ประวัติศาสตร์ไทย

ถ้าเอ่ยถึง “เมล็ดมะขาม” ภาพที่หลายคนนึกถึงอาจเป็นเม็ดสีน้ำตาลแข็ง ๆ ที่อยู่ข้างในฝักมะขาม หรือของเล่นพื้นบ้านที่เด็กสมัยก่อนหยิบมาเล่นกัน แต่ในประวัติศาสตร์การพนันของสยาม เมล็ดเล็ก ๆ แบบนี้มีบทบาทมากกว่านั้น เพราะมีการพนันชนิดหนึ่งที่เรียกว่า “ถั่ว” หรือ “โปกำ” ซึ่งใช้เบี้ยจั่น เมล็ดมะขาม หรือเมล็ดละหุ่งเป็นตัวกลางในการเล่น ก่อนนำมาแจงคะแนนทีละ 4 พูดง่าย ๆ คือ .. ดูเพิ่ม

ถ้าใครได้ยินชื่อจังหวัด “ร้อยเอ็ด” เป็นครั้งแรก ก็คงอดสงสัยไม่ได้ว่า แล้วสมัยก่อนร้อยเอ็ดมีเมืองอยู่ตั้งร้อยเอ็ดเมืองจริงหรือ? แล้วทำไมชื่อถึงฟังดูเหมือนมีตัวเลข 101 ซ่อนอยู่ในนั้น เรื่องนี้น่าสนใจตรงที่คำตอบไม่ได้มีเพียงเรื่องเดียว และหลักฐานทางประวัติศาสตร์กับตำนานก็มีรายละเอียดที่ต่างกันอยู่พอสมควร ชื่อของร้อยเอ็ดมีความเกี่ยวข้องกับเมืองโบราณที่เรียกว่า สาเกตนคร หรือ เมืองร้อยเอ็ดป.. ดูเพิ่ม

"ผ้าขาวม้า" ถือเป็นผ้าสามัญประจำบ้านที่อยู่คู่กับวิถีชีวิตคนไทยมาอย่างยาวนาน ใช้งานได้สารพัดประโยชน์ตั้งแต่คาดเอว พาดบ่า นุ่งอาบน้ำ ไปจนถึงผูกเป็นเปลนอน แต่เคยสงสัยหรือไม่ว่า ทำไมผ้าที่มีลวดลายตารางหลากสีสันสดใส ถึงมีคำว่า "ขาว" และ "ม้า" อยู่ในชื่อ ทั้งที่ไม่ได้มีความเกี่ยวข้องกับม้าที่เป็นสัตว์สี่ขาเลยแม้แต่น้อย เบื้องหลังชื่อเรียกนี้กลับซ่อนการเดินทางข้ามทวีปผ่านเส้นทางการค้าโบราณและการแลกเปลี.. ดูเพิ่ม

ถ้ามองนครศรีธรรมราชในวันนี้ เราอาจนึกถึงเมืองเก่า วัดพระมหาธาตุ ขนมจีนรสจัด หรือทะเลสวย ๆ อย่างขนอม แต่ถ้าย้อนเวลากลับไปหลายร้อยหรือหลายพันปี ดินแดนแห่งนี้ไม่ได้เป็นเพียงเมืองหนึ่งทางภาคใต้ หากเป็นพื้นที่สำคัญที่เชื่อมโลกฝั่งตะวันตกกับฝั่งตะวันออกเข้าด้วยกัน เหตุผลสำคัญอยู่ที่ทำเล นครศรีธรรมราชตั้งอยู่บนคาบสมุทรมลายูฝั่งตะวันออก และอยู่ในบริเวณที่สามารถเชื่อมต่อเส้นทางจากชายฝั่งอ่าวไทยไปยังพื้นที.. ดูเพิ่ม

