพิมพ์เดินทางเข.. ดูเพิ่ม
ช้าง ม้า ปืน และป้อมเมือง เปลี่ยนสงครามในสุโขทัย–อยุธยา–พม่ายังไง
เวลาเราดูหนังย้อนยุคที่เน้นฉากสงครามไทยสมัยก่อน มักจะหนีไม่พ้นภาพกองทัพช้างศึกที่ดูน่าเกรงขาม หรือการวิ่งไล่ฟันกันด้วยดาบจนเลือดสาด มันดูเป็นภาพจำที่คลาสสิกสุดๆ จนบางทีเราก็ลืมตั้งคำถามไปว่า เฮ้ย ในความจริงมันจะอลังการงานสร้างขนาดนั้นตลอดเวลาเลยเหรอ หรือมันมีความย้อนแย้งอะไรซ่อนอยู่ภายใต้ความขลังของชุดเกราะพวกนั้น เอาเข้าจริงประวัติศาสตร์สงครามบ้านเรานี่มันคือวิวัฒนาการของการปรับตัวแบบตัวใครตัวมั.. ดูเพิ่ม

ล้านนาเป็นส่วนหนึ่งของไทยตั้งแต่แรก หรือเป็นอาณาจักรเพื่อนบ้านที่เพิ่งรวมกัน
เคยสงสัยกันไหมว่าทำไมพอพูดถึงประวัติศาสตร์ไทย เราถึงรู้สึกว่าล้านนาดูเหมือนจะเป็นทั้งพวกเดียวกัน แต่ก็มีความแตกต่างในเชิงวัฒนธรรมและตัวตนที่ชัดเจนมาก จนบางทีก็แยกไม่ออกว่าตกลงแล้วจุดเริ่มต้นของเรื่องนี้คืออะไรกันแน่ พื้นที่ทางภาคเหนือของไทยในวันนี้มีอดีตที่น่าสนใจและไม่ได้เป็นเส้นตรงแบบที่เรามักเข้าใจกันจากการเรียนในตำราเรียนทั่วไป ลองมาค่อยๆ แกะประเด็นนี้ไปทีละส่วน เริ่มจากความเข้าใจเบื้องต้นกัน.. ดูเพิ่ม

8 เรื่องของประเทศไทยที่คุณอาจไม่ เคยรู้
ประเทศไทยเป็นประเทศที่มีทั้งประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม ธรรมชาติ และเรื่องราวเฉพาะตัวหลายอย่าง บางเรื่องเราอาจเคยได้ยินผ่านหูมาบ้าง แต่เมื่อดูรายละเอียดจริง ๆ ก็พบว่าน่าสนใจกว่าที่คิด นี่คือ 8 เรื่องของประเทศไทยที่หลายคนอาจรู้จักอยู่แล้วบางส่วน แต่อาจยังไม่เคยมองในมุมลึกขึ้น ประเทศไทยไม่เคยตกเป็นอาณานิคมของชาติตะวันตก ประเทศไทยถือเป็นประเทศเดียวในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ที่ไม่เคยตกเป็นอาณานิคมของมหาอำนา.. ดูเพิ่ม

ทำไมหลังสงครามโลก ฝรั่งเศสไม่คืนมณฑลบูรพาให้ไทย
หลังสงครามโลกครั้งที่ 2 มีคำถามที่ถูกหยิบยกขึ้นมาอยู่เสมอว่า เหตุใดฝรั่งเศสจึงไม่คืน “มณฑลบูรพา” ให้ไทย ทั้งที่ไทยเคยปกครองดินแดนดังกล่าวอยู่ช่วงหนึ่งระหว่างสงคราม แต่กลับนำดินแดนเหล่านั้นกลับไปรวมกับกัมพูชาภายใต้การปกครองของฝรั่งเศสแทน คำตอบของเรื่องนี้ไม่ได้มีเพียงเหตุผลเดียว แต่เกี่ยวข้องกับการเมืองระหว่างประเทศ ดุลอำนาจหลังสงคราม สถานะของไทยในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 และเป้าหมายของ.. ดูเพิ่ม

สนธิสัญญาเบาว์ริง จุดเปลี่ยนที่ทำให้สยามเปิดประตูสู่โลก
เมื่อพูดถึง สนธิสัญญาเบาว์ริง หลายคนมักจดจำในฐานะสนธิสัญญาที่ทำให้สยามต้องเสียเปรียบ เพราะต้องยอมรับ สิทธิสภาพนอกอาณาเขต และสูญเสียอำนาจในการควบคุมการค้าบางส่วน แต่หากมองในบริบทของคริสต์ศตวรรษที่ 19 ซึ่งเป็นช่วงที่มหาอำนาจตะวันตกกำลังขยายอำนาจไปทั่วเอเชีย สนธิสัญญาฉบับนี้ก็มีผลสำคัญต่อสยามเช่นกัน ทั้งด้านเศรษฐกิจ การทูต และการปรับตัวเข้าสู่โลกสมัยใหม่ สนธิสัญญาเบาว์ริงเกิดขึ้นในปี พ.ศ. 2398 สมัย .. ดูเพิ่ม

ทำไมไทยไม่เคยตกเป็นเมืองขึ้นของตะวันตกในยุคล่าอาณานิคม
ในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 19 เอเชียตะวันออกเฉียงใต้เผชิญแรงกดดันอย่างหนักจากชาติตะวันตก หลายประเทศรอบสยามถูกเปลี่ยนสถานะจากรัฐเอกราชกลายเป็นอาณานิคม แต่สยามกลับเป็นหนึ่งในไม่กี่ประเทศที่สามารถรักษาเอกราชไว้ได้ คำถามที่หลายคนสงสัยคือ ทำไมประเทศรอบ ๆ ถูกยึดครองแทบถ้วนหน้า แต่สยามหรือประเทศไทยในเวลาต่อมา จึงไม่เคยตกเป็นเมืองขึ้นของตะวันตกโดยตรง คำตอบไม่ได้มีเพียงเหตุผลเดียว และไม่ได้แปลว่าสยามไม่เคยถูกก.. ดูเพิ่ม

สายลับไทยในสงครามโลกครั้งที่ 2 กับบทบาทลับของขบวนการเสรีไทย
สายลับไทยในสงครามโลกครั้งที่ 2 กับบทบาทลับของขบวนการเสรีไทย เมื่อพูดถึง “สายลับ” หรือ “งานจารกรรม” หลายคนอาจนึกถึงภาพยนตร์ฮอลลีวูดที่มีฉากไล่ล่า รหัสลับ และภารกิจเสี่ยงตาย แต่ในประวัติศาสตร์จริงของประเทศไทย เคยมีกลุ่มคนไทยที่ต้องทำงานใต้เงาสงครามอย่างเงียบที่สุด เพื่อช่วยรักษาเอกราชของประเทศ พวกเขาไม่ได้ทำงานเพื่อชื่อเสียง ไม่ได้แต่งตัวโก้หรูเหมือนในหนังสายลับ แต่เป็นครู น.. ดูเพิ่ม

เปิดศึกชิงอำนาจ สยาม-เวียดนามแย่งชิงอิทธิพลในลาวและกัมพูชา
รู้ไหมว่าถ้าย้อนกลับไปดูประวัติศาสตร์แถบเพื่อนบ้านเรา มันมีความดุเดือดซ่อนอยู่แบบที่ละครหลังข่าวก็เขียนบทให้มันส์ขนาดนี้ไม่ได้ สยามกับเวียดนาม สองบิ๊กบอสของภูมิภาคนี้เคยฟาดฟันกันแทบเป็นแทบตายเพื่อแย่งชิงพื้นที่ตรงกลางอย่างกัมพูชาและลาว พื้นที่ตรงนี้มันมีความหมายมากจนต่างฝ่ายต่างยอมถอยให้กันไม่ได้เลยแม้แต่ก้าวเดียว เรียกว่ายอมหักไม่ยอมงอ เปิดแผนที่ดูเล่นๆ จะเห็นชัดเลยว่าสยามอยู่ฝั่งตะวันตก เวียดนา.. ดูเพิ่ม