จิตวิทยา

คนรุ่นใหม่ใจร้อนมากขึ้น ทุกอย่างต้องรวดเร็ว ไว้ก่อน ประมาณว่า “ฉันต้องการไปถึงที่หมายโดยตรงโดยการโดยสารรถไฟด่วน ไม่ใช่เรื่องที่ต้องมานั่งชิล แต่ผมไม่ได้บอกว่าความใจร้อนมันไม่ดีกับรถไฟฟ้าที่จอดทุกสถานี แต่ถ้าใช้ชีวิตอย่างรีบร้อนเกินไป หัวใจจะเต้นเร็วขึ้น เราจะเริ่มปวดท้องราวกับกําลังวิ่งอย่างสุดแรง การได้ขึ้นรถไฟหรือรถประจําทางที่จอดทุกสถานี เราอาจใช้เวลาเดินทางไปกับการทอดสายตาชมวิว ผ่านหน้า.. ดูเพิ่ม

มีความแตกต่างอย่างสำคัญระหว่างคนที่ตั้งมาตรฐานสูงและคนที่เป็น Perfectionist นักจิตวิทยาพบว่าคนสองกลุ่มนี้ดูเหมือนกันจากภายนอกแต่แตกต่างกันอย่างสิ้นเชิงในแง่ของสุขภาพจิตและผลลัพธ์ระยะยาว และคนที่ "ไม่เคยผิดพลาด" บ่อยครั้งกำลังแบกบางอย่างที่หนักมากไว้ข้างใน Perfectionism สองประเภทที่ต่างกันสิ้นเชิง Dr. Paul Hewitt และ Dr. Gordon Flett แยก Perfectionism ออกเป็นสองประเภทหลัก ประเภทแรกคือ "Adaptive Pe.. ดูเพิ่ม

มีระดับหนึ่งของความสนิทในความสัมพันธ์ที่สามารถนั่งอยู่กับอีกคนในความเงียบสนิทได้โดยไม่รู้สึกอึดอัด ไม่รู้สึกต้องรีบพูดอะไร และทั้งสองฝ่ายรู้สึกสบายใจและเชื่อมต่อกัน นักจิตวิทยาเรียกสิ่งนี้ว่า "Companionable Silence" และมันเป็นหนึ่งในตัวชี้วัดที่ดีที่สุดของความสัมพันธ์ที่แข็งแกร่งจริงๆ ทำไมความเงียบร่วมกันถึงสำคัญ? Gottman Institute ซึ่งศึกษาความสัมพันธ์มาหลายสิบปีพบว่าคู่รักที่สามารถอยู่ด้วยกันใน.. ดูเพิ่ม

ทุกคนรู้เรื่อง PTSD หรือ Post-traumatic Stress Disorder ซึ่งคือผลกระทบเชิงลบจากการผ่านเหตุการณ์รุนแรงทางจิตใจ แต่มีปรากฏการณ์อีกอย่างที่พูดถึงน้อยกว่ามากแต่สำคัญพอๆ กัน นั่นคือ Post-traumatic Growth หรือ PTG ซึ่งคือการเติบโตที่เกิดขึ้นได้จากความเจ็บปวดรุนแรงในบางคน PTG คืออะไรและเกิดขึ้นได้อย่างไร? Dr. Richard Tedeschi และ Dr. Lawrence Calhoun จาก University of North Carolina ผู้บัญญัติคำนี้ในช่ว.. ดูเพิ่ม

มีสิ่งที่น่าสังเกตในโลกออนไลน์คือ คนที่น่าสนใจที่สุดในชีวิตจริงมักไม่ค่อยโพสต์ในโซเชียลมีเดีย และคนที่โพสต์เยอะที่สุดมักไม่ได้มีชีวิตที่น่าอิจฉาอย่างที่ภาพบอก ความสัมพันธ์ผกผันนี้ไม่ใช่แค่การสังเกต มันมีวิทยาศาสตร์อยู่เบื้องหลัง "Documenting vs Living" — ทางเลือกที่เราไม่รู้ว่ากำลังทำ นักจิตวิทยา Linda Henkel จาก Fairfield University ทำการทดลองที่เรียกว่า "Photo-taking Impairment Effect" โด.. ดูเพิ่ม