นามสกุลพระราชทานในสมัยรัชกาลที่ 6 หลายสกุลมีคำที่สะท้อนอาชีพ หน้าที่ราชการ หรือความเชี่ยวชาญของต้นตระกูล จึงอาจช่วยให้เรามองเห็นร่องรอยว่า บรรพบุรุษเคยทำงานเกี่ยวข้องกับสิ่งใด อย่างไรก็ตาม คำเหล่านี้ควรใช้เป็นเบาะแสเบื้องต้น ไม่ควรฟันธงจากนามสกุลเพียงอย่างเดียว ในต่างประเทศมีการใช้นามสกุลกันมานานแล้ว ส่วนประเทศไทยเริ่มมีแนวคิดเรื่องการใช้นามสกุลอย่างเป็นระบบในสมัย พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู.. ดูเพิ่ม

ถ้าพูดถึงเมืองเก่าของภาคเหนือ หลายคนอาจนึกถึงกำแพงเมืองเชียงใหม่ วัดเก่า หรือเมืองลำพูน แต่ไม่ไกลจากตัวเมืองเชียงใหม่ ยังมีเมืองโบราณอีกแห่งหนึ่งที่มีเรื่องราวน่าสนใจมาก เพราะครั้งหนึ่งเมืองแห่งนี้เคยเป็นศูนย์กลางสำคัญของอาณาจักรล้านนา ก่อนจะค่อย ๆ หายไปจากความทรงจำของผู้คน และถูกผืนดินกลบไว้เป็นเวลาหลายร้อยปี เมืองนั้นคือ เวียงกุมกาม เวียงกุมกามตั้งอยู่บริเวณริมแม่น้ำปิงทางด้านตะวันออกเฉียงใต้ขอ.. ดูเพิ่ม

📚 7 หนังสือวรรณกรรมไทยยุคแรก ๆ ที่นักสะสมตามหา บางฉบับราคาพุ่งจนแทบจำไม่ได้ว่าเคยเป็น “หนังสือ” หนังสือวรรณกรรมไทยเก่าไม่ได้มีคุณค่าแค่เรื่องเนื้อหา แต่ยังเป็นหลักฐานของประวัติการพิมพ์ในประเทศไทยด้วย โดยเฉพาะเล่มที่พิมพ์ในช่วงแรก ๆ มีจำนวนจำกัด เหลือรอดมาถึงปัจจุบันไม่มาก และบางเล่มมีประวัติการครอบครองชัดเจน จึงเป็นที่สนใจของนักสะสม หอสมุดแห่งชาติระบุว่า หนังสือที่พิมพ์โดยโรงพิมพ์ยุคแร.. ดูเพิ่ม

เวลาเห็น ทองหยิบ ทองหยอด และฝอยทอง วางอยู่ในถาดขนมไทย หลายคนคงคุ้นเคยจนรู้สึกว่าเป็นขนมไทยแท้ ๆ ที่อยู่คู่สำรับมานานแสนนาน แต่ถ้าย้อนกลับไปในสมัยกรุงศรีอยุธยา จะพบว่าขนมกลุ่มนี้มีเรื่องราวเกี่ยวข้องกับชาวต่างชาติ โดยเฉพาะ ชุมชนโปรตุเกส ที่เข้ามาตั้งถิ่นฐานในอยุธยาตั้งแต่ช่วงต้นของการติดต่อกับชาติตะวันตก โปรตุเกสถือเป็นชาติตะวันตกชาติแรกที่เข้ามาติดต่อกับอยุธยาอย่างเป็นทางการ หลังโปรตุเกสยึดมะละกา.. ดูเพิ่ม

ถ้าเดินเล่นในจันทบุรีแล้วมองแค่ร้านอาหาร บ้านเก่า หรือถนนริมแม่น้ำ เมืองนี้ก็ดูเหมือนเมืองเก่าไทยธรรมดา ๆ เมืองหนึ่ง แต่ถ้าลองมองให้ละเอียดขึ้น จะพบว่าจันทบุรีมีเรื่องราวจากช่วงเวลาที่ฝรั่งเศสเข้ามายึดเมืองเป็นประกันซ่อนอยู่ตามอาคารและโบราณสถานหลายแห่ง เหตุการณ์สำคัญเกิดขึ้นในช่วง พ.ศ. 2436-2447 หลังวิกฤตการณ์ ร.ศ. 112 ไทยกับฝรั่งเศสมีข้อพิพาทเรื่องดินแดน ฝรั่งเศสจึงเข้ายึดจันทบุรีไว้เป็นประกันนา.. ดูเพิ่ม

ทุกวันที่ 1 และ 16 ของเดือน คนไทยจำนวนไม่น้อยต่างเฝ้ารอผลการออกรางวัล “สลากกินแบ่งรัฐบาล” แต่เคยสงสัยกันหรือไม่ว่า คำว่า “หวย” ที่ใช้กันจนคุ้นหูนั้น มีต้นกำเนิดมาจากที่ใด และเหตุใดการพนันชนิดนี้จึงหยั่งรากลึกอยู่ในสังคมไทยมานานนับร้อยปี เรื่องราวของหวยไม่ได้เริ่มต้นในประเทศไทย แต่มีจุดกำเนิดอยู่ในแผ่นดินจีน ก่อนจะเดินทางข้ามทะเลมาพร้อมชาวจีนโพ้นทะเล และกลายเป็นส่วนหนึ่งของ.. ดูเพิ่ม

ทุกวันนี้ถ้าพูดถึง “หัวนะโม” หลายคนนึกถึงเครื่องรางของนครศรีธรรมราช หรือเครื่องประดับที่มีตัวอักษรคล้ายตัว “น” อยู่ตรงกลาง แต่ถ้าย้อนกลับไปในหลักฐานเก่า เราจะเจออีกชื่อหนึ่งคือ “เงินตรานโม” และตรงนี้ทำให้เกิดคำถามน่าสนใจว่า ของชิ้นเล็ก ๆ นี้เคยเป็นเงินก่อน แล้วค่อยกลายเป็นเครื่องรางทีหลังหรือไม่? คำตอบไม่ได้เรียงเป็นเส้นตรงขนาดนั้น เพราะฐานข้อมูลสารานุกรมวัฒนธร.. ดูเพิ่ม

เรื่องราวในประวัติศาสตร์ไทยบางช่วงไม่ได้เชื่อมโยงกันแค่ด้วยเหตุการณ์บ้านเมือง แต่ยังผูกพันกันผ่านสายเลือดของผู้คนในราชสำนักด้วย ความสัมพันธ์ระหว่างสมเด็จพระสุริโยทัยกับสมเด็จพระนเรศวรมหาราชก็เป็นหนึ่งในเรื่องที่ทำให้ภาพของประวัติศาสตร์ใกล้ตัวขึ้น เพราะทั้งสองพระองค์ไม่ได้อยู่ห่างกันแบบคนละยุค หากยังมีความเกี่ยวข้องกันในฐานะเครือญาติภายในราชวงศ์ สมเด็จพระสุริโยทัยเป็นพระอัครมเหสีในสมเด็จพระมหาจักร.. ดูเพิ่ม

ถ้าเดินเข้าไปในร้านเล็ก ๆ หน้าปากซอย เราอาจเห็นตั้งแต่น้ำปลา น้ำตาล บะหมี่กึ่งสำเร็จรูป ขนม ถ่านไฟฉาย ไปจนถึงของใช้ในบ้านวางเรียงกันอยู่เต็มร้าน คนไทยคุ้นเคยกับร้านแบบนี้มานาน และมักเรียกว่า “ร้านโชห่วย” แต่ชื่อฟังแล้วชวนให้เข้าใจผิดอยู่ไม่น้อย เพราะถ้าแยกคำตามภาษาไทย คำว่า “โชว์” กับ “ห่วย” ก็เหมือนจะกลายเป็น “โชว์ของห่วย ๆ” ไปเสียอย่างนั้น จริง ๆ .. ดูเพิ่ม

ถ้าโตมากับภาษาไทย คำว่า “เจ๊ก” อาจเป็นคำที่เคยได้ยินจากคนรุ่นก่อน โดยเฉพาะเวลาพูดถึงคนจีนหรือคนไทยเชื้อสายจีน แต่หลายคนอาจไม่เคยสงสัยว่า คำนี้มาจากไหน และทำไมจึงกลายเป็นคำที่ใช้เรียกคนจีนในสังคมไทยสมัยก่อน คำว่า “เจ๊ก” มีรากมาจากภาษาจีน โดยเกี่ยวข้องกับคำเรียกพี่ชายหรือคำเรียกผู้ชายที่มีอายุมากกว่าในกลุ่มภาษาจีนบางสำเนียง โดยเฉพาะกลุ่มภาษาจีนแต้จิ๋วและฮกเกี้ยนที่มีอิทธิพลต.. ดูเพิ่ม

ตำนานแห่งความเร็ว “ยักษ์เขียวไทยรัฐ” ทำไมรถส่งหนังสือพิมพ์ต้องแข่งกับเวลา ถ้าใครเคยขับรถบนถนนต่างจังหวัดในช่วงกลางคืนหรือก่อนฟ้าสาง อาจเคยเจอรถบรรทุกสีเขียวคันใหญ่ที่ดูเหมือนจะมีภารกิจบางอย่างต้องไปให้ทัน รถคันนั้นคือ รถส่งหนังสือพิมพ์ไทยรัฐ หรือที่หลายคนเรียกติดปากว่า “ยักษ์เขียว” ชื่อเสียงของมันไม่ได้มาจากสีเขียวเพียงอย่างเดียว แต่เกิดจากเรื่องเล่ามากมายเกี่ยวกับการวิ่งส.. ดูเพิ่ม

หากพูดถึงตำนานเรื่องเล่าลี้ลับและภาพวาดลายเส้นไทยอันทรงคุณค่า ชื่อของ "ครูเหม เวชกร" ย่อมยืนหนึ่งในฐานะบรมครูผู้สร้างผลงานระดับมาสเตอร์พีซไว้มากมาย ผลงานของท่านไม่เพียงแต่สร้างบรรยากาศความหลอนลึกที่ตรึงใจผู้อ่านข้ามยุคสมัย แต่ยังเป็นเสมือนบันทึกประวัติศาสตร์ที่สะท้อนวิถีชีวิต วัฒนธรรม และภาพสังคมไทยในอดีตไว้อย่างสมบูรณ์แบบ เส้นทางชีวิตและจุดเริ่มต้นแห่งฝีแปรง ครูเหม เวชกร เกิดเมื่อปี พ.ศ. 2446 แม.. ดูเพิ่ม

พัทยาในภาพจำทุกวันนี้มีตึกสูง โรงแรม แสงไฟ และถนนที่ไม่เคยเงียบสนิท แต่ก่อนชื่อเมืองจะผูกกับการท่องเที่ยว ชายฝั่งแถบนี้เป็นชุมชนประมงขนาดเล็ก เรือไม้กลับเข้าฝั่งตามลมทะเล บ้านเรือนกระจายตัวตามแนวหาด ชีวิตหมุนอยู่กับปลา ตลาด และฤดูกาลมรสุม ส่วนพัฒน์พงษ์ในกรุงเทพฯ ก็ไม่ได้เกิดมาเพื่อเป็นถนนท่องราตรี พื้นที่นี้เคยเป็นที่ดินและย่านธุรกิจของตระกูลพัฒน์พงศ์ ก่อนร้านอาหาร บาร์ และคลับจะค่อย ๆ เข้ามาเติม.. ดูเพิ่ม

เรื่องเล่าว่าในสมัยรัชกาลที่ 4 มีหญิงจำนวนหนึ่งต้องพบจุดจบในเรือนปิดตาย เพราะการยุติการตั้งครรภ์แบบลับ ๆ ใช้วิธีรุนแรงตั้งแต่กดทับหน้าท้อง ไปจนถึงการสอดสิ่งของเข้าไปในร่างกาย ฟังแล้วสะเทือนใจและชวนให้เห็นภาพสยามเก่าว่าเต็มไปด้วยความโหดร้าย แต่เมื่อแยกเรื่องเล่าออกจากหลักฐาน คำกล่าวที่ระบุว่าเป็น “คดีสะเทือนขวัญ” เฉพาะยุครัชกาลที่ 4 ยังยืนยันแบบเจาะจงไม่ได้ หลักฐานที่หาได้ง่ายในชั้นต้น.. ดูเพิ่ม