โบราณคดี

เจอของในเรืออับปางแล้ว ทำไมถึงหยิบขึ้นมาเลยไม่ได้? เพราะตำแหน่งของทุกชิ้นคือส่วนหนึ่งของหลักฐาน เวลาพูดถึงการพบเรือจมใต้ทะเล ภาพที่หลายคนนึกถึงคงเป็นนักดำน้ำเจอไห เครื่องถ้วย หรือของเก่า แล้วค่อย ๆ นำสิ่งเหล่านั้นขึ้นมาศึกษาบนบก แต่สำหรับนักโบราณคดี สิ่งที่อยู่ตรงหน้าไม่ได้มีค่าเพียงเพราะว่า “ของชิ้นนี้คืออะไร” เท่านั้น คำถามที่สำคัญไม่แพ้กันคือ มันอยู่ตรงไหน อยู่ข้างอะไร และวางตัวแบบไ.. ดูเพิ่ม

คำโปรย: เปิดเรื่องราว “เมืองใต้ดินเดรินกูยู” ในคัปปาโดเกีย ประเทศตุรกี เมืองโบราณที่ซ่อนอยู่ใต้พื้นดิน มีห้องพัก ห้องครัว โบสถ์ ปล่องอากาศ และทางเดินซับซ้อน จนทำให้เรื่องแปลกในต่างประเทศแห่งนี้ดูเหมือนฉากในภาพยนตร์ แต่ทั้งหมดมีหลักฐานทางประวัติศาสตร์และโบราณคดีรองรับ เรื่องแปลกในต่างประเทศที่ไม่ได้มีแค่บ้านผีสิง เมื่อพูดถึง “เรื่องแปลกในต่างประเทศ” หลายคนอาจนึกถึงเทศกาลประ.. ดูเพิ่ม

เปิดสถิติ 10 จังหวัดที่มีวัดร้างมากที่สุดในประเทศไทย วัดร้างในประเทศไทย:10 จังหวัดที่มีมากที่สุด วัดถือเป็นศูนย์กลางสำคัญของชุมชนไทยมาอย่างยาวนาน แต่เมื่อสภาพสังคมและจำนวนประชากรในแต่ละพื้นที่เปลี่ยนแปลงไป วัดบางแห่งก็ไม่ได้มีพระสงฆ์จำพรรษาหรือประกอบศาสนกิจอย่างต่อเนื่อง จนกลายเป็น “วัดร้าง” ซึ่งเป็นอีกหนึ่งข้อมูลที่สะท้อนให้เห็นถึงการเปลี่ยนแปลงของชุมชนและประวัติศาสตร์ในแต่ละพื้นที่ .. ดูเพิ่ม

ทะเลทรายอาตากามาทางตอนเหนือของประเทศชิลีขึ้นชื่อว่าเป็นหนึ่งในพื้นที่แห้งแล้งที่สุดของโลก โดยเฉพาะบริเวณแกนกลางที่แทบไม่มีฝน สภาพแวดล้อมอันสุดขั้วและลักษณะทางเคมีของดินทำให้นาซาใช้บางพื้นที่ทดสอบอุปกรณ์สำหรับค้นหาร่องรอยสิ่งมีชีวิตบนดาวอังคาร ทว่าภายใต้ความเวิ้งว้างกลับมีทั้งสุสานโบราณ ภาพขนาดยักษ์ เมืองอุตสาหกรรมร้าง และซากสัตว์ทะเลอายุหลายล้านปี หลายแห่งดูชวนขนลุกเมื่อมองครั้งแรก แต่เบื้องหลังย.. ดูเพิ่ม

วันนี้ 24 สิงหาคม 2569 กรมศิลปากรเปิดนิทรรศการพิเศษ “ดอนยายทอง : ปฐมบทอารยธรรมเมืองเพชรบุรี” ที่พระตำหนักสันถาคารสถาน พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนครคีรี จังหวัดเพชรบุรี โดยวันนี้ประชาชนทั่วไปเริ่มเข้าชมได้ตั้งแต่เวลา 13.00 น. และนิทรรศการจัดต่อเนื่องถึงวันที่ 28 สิงหาคม 2569 หลายคนน่าจะสนใจกลองมโหระทึก เครื่องประดับทอง แหวนตราประทับที่มีจารึกอักษรพราหมี หรือโครงกระดูกมนุษย์ที่พบจากแหล่ง.. ดูเพิ่ม