สังคมสอนให้เราหลีกเลี่ยงความเครียดและความไม่สบายทุกรูปแบบ แต่วิทยาศาสตร์กำลังบอกสิ่งที่ตรงกันข้ามบางส่วน นั่นคือความเครียดในระดับที่เหมาะสมไม่ได้แค่ "ไม่เป็นอันตราย" แต่มันจำเป็นสำหรับการเติบโตและความแข็งแกร่งในหลายระดับ Hormesis คืออะไร? Hormesis เป็นปรากฏการณ์ทางชีววิทยาที่สิ่งที่เป็นพิษหรือเป็นอันตรายในปริมาณมากกลับมีประโยชน์ในปริมาณน้อย คำนี้มาจากภาษากรีกแปลว่า "การกระตุ้น" และพบได้ทั่วไปในธร.. ดูเพิ่ม

การมี Purpose ไม่จำเป็นต้องเป็นเรื่องยิ่งใหญ่ แต่งานวิจัยหลายชิ้นชี้ว่า ความรู้สึกว่าชีวิตมีความหมาย อาจเกี่ยวข้องกับความเครียด ภูมิคุ้มกัน สมอง และการฟื้นตัวจากวิกฤต คนที่ตื่นมาแล้วรู้ว่าตัวเองอยู่เพื่ออะไร อาจไม่ได้แค่รู้สึกดีขึ้นทางใจ แต่ร่างกายก็อาจรับมือกับความเครียดได้ดีกว่าด้วย งานวิจัยด้านผู้สูงอายุพบว่า ความรู้สึกว่าชีวิตมีเป้าหมายและความหมาย อาจสัมพันธ์กับอัตราการเสียชีวิตที่ต่ำกว่า ประ.. ดูเพิ่ม

การให้อภัยไม่ใช่การบอกว่าสิ่งที่เกิดขึ้นไม่ผิด และไม่จำเป็นต้องเปิดทางให้ใครกลับมาทำร้ายซ้ำ แต่มันอาจเป็นวิธีหยุดให้ความเจ็บเดิมควบคุมชีวิตเราอีกต่อไป บางคนได้ยินคำว่าให้อภัยแล้วรู้สึกเจ็บกว่าเดิม เพราะมันฟังเหมือนต้องยอมรับสิ่งที่เคยทำร้ายเรา ทั้งที่ความจริง การให้อภัยไม่ได้แปลว่าคนนั้นไม่ผิด และไม่ได้แปลว่าเราต้องกลับไปไว้ใจเขาเหมือนเดิมเสมอไป หลายครั้งคำว่า ให้อภัยเขาเถอะ ถูกพูดง่ายเกินไป คนพู.. ดูเพิ่ม

ความเบื่ออาจไม่ใช่สิ่งที่ต้องรีบแก้เสมอไป เพราะช่วงเวลาที่ไม่มีสิ่งกระตุ้น อาจเป็นจังหวะที่สมองได้เชื่อมโยงความคิด วางแผน และสร้างไอเดียใหม่ มือว่างแค่ไม่กี่วินาที หลายคนก็หยิบโทรศัพท์ขึ้นมาแล้ว ทั้งตอนรออาหาร รอลิฟต์ ก่อนนอน หรือแม้แต่ช่วงที่ไม่มีอะไรต้องทำจริง ๆ ความเงียบเล็ก ๆ เหล่านี้เคยเป็นพื้นที่ให้สมองได้ล่องลอย แต่ตอนนี้มักถูกแทนที่ด้วยหน้าจอทันที ความเบื่อจึงอาจไม่ได้เป็นศัตรูของสมองอย่า.. ดูเพิ่ม

