ประวัติศาสตร์ไทย

ในสยามเมื่อ 200 กว่าปีก่อน ชีวิตของชายฉกรรจ์ส่วนใหญ่ถูกกำหนดไว้ด้วยหมึกและเหล็กแหลมผ่านรอยสักบนข้อมือหรือท้องแขน ซึ่งเป็นสัญลักษณ์ของการขึ้นทะเบียนเป็น ไพร่ ภายใต้สังกัดของมูลนาย รอยสักนี้เปรียบเสมือนใบแจ้งสถานะที่ระบุชื่อเมืองและชื่อเจ้าสังกัดไว้ถาวร เพื่อใช้ควบคุมกำลังคนซึ่งเป็นทรัพยากรที่มีค่าที่สุดในยุคนั้น ส่งผลให้เวลาส่วนหนึ่งของแต่ละปีต้องถูกมอบให้กับการเข้าเวรทำงานหลวง เช่น ขุดคลอง สร้างก.. ดูเพิ่ม

นายบุญเพ็ง หรือที่รู้จักกันในชื่อ “บุญเพ็ง หีบเหล็ก” เป็นนักโทษคนสุดท้ายของไทยที่ถูกประหารชีวิตด้วยการตัดศีรษะ หลังตกเป็นผู้กระทำผิดในคดีฆาตกรรมที่กลายเป็นหนึ่งในคดีอาชญากรรมซึ่งถูกกล่าวถึงอย่างมากในประวัติศาสตร์ไทย ข้อมูลจากหลายแหล่งระบุตรงกันว่า บุญเพ็งถูกประหารชีวิตเมื่อวันที่ 9 สิงหาคม พ.ศ. 2462 ไม่ใช่วันที่ 19 สิงหาคมตามที่ระบุไว้ในต้นฉบับ โดยคดีของเขาเป็นที่รู้จักจากการสังหารเหย.. ดูเพิ่ม

เช้าวันนั้น ทะเลไม่ได้สงบอย่างที่เห็น วันที่ 26 ธันวาคม 2547 หลายพื้นที่ริมฝั่งอันดามันกำลังเริ่มต้นเช้าวันหยุดตามปกติ ร้านค้าเปิดรับนักท่องเที่ยว เรือออกจากฝั่ง เด็กเล่นทราย คนเดินถ่ายรูปริมทะเล ไม่มีใครรู้ว่าใต้มหาสมุทรใกล้เกาะสุมาตราเพิ่งเกิดแผ่นดินไหวขนาด 9.1 ที่ความลึกราว 30 กิโลเมตร เมื่อเวลา 07.58 น. ตามเวลาไทย การขยับตัวของพื้นทะเลยาวเป็นบริเวณกว้างดันมวลน้ำมหาศาลออกไปทุกทิศ แล้วเปลี่ยนเช.. ดูเพิ่ม

บุญเพ็ง หีบเหล็ก ระหว่างคดีจริงกับเรื่องเล่าร้อยปี ชื่อของบุญเพ็งติดหูคนไทยเพราะคำว่า หีบเหล็ก แค่ได้ยินก็พอนึกภาพออกว่าคดีนี้ไม่ธรรมดา แต่พอลองไล่อ่านข้อมูลหลายแหล่ง จะเจอจุดน่าสนใจทันทีว่า เรื่องที่ถูกเล่าต่อกันมานานกับหลักฐานที่ตรวจสอบย้อนหลัง ไม่ได้ตรงกันทุกจุดเลยแกนหลักที่ค่อนข้างตรงกันคือ บุญเพ็งมีชีวิตอยู่ในช่วงปลายรัชกาลที่ 5 ต่อเนื่องถึงรัชกาลที่ 6 เกิดแถบเมืองท่าอุเทน และเข้ามาอยู่พระนค.. ดูเพิ่ม

เคยสงสัยกันไหมว่า สถานีรถไฟฟ้าหรือสี่แยกใจกลางเมืองที่มีผู้คนสัญจรขวักไขว่อย่าง "สะพานควาย" เหตุใดจึงถูกเรียกขานด้วยชื่อนี้ ทั้งที่ภาพตรงหน้ามีเพียงตึกสูง คอนโดมิเนียม ร้านค้า และถนนคอนกรีตแน่นขนัด โดยไม่มีทั้งสะพานไม้และฝูงควายให้เห็นแม้แต่ตัวเดียว ทว่าหากถอยเวลากลับไปเมื่อราวหนึ่งร้อยปีก่อน ชื่อนี้ไม่ได้เกิดจากเรื่องเล่าลี้ลับหรือตั้งขึ้นตามตำนาน แต่คือประวัติศาสตร์จริงที่ซ่อนอยู่ใต้ผืนคอนกรีต .. ดูเพิ่ม