เวลาเห็นซากอาคารเก่า เครื่องมือขึ้นสนิม หรือเศษโลหะจากก้นทะเล คนมักเผลอคิดว่าโลกเดินหน้าเป็นเส้นตรง ของใหม่ย่อมเก่งกว่าของเก่าเสมอ แต่ประวัติศาสตร์ชอบหักมุมให้คิดใหม่อยู่เรื่อย ๆ เพราะบางยุคเคยมีวิธีทำของที่ฉลาด แปลก และใช้งานได้จริง แล้วความรู้นั้นกลับขาดช่วงไปพร้อมสงคราม ความล่มสลายของรัฐ หรือคนผู้กุมสูตรนำความลับติดตัวลงหลุม คำว่า ‘สูญหาย’ ไม่ได้แปลว่าไม่มีหลักฐานหลงเหลือเลย บางชิ้.. ดูเพิ่ม

ถ้าเอ่ยถึงอวัยวะที่น่าจะหายไปก่อนเมื่อเวลาผ่านไปนานมาก หลายคนคงนึกถึง “สมอง” เป็นลำดับต้น ๆ เพราะหลังเสียชีวิตเนื้อเยื่อชนิดนี้เริ่มเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วอยู่แล้ว แต่บันทึกทางโบราณคดีกลับมีหลักฐานที่ขัดกับภาพจำนี้อย่างชัดเจน: นักวิจัยรวบรวมสมองมนุษย์ที่คงสภาพไว้ได้ 4,405 ตัวอย่าง จากแหล่งข้อมูล 213 แห่ง บางตัวอย่างเก่าไปถึงราว 12,000 ปี เรื่องที่ชวนหยุดคิดไม่ใช่แค่ว่ามีตัวอย่างมากกว่.. ดูเพิ่ม

มีม้วนหนังสือโบราณชุดหนึ่งที่ไม่อาจเปิดได้ ไม่ใช่เพราะมันถูกล็อกไว้ แต่เพราะทุกครั้งที่มนุษย์พยายามคลี่มันออก มันมีโอกาสแตกเป็นผงทันที ม้วนเหล่านี้เคยอยู่ใกล้ภูเขาไฟวิสุเวียส และถูกเหตุปะทุเมื่อ ค.ศ. 79 เปลี่ยนให้กลายเป็นก้อนปาปิรุสดำ เปราะ และแน่นราวกับถ่าน เรื่องที่พลิกเกมเกิดขึ้นในปี 2026 ครับ ทีม Vesuvius Challenge ประกาศว่าได้ “คลี่” และอ่านส่วนที่ยังหลงเหลือของม้วน PHerc. 1667 แบ.. ดูเพิ่ม

สั่นสะเทือนวงการโบราณคดี! เปิดหลักฐาน "ดอนยายทอง" จิ๊กซอว์ชิ้นสำคัญของรอยต่อประวัติศาสตร์ที่เคยหายไป การค้นพบทางโบราณคดีครั้งสำคัญ ณ แหล่งโบราณคดีดอนยายทอง จังหวัดเพชรบุรี ได้สร้างความตื่นตะลึงและสร้างจุดเปลี่ยนครั้งยิ่งใหญ่ให้กับหน้าประวัติศาสตร์ไทย เมื่อมีการขุดค้นพบหลักฐานโบราณวัตถุและโครงกระดูกมนุษย์ยุคก่อนประวัติศาสตร์ตอนปลาย ซึ่งเปรียบเสมือนการเติมเต็ม "รอยต่อประวัติศาสตร์ที่ขาดหายไป" ก่อนท.. ดูเพิ่ม

เบียร์ในโลกยุคใหม่มักเสิร์ฟในแก้วใส มีฟองละเอียด และแยกเป็นรายบุคคล แต่เครื่องดื่มหมักจากดินแดนเมโสโปเตเมียเมื่อหลายพันปีก่อนมีลักษณะต่างออกไป ของเหลวขุ่นข้นอยู่ในโอ่งดินใบใหญ่ เศษเปลือกธัญพืชลอยปะปน และคนหลายคนใช้หลอดยาวดื่มจากภาชนะเดียวกัน ภาพเช่นนี้ปรากฏทั้งในศิลปกรรมและหลักฐานทางโบราณคดี จนกลายเป็นเรื่องเล่าที่ว่า ชาวสุเมเรียนใช้หลอดฟางดูดเบียร์พร้อมกากธัญพืชในพิธีศาสนาและงานศพเรื่องเล่านี้มี.. ดูเพิ่ม

เครื่องปั้นดินเผาบ้านเชียงเป็นหลักฐานสำคัญของชุมชนโบราณในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ลวดลายสีแดงอมส้มที่ไหลวนเป็นเส้นโค้งและเกลียวบนพื้นภาชนะสีอ่อน ทำให้เครื่องปั้นกลุ่มนี้มีเอกลักษณ์จนคนจำนวนมากจำได้ทันทีเมื่อเห็นภาพ แต่เบื้องหลังสีสวยเหล่านั้นไม่ได้พึ่งสีเคมีสำเร็จรูปแบบงานสมัยใหม่ หากเกิดจากการเลือกดิน การเตรียมน้ำดิน แร่ธาตุในท้องถิ่น และการจัดการไฟอย่างละเอียด รายละเอียดสำคัญอยู่ตรงที่เครื่องปั้นด.. ดูเพิ่ม

เหตุใดนักวิทยาศาสตร์ในปัจจุบันจึงต้องสวมชุดป้องกันสารชีวภาพเต็มตัวก่อนเดินเข้าไปในสุสานที่ปิดตายมานานนับพันปี ทั้งที่ภายในมีเพียงมัมมี่และฝุ่นเก่า สิ่งนี้อาจเป็นคำตอบของเหตุการณ์การเสียชีวิตปริศนาของทีมขุดสุสานฟาโรห์ตุตันคามนเมื่อ 100 ปีก่อน ซึ่งกลายเป็นจุดเริ่มต้นของตำนานคำสาปฟาโรห์ที่โด่งดังไปทั่วโลก แต่แท้จริงแล้วเรื่องราวเหล่านี้เป็นอาถรรพ์หรือมีคำอธิบายทางวิทยาศาสตร์ที่ซ่อนอยู่ เรื่องราวเริ่.. ดูเพิ่ม

ใต้ผืนทรายของที่ราบกิซาไม่ได้มีเพียงพีระมิดขนาดมหึมาและมหาสฟิงซ์ที่ผู้คนมองเห็นจากด้านบนเท่านั้น บริเวณใกล้แนวทางเชื่อมระหว่างมหาสฟิงซ์กับพีระมิดคาเฟร ยังมีโครงสร้างใต้ดินที่ต้องลงผ่านปล่องแคบและบันไดหินลึกลงไปหลายชั้น สถานที่แห่งนี้รู้จักกันในชื่อ “ปล่องโอซิริส” หรือ “สุสานโอซิริส” และเคยถูกน้ำใต้ดินขังอยู่ในส่วนล่างจนการสำรวจทำได้ยาก ชื่อของสถานที่ทำให้หลายคนจินตนาการถึงส.. ดูเพิ่ม

เชื่อหรือไม่ว่า... เครื่องประดับของชนชั้นสูงในกรีกยุคสำริดบางชิ้นอาจไม่ได้ทำจากเหล็กที่ถลุงจากแร่บนโลก แต่ทำมาจาก “เหล็กจากฟากฟ้า” หรือเหล็กอุกกาบาต ที่ตกลงมายังโลกก่อนถูกนำไปขึ้นรูปเป็นแหวน งานวิจัยของ Matthieu Gounelle และ Eleni Mantzourani ซึ่งตีพิมพ์ใน Journal of Archaeological Science ปี 2026 ได้วิเคราะห์วัตถุเหล็กจากยุคสำริดและต้นยุคเหล็กจำนวน 91 ชิ้น จากแหล่งโบราณคดี 33 แห่ง คร.. ดูเพิ่ม

ลองจินตนาการว่าบริเวณทะเลเหนือที่เรามองเห็นเป็นผืนน้ำกว้างใหญ่ในปัจจุบัน ครั้งหนึ่งเคยเป็นแผ่นดินที่มนุษย์สามารถเดินทางจากบริเตนไปยังแผ่นดินใหญ่ของยุโรปได้โดยไม่ต้องลงเรือ ดินแดนแห่งนั้นมีชื่อว่า Doggerland ในช่วงปลายยุคน้ำแข็ง ระดับน้ำทะเลต่ำกว่าปัจจุบันมาก เพราะน้ำจำนวนมหาศาลถูกกักเก็บอยู่ในธารน้ำแข็ง พื้นที่กว้างใหญ่บริเวณทะเลเหนือจึงโผล่ขึ้นมาเป็นแผ่นดิน เชื่อมบริเตนเข้ากับยุโรปแผ่นดินใหญ่ มี.. ดูเพิ่ม

แผนที่เก่า ๆ อาจบอกเราได้ว่าเมืองไหนเคยรุ่งเรือง ถนนสายไหนเคยใช้เดินทาง หรืออาณาจักรหนึ่งเคยครอบครองพื้นที่ตรงไหน แต่บางครั้งสิ่งที่น่าสนใจกว่ากลับเป็นสถานที่ที่ ไม่มีชื่ออยู่บนแผนที่เลย หนึ่งในตัวอย่างที่น่าทึ่งคือ เมืองโบราณมาทาซา (Matsasa) ในประเทศแซมเบีย ซึ่งนักโบราณคดีพบหลักฐานของชุมชนขนาดใหญ่ในพื้นที่ที่ก่อนหน้านี้ยังไม่มีใครรู้ว่ามีเมืองโบราณตั้งอยู่ การค้นพบลักษณะนี้ไม่ได้หมายความว่าเมือง.. ดูเพิ่ม

สนามฟุตบอลแห่งหนึ่งในย่านซิมเมอริง กรุงเวียนนา ประเทศออสเตรีย เคยเป็นเพียงสถานที่ธรรมดาที่ผู้คนมาเล่นกีฬา แต่ระหว่างการปรับปรุงสนามในปี 2024 คนงานกลับพบสิ่งที่ไม่มีใครคาดคิด นั่นคือกระดูกมนุษย์จำนวนมากซ้อนทับกันอยู่ใต้พื้นดิน เมื่อโบราณคดีเข้าตรวจสอบจึงพบว่า สิ่งที่อยู่ใต้สนามแห่งนี้คือหลุมฝังศพหมู่จากสมัยจักรวรรดิโรมัน มีการยืนยันโครงกระดูกแล้วอย่างน้อย 129 คน และเมื่อรวมชิ้นส่วนกระดูกที่กระจัดก.. ดูเพิ่ม

ทุกวันนี้ถ้าปวดฟัน สิ่งที่คิดถึงคงเป็นคลินิกทันตกรรม ยาชา และเครื่องกรอฟัน แต่ถ้าย้อนกลับไปหลายพันปี คนที่ปวดฟันต้องพึ่งพาความรู้และเครื่องมือที่มีอยู่ในยุคนั้น ซึ่งบางวิธีก็น่าทึ่งกว่าที่คิด หลักฐานทางโบราณคดีแสดงให้เห็นว่า มนุษย์รู้จักจัดการกับปัญหาฟันมานานมากแล้ว ที่น่าสนใจคือมีหลักฐานของการรักษาฟันตั้งแต่ช่วงปลายยุคหินใหม่ ก่อนที่การเกษตรจะเฟื่องฟูเสียอีก หนึ่งในหลักฐานสำคัญพบที่ประเทศอิตาลี .. ดูเพิ่ม

เรื่องราวของวัตถุโบราณที่เคยเป็นปริศนามายาวนาน บัดนี้ความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีวิทยาศาสตร์ได้ช่วยไขความกระจ่างในหลายๆ ประเด็นที่นักวิจัยต่างงุนงงมานานนับทศวรรษหรือศตวรรษ โดยไม่มีเรื่องของไสยศาสตร์หรือคำสาปแช่งเข้ามาเกี่ยวข้อง แต่เป็นเพียงการสืบสวนเชิงวิทยาศาสตร์ที่ใช้กระบวนการวิเคราะห์จนพบคำตอบที่คาดไม่ถึง การไขความลับครั้งสำคัญ ได้แก่ การวิเคราะห์มัมมี่ในหมู่บ้านเซนต์โทมัส อัม บลาสเซนสไตน์ ประเทศอ.. ดูเพิ่ม

กลางทะเลเมดิเตอร์เรเนียน ใกล้เกาะแอนติไคธีราของกรีซ มีซากเรือโบราณลำหนึ่งจมอยู่ใต้ทะเลมานานเกือบ 2,000 ปี จนกระทั่งนักดำน้ำฟองน้ำค้นพบมันในช่วงปี 1900–1901 ท่ามกลางรูปปั้น เครื่องประดับ และของมีค่ามากมาย มีวัตถุชิ้นหนึ่งที่ตอนแรกดูเหมือนเพียงก้อนโลหะขึ้นสนิม แต่เมื่อศึกษาลึกลงไปกลับพบว่า ข้างในซ่อนเฟืองจำนวนมากเอาไว้ นั่นคือ “กลไกแอนติไคธีรา” สิ่งประดิษฐ์ที่มักได้รับการเรียกว่าเ.. ดูเพิ่ม