ความอิจฉาอาจไม่ใช่อารมณ์ที่ต้องรีบกดทิ้งเสมอไป หากอ่านให้ถูก มันอาจชี้ให้เห็นเป้าหมาย ความต้องการ และช่องว่างในชีวิตที่เรายังไม่กล้าพูดกับตัวเอง บางครั้งเราไม่ได้อิจฉาเพราะอยากให้ใครล้มลง แต่เพราะบางอย่างในชีวิตคนอื่นไปแตะจุดที่เราขาดอยู่พอดี ความรู้สึกนี้จึงไม่ควรถูกตัดสินเร็วเกินไป เพราะมันอาจเป็นสัญญาณสำคัญที่ช่วยให้เราเข้าใจตัวเองชัดขึ้น ความอิจฉาเป็นอารมณ์ที่หลายคนไม่อยากยอมรับ พูดออกไปก็ดูไ.. ดูเพิ่ม

การสบตาเป็นเพียงสัญญาณหนึ่งของพฤติกรรม ไม่ใช่หลักฐานตัดสินว่าใครพูดจริงหรือโกหกเสมอไป บางครั้งคนที่สบตานิ่งที่สุด อาจไม่ได้กำลังพูดความจริงทั้งหมดเสมอไป ความเชื่อว่า “คนโกหกต้องหลบตา” จึงอาจทำให้เราตัดสินคนเร็วเกินไป เพราะพฤติกรรมของมนุษย์ซับซ้อนกว่าสัญญาณเดียวที่เห็นบนใบหน้า ภาพจำที่หลายคนคุ้นเคยคือ คนพูดไม่จริงมักลุกลี้ลุกลน พูดติดขัด หรือไม่กล้ามองหน้าอีกฝ่ายตรง ๆ ความเชื่อนี้พบได้.. ดูเพิ่ม

ถ้าการทำงานหนักเพียงอย่างเดียวการันตีความสำเร็จได้ คนที่ทำงานหนักที่สุดในทุกองค์กรก็ควรจะอยู่บนสุดของบันไดองค์กร แต่ในความเป็นจริง ออฟฟิศทุกแห่งมีคนที่ขยันมากแต่อยู่ที่เดิมมาหลายปี ในขณะที่บางคนทำงานดูเหมือนไม่หนักกว่ากลับก้าวหน้าเร็วกว่า ทำไม? ความแตกต่างระหว่าง "Task Performance" กับ "Strategic Performance" นักจิตวิทยาองค์กรแยกความสามารถในการทำงานออกเป็นสองประเภท "Task Performance" คือความสามาร.. ดูเพิ่ม

ในปี 2010 Daniel Kahneman ผู้ได้รับรางวัลโนเบลด้านเศรษฐศาสตร์พบว่าในสหรัฐอเมริกา รายได้ที่เพิ่มขึ้นส่งผลต่อความสุขในชีวิตประจำวันแค่จนถึง 75,000 ดอลลาร์ต่อปีเท่านั้น หลังจากนั้นความสุขที่ได้จากรายได้เพิ่มเติมแทบไม่เพิ่มขึ้น และงานวิจัยชิ้นนี้กลายเป็นหนึ่งในที่อ้างอิงบ่อยที่สุดในวงการจิตวิทยา แต่เรื่องราวไม่ได้จบแค่นั้น การศึกษาที่ท้าทายตัวเลข 75,000 ดอลลาร์ ในปี 2021 Matthew Killingsworth นักวิทย.. ดูเพิ่ม

ทุกคืนที่คุณหลับ สมองของคุณสร้างโลกทั้งใบขึ้นมาใหม่ พร้อมตัวละคร สถานที่ อารมณ์ และเรื่องราวที่บางครั้งสมจริงกว่าความเป็นจริง แล้วลืมส่วนใหญ่ไปเมื่อตื่น นักวิทยาศาสตร์ใช้เวลาหลายสิบปีพยายามทำความเข้าใจว่าทำไมสมองถึงทำแบบนี้ และคำตอบที่ได้น่าทึ่งมากกว่าที่คิด REM Sleep — เวทีที่ความฝันเกิดขึ้น ความฝันส่วนใหญ่เกิดขึ้นในช่วง REM Sleep หรือ Rapid Eye Movement Sleep ซึ่งเกิดขึ้นประมาณ 90 นาทีหลั.. ดูเพิ่ม

ในทุกกลุ่มมักมีคนที่ "ทุกคนชอบ" คือคนที่ดูเหมือนไม่มีศัตรู ไม่เคยทำให้ใครไม่พอใจ และรู้จักพูดในสิ่งที่ทุกคนอยากฟัง แต่ถ้าสังเกตดีๆ มักพบว่าคนเหล่านี้มีบางอย่างที่ขาดหายไป และนักจิตวิทยาบอกว่าการเป็นที่ชอบของทุกคนพร้อมกันบ่อยครั้งมาพร้อมกับราคาที่สูงกว่าที่คิด Paradox ของการถูกทุกคนชอบ นักจิตวิทยา Brené Brown อธิบายว่าการเป็นที่ชอบของทุกคนต้องการการ "ปรับตัว" เข้าหาทุกคน ซึ่งในทางปฏิบัติหมา.. ดูเพิ่ม

ในทุกกลุ่ม ทุกองค์กร และทุกวงสังคม มักมีคนคนหนึ่งที่พูดไม่เยอะ แต่ทุกครั้งที่เปิดปากทุกคนหยุดฟัง ไม่ใช่เพราะตำแหน่งหรืออำนาจ แต่เพราะบางอย่างที่จับไม่ได้แต่รู้สึกได้ชัดเจน และนักจิตวิทยาพบว่าสิ่งนั้นไม่ใช่พรสวรรค์ มันคือชุดของพฤติกรรมที่สร้างได้ หลักการ Signal-to-Noise Ratio ในทฤษฎีการสื่อสาร "Signal" คือข้อมูลที่มีความหมาย ส่วน "Noise" คือทุกอย่างที่ไม่มีความหมายแต่ใช้พื้นที่ในการสนทนา คนที่พูดเ.. ดูเพิ่ม

เกิดเหตุการณ์ที่ควรจะทำให้เจ็บปวดมาก แต่กลับไม่รู้สึกอะไรเลย ไม่ร้องไห้ ไม่โกรธ ไม่เสียใจ แค่ว่างเปล่า บางคนรู้สึกผิดกับตัวเองว่าทำไมถึงไม่รู้สึกอะไร คิดว่าตัวเองอาจเย็นชาหรือไม่ปกติ แต่ความจริงคือ Emotional Numbness หรือความชาทางอารมณ์คือหนึ่งในกลไกการป้องกันตัวที่ชาญฉลาดที่สุดของสมองมนุษย์ กลไกการป้องกันตัวของสมอง เมื่อเผชิญกับความเจ็บปวดทางอารมณ์ที่รุนแรงเกินกว่าที่ระบบประสาทจะรับได้ในขณะนั้น .. ดูเพิ่ม

"การเดินทางขยายจิตใจ" เป็นคำพูดที่ใครๆ ก็รู้ แต่ตอนนี้เราสามารถบอกได้ว่ามันขยายอย่างไร ในระดับชีววิทยา และส่วนไหนของสมองที่เปลี่ยนแปลงไปจริงๆ Neuroplasticity และประสบการณ์ใหม่ สมองเติบโตและเปลี่ยนแปลงได้ตลอดชีวิตผ่านกระบวนการ Neuroplasticity แต่มันต้องการสิ่งกระตุ้นที่เรียกว่า "Novel Experiences" หรือประสบการณ์ใหม่ที่ท้าทายสมองให้สร้างเส้นทางประสาทใหม่ การเดินทางไปยังสถานที่ใหม่บังคับสมองให้ทำงาน.. ดูเพิ่ม