หากย้อนกลับไปในสมัยอยุธยาและรัตนโกสินทร์ตอนต้น งานพระบรมศพของพระมหากษัตริย์และงานพระศพของพระบรมวงศานุวงศ์ มีธรรมเนียมหนึ่งที่คนยุคปัจจุบันแทบไม่เคยเห็น นั่นคือ “นางร้องไห้” หรือสตรีชาววังที่ได้รับมอบหมายให้ขับร้องบทคร่ำครวญแสดงความอาลัยต่อหน้าพระบรมโกศ ธรรมเนียมนี้ไม่ได้เป็นเพียงการร้องไห้ธรรมดา แต่เป็นการร้องอย่างมีแบบแผน มีเนื้อร้องและทำนองเฉพาะ พร้อมแบ่งหน้าที่เป็นต้นเสียงและลูกคู่.. ดูเพิ่ม

หากพูดถึงโศกนาฏกรรมความรักในราชสำนักไทย หลายคนอาจนึกถึงเรื่องราวของเจ้านายที่ต้องพลัดพรากจากคนรัก แต่ชีวิตของ หม่อมเจ้าออน พระราชนัดดาในพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย หรือรัชกาลที่ 2 มีความซับซ้อนยิ่งกว่านั้น เรื่องของพระองค์ไม่ได้มีเพียงการสละฐานันดรเพื่อความรัก แต่ยังสะท้อนความยากจน การขาดผู้อุปถัมภ์ และข้อจำกัดของผู้หญิงในราชสกุลท่ามกลางสังคมที่ยังมีระบบไพร่และทาส พระราชนัดดาแห่งรัชกาลที่ 2.. ดูเพิ่ม

เวลาที่คุยกับคนอายุ 70 ขึ้นมักจะได้ยินประโยคประมาณว่า "สมัยนั้นเงินร้อยบาทนี่เยอะมากเลยนะ" ฟังแล้วหลายคนอาจนึกภาพไม่ออก เพราะทุกวันนี้เงิน 100 บาท เดินเข้าร้านสะดวกซื้อไม่กี่นาทีก็แทบหมดแล้ว ถ้าย้อนเวลากลับไปราว 50 ปีก่อน หรือช่วงกลางทศวรรษ 2510 เงิน 100 บาท ถือว่าเป็นเงินก้อนพอสมควรสำหรับคนทั่วไป แม้จะไม่ได้ทำให้เป็นคนรวย แต่ก็ซื้อของได้มากกว่าที่หลายคนคิด ขึ้นรถเมล์ได้เกือบทั้งเดือน ช่วงนั้น รถ.. ดูเพิ่ม

10 ยาโบราณที่หายไปจากร้านขายยา แต่คนรุ่นพ่อแม่ยังจำไม่ลืม เชื่อไหมว่า...เมื่อ 30–50 ปีก่อน ร้านขายยาแทบทุกแห่งจะมีตู้ไม้เรียงรายไปด้วยขวดยา กระป๋องเหล็ก และซองกระดาษสีน้ำตาล หลายตัวไม่ต้องมีโฆษณา คนก็รู้จักกันทั้งประเทศ เพราะเป็น "ยาสามัญประจำบ้าน" ในยุคนั้น แต่พอเดินเข้าร้านขายยาสมัยนี้ ภาพเหล่านั้นกลับแทบไม่เหลือแล้ว บางชนิดเลิกผลิต บางชนิดถูกแทนที่ด้วยยาแผนปัจจุบันที่มีงานวิจัยรองรับมากก.. ดูเพิ่ม

เสียงปืนหลายนัดที่ดังขึ้นในเรือนจำบางขวาง เมื่อวันที่ 11 ธันวาคม พ.ศ. 2545 ถือเป็นหนึ่งในเสียงสุดท้ายของยุคประวัติศาสตร์การประหารชีวิตไทย เพราะนั่นคือการประหารชีวิตด้วย วิธีการยิงเป้าครั้งสุดท้ายของประเทศไทย ก่อนที่ระบบจะเปลี่ยนไปใช้การฉีดยาหรือสารพิษในเวลาต่อมา บุคคลที่ถูกบันทึกว่าเป็น นักโทษประหารชีวิตคนสุดท้ายของไทยที่ถูกประหารด้วยการยิงเป้า คือ นายสุดใจ หรือ “น้อย” นักโทษคดียาเสพต.. ดูเพิ่ม

ปืนใหญ่บางระจันแตก เพราะเนื้อโลหะมีรูพรุนจริงหรือ เรื่องเล่าที่คนไทยคุ้นหูบอกว่า ชาวบ้านบางระจันรวบรวมของใช้ทองเหลืองมาหล่อปืนใหญ่สองกระบอก แต่ครั้นทดลองยิง กระบอกปืนกลับแตกร้าวจนใช้การไม่ได้ ภาพนั้นชวนให้คิดทันทีว่าโลหะคงมีฟองอากาศซ่อนอยู่เต็มเนื้อ ทว่าเมื่อตรวจแบบนักโลหะวิทยา คำตอบกลับซับซ้อนกว่านั้นมาก เพราะยังไม่มีชิ้นส่วนปืนกระบอกดังกล่าวให้ผ่า ตรวจองค์ประกอบ หรือส่องโครงสร้างจุลภาค เราจึงพู.. ดูเพิ่ม

ดาบที่หักกลางศึก ไม่ได้ลดความกล้า แต่เผยข้อจำกัดของเหล็ก ภาพพระยาพิชัยถือดาบสองมือ ไล่ต่อสู้ข้าศึกจนดาบข้างหนึ่งหัก กลายเป็นฉากจำของประวัติศาสตร์ไทย เรื่องเล่าระบุว่าเหตุเกิดในการป้องกันเมืองพิชัยจากกองทัพพม่าเมื่อ พ.ศ. 2316 และแม้เหลือดาบสมบูรณ์เพียงเล่มเดียว ท่านยังรบต่อจนรักษาเมืองไว้ได้ จึงเกิดสมญา “พระยาพิชัยดาบหัก” ที่คนไทยรู้จักมาถึงทุกวันนี้ แต่ถ้าถามแบบนักโลหะวิทยาว่า ดาบหักเ.. ดูเพิ่ม

หนังสือพิมพ์ฉบับแรกของไทย จุดเริ่มต้นสื่อที่เปลี่ยนหน้าประวัติศาสตร์ ทุกวันนี้เราสามารถติดตามข่าวสารได้ตลอด 24 ชั่วโมงผ่านโทรศัพท์มือถือ แต่หากย้อนเวลากลับไปเมื่อกว่า 180 ปีก่อน การได้รับรู้ข่าวสารในสยามยังเป็นเรื่องใหม่อย่างยิ่ง และจุดเริ่มต้นของวงการสื่อสิ่งพิมพ์ไทย ก็คือหนังสือพิมพ์ที่ชื่อว่า "บางกอกรีคอร์เดอร์" (Bangkok Recorder) ซึ่งได้รับการยอมรับอย่างกว้างขวางว่าเป็น หนังสือพิมพ์ภาษาไทยฉบั.. ดูเพิ่ม

ในตรอกเล็ก ๆ แห่งหนึ่งของกรุงเทพมหานคร มีเสียงโลหะกระทบกันดังเป็นจังหวะมาต่อเนื่องยาวนานกว่าสองศตวรรษ เสียงนั้นไม่ได้เกิดจากโรงงานขนาดใหญ่ ไม่ได้มาจากเครื่องจักรอัตโนมัติ แต่เกิดจากค้อนในมือของช่างฝีมือ ที่ยังคงตีแผ่นเหล็กทีละจังหวะอย่างอดทน เพื่อสร้างสิ่งของที่คนไทยคุ้นตาเป็นอย่างดี นั่นคือ "บาตรพระ" หลายคนอาจไม่เคยรู้ว่า ท่ามกลางเมืองหลวงที่เต็มไปด้วยตึกสูงและรถยนต์ ยังมีชุมชนเล็ก ๆ ที่รักษาภูม.. ดูเพิ่ม

ประติมากรรม "ครุฑยุดแตรงอน" ณ อาคารไปรษณีย์กลาง ถนนเจริญกรุง คือผลงานศิลปะชิ้นเอกอันทรงคุณค่าที่ผสมผสