สถิติคนถูกรางวัลที่ 1 รวยได้นานกี่ปี งานวิจัยเผยผลระยะยาว

การถูกรางวัลที่ 1 สลากกินแบ่งรัฐบาล มูลค่า 6 ล้านบาท อาจเป็นจุดเปลี่ยนครั้งใหญ่ของชีวิตใครหลายคน จากคนธรรมดาที่ต้องทำงานหาเงินทุกเดือน กลายเป็นคนที่มีเงินก้อนใหญ่ในบัญชีภายในชั่วข้ามคืน แต่คำถามที่น่าสนใจกว่าการได้เงินก้อนนี้คือ หลังจากผ่านไป 5 ปี 10 ปี หรือ 20 ปี เงินรางวัลที่ได้รับยังเปลี่ยนชีวิตให้ดีขึ้นอยู่หรือไม่

หลายคนอาจเคยได้ยินเรื่องเล่าว่า คนถูกหวยจำนวนไม่น้อยใช้เงินจนหมดตัวภายในเวลาไม่กี่ปี แต่เมื่อพิจารณางานวิจัยทางเศรษฐศาสตร์ที่ศึกษาผู้ถูกรางวัลลอตเตอรี่ในต่างประเทศ กลับพบภาพที่ซับซ้อนกว่าความเชื่อดังกล่าว

งานวิจัยพบว่าเงินรางวัลส่งผลต่อชีวิตได้นานกว่าที่คิด

หนึ่งในงานศึกษาที่น่าสนใจคือการวิจัยของ Erik Lindqvist, Robert Östling และ David Cesarini ซึ่งตีพิมพ์ในวารสาร The Review of Economic Studies เมื่อปี 2020

นักวิจัยศึกษาผู้เล่นลอตเตอรี่ในประเทศสวีเดน โดยสำรวจความเป็นอยู่และความพึงพอใจในชีวิตหลังได้รับรางวัลในช่วงระยะเวลา 5–22 ปี

ผลการศึกษาพบว่า ผู้ที่ได้รับเงินรางวัลก้อนใหญ่มีความพึงพอใจในชีวิตโดยรวมเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง และผลดังกล่าวยังตรวจพบได้เกิน 10 ปีหลังจากถูกรางวัล

สิ่งที่น่าสนใจคือ ความพึงพอใจด้านการเงินเป็นปัจจัยสำคัญที่ช่วยอธิบายว่าทำไมผู้ได้รับรางวัลจึงยังรู้สึกว่าชีวิตดีขึ้นในระยะยาว

อย่างไรก็ตาม งานวิจัยนี้วัดความพึงพอใจในชีวิต ไม่ได้หมายความว่าผู้ถูกรางวัลทุกคนยังมีเงินเหลืออยู่เท่าเดิมหลังผ่านไป 10 ปี

เงินรางวัลไม่ได้หายไปหมดภายในไม่กี่ปีเสมอไป

อีกงานวิจัยหนึ่งที่ตีพิมพ์ในวารสาร The Quarterly Journal of Economics เมื่อปี 2016 โดย David Cesarini และคณะ ใช้ข้อมูลทะเบียนทางการเงินของผู้เล่นลอตเตอรี่ในสวีเดน เพื่อศึกษาผลกระทบจากการได้รับเงินก้อนใหญ่

ผลการศึกษาพบว่า ในปีที่ได้รับรางวัล ความมั่งคั่งสุทธิของครัวเรือนเพิ่มขึ้นตามเงินรางวัล และแนวโน้มข้อมูลในช่วงเวลาติดตามชี้ว่าผู้ถูกรางวัลทยอยใช้เงินไปตามเวลา

นักวิจัยยังพบว่าผลจากเงินรางวัลต่อความมั่งคั่งสามารถตรวจพบได้ในระยะยาว ไม่ใช่เพียงช่วงแรกหลังถูกรางวัล

ข้อมูลนี้ทำให้เห็นว่า ความเชื่อที่ว่าคนถูกหวยมักใช้เงินจนหมดอย่างรวดเร็วอาจไม่ตรงกับหลักฐานทางวิชาการทั้งหมด

แล้วทำไมบางคนจึงกลับมามีปัญหาทางการเงิน

ในอีกด้านหนึ่ง งานวิจัยจากสหรัฐอเมริกาก็พบผลลัพธ์ที่แตกต่างออกไป

งานวิจัยชื่อ The Ticket to Easy Street? The Financial Consequences of Winning the Lottery ของ Scott Hankins, Mark Hoekstra และ Paige Marta Skiba ตีพิมพ์ในปี 2011 ศึกษาผู้ถูกรางวัลลอตเตอรี่ในรัฐฟลอริดา โดยเชื่อมโยงข้อมูลการถูกรางวัลเข้ากับประวัติการยื่นล้มละลาย

การศึกษาพบว่า ผู้ที่ได้รับเงินรางวัล 50,000–150,000 ดอลลาร์ มีโอกาสยื่นล้มละลายน้อยกว่ากลุ่มที่ถูกรางวัลจำนวนน้อยในช่วง 2 ปีแรก แต่ในช่วงปีที่ 3–5 แนวโน้มดังกล่าวกลับเปลี่ยนไป

ข้อค้นพบนี้สะท้อนว่า เงินก้อนใหญ่สามารถช่วยบรรเทาปัญหาทางการเงินในระยะหนึ่งได้ แต่ไม่ได้รับประกันว่าจะช่วยแก้ปัญหาหนี้สินที่มีอยู่ได้อย่างถาวร

อย่างไรก็ตาม ต้องเข้าใจด้วยว่างานวิจัยนี้ศึกษากลุ่มผู้เล่นที่มีความเปราะบางทางการเงิน ไม่ใช่ผู้ถูกรางวัลลอตเตอรี่ทุกคน

ตัวเลขคนถูกหวย 70% หมดตัว เป็นสถิติจริงหรือไม่

อีกหนึ่งข้อมูลที่มักถูกนำมาเล่าต่อกันคือ คนที่ได้รับเงินก้อนใหญ่จากลอตเตอรี่ประมาณ 70% จะล้มละลายภายในเวลาไม่กี่ปี

แต่ข้อมูลนี้มีข้อควรระวัง

ในปี 2018 องค์กร National Endowment for Financial Education (NEFE) ของสหรัฐฯ ได้ออกมาชี้แจงว่า ตัวเลข 70% ที่ถูกนำไปอ้างถึงนั้นไม่ใช่สถิติที่องค์กรรับรอง และไม่สามารถยืนยันได้ว่ามีหลักฐานการวิจัยรองรับ

ดังนั้น การนำตัวเลข 70% มาใช้เป็นข้อเท็จจริงว่าคนถูกหวยส่วนใหญ่หมดตัวจึงไม่เหมาะสม

เรื่องนี้เป็นตัวอย่างที่ดีว่าข้อมูลที่ถูกแชร์ซ้ำบนอินเทอร์เน็ตไม่ได้หมายความว่าจะเป็นสถิติที่ผ่านการตรวจสอบแล้วเสมอไป

ถ้าเป็นคนไทยที่ถูกรางวัลที่ 1 เงิน 6 ล้านบาทจะอยู่ได้นานแค่ไหน

สำหรับประเทศไทย สำนักงานสลากกินแบ่งรัฐบาลกำหนดเงินรางวัลที่ 1 สลากกินแบ่งรัฐบาลหกหลักไว้ที่ 6,000,000 บาทต่อสลากหนึ่งฉบับ

หากลองสมมติให้ผู้ถูกรางวัลมีเงินสุทธิ 6 ล้านบาท และไม่มีรายได้อื่นเพิ่มเติม ระยะเวลาที่เงินจะอยู่ได้นั้นขึ้นอยู่กับค่าใช้จ่ายในชีวิตประจำวันเป็นสำคัญ

ตัวอย่างการคำนวณแบบง่าย โดยสมมติว่าไม่มีดอกผล ไม่มีเงินเฟ้อ และไม่มีค่าใช้จ่ายพิเศษ

• ใช้เดือนละ 20,000 บาท เงิน 6 ล้านบาทจะอยู่ได้ 25 ปี

• ใช้เดือนละ 30,000 บาท เงิน 6 ล้านบาทจะอยู่ได้ประมาณ 16 ปี 8 เดือน

• ใช้เดือนละ 50,000 บาท เงิน 6 ล้านบาทจะอยู่ได้ 10 ปี

• ใช้เดือนละ 100,000 บาท เงิน 6 ล้านบาทจะอยู่ได้ 5 ปี

ตัวเลขเหล่านี้เป็นเพียงแบบจำลองทางคณิตศาสตร์ ไม่ใช่สถิติอายุความมั่งคั่งของผู้ถูกรางวัลจริง และยังไม่ได้รวมภาษี ค่าใช้จ่ายในการขึ้นเงินรางวัล เงินเฟ้อ หรือผลตอบแทนจากการลงทุน

สิ่งที่เห็นได้ชัดคือ เงินจำนวนเดียวกันสามารถอยู่ได้นานแตกต่างกันมาก ขึ้นอยู่กับรูปแบบการใช้ชีวิตและภาระทางการเงินของแต่ละคน

บทสรุป คนถูกรางวัลที่ 1 ไม่ได้มีคำตอบว่ารวยกี่ปีเหมือนกันทุกคน

เมื่อพิจารณาจากงานวิจัยต่างประเทศ พบว่าเงินรางวัลลอตเตอรี่สามารถสร้างผลดีต่อความมั่งคั่งและความพึงพอใจในชีวิตได้ยาวนานเกิน 10 ปีในบางกลุ่ม แต่ก็มีหลักฐานว่าการได้รับเงินก้อนใหญ่ไม่ได้ช่วยป้องกันปัญหาหนี้สินได้เสมอไป

สำหรับประเทศไทย ยังไม่มีข้อมูลติดตามระยะยาวที่เพียงพอจะระบุได้ว่า คนถูกรางวัลที่ 1 โดยเฉลี่ยรักษาความมั่งคั่งไว้ได้นานกี่ปี

จึงอาจกล่าวได้ว่า การถูกรางวัลที่ 1 เป็นโอกาสในการเปลี่ยนฐานะทางการเงิน แต่การรักษาฐานะนั้นไว้ได้นานแค่ไหน ขึ้นอยู่กับการจัดการเงินหลังจากวันที่ได้รับรางวัลด้วย

เงิน 6 ล้านบาทอาจเป็นจุดเริ่มต้นของความมั่นคงในชีวิต หรืออาจเป็นเพียงเงินก้อนหนึ่งที่ค่อย ๆ หมดไปตามกาลเวลา ความแตกต่างไม่ได้อยู่ที่จำนวนเงินเพียงอย่างเดียว แต่อยู่ที่วิธีบริหารเงินหลังจากนั้นด้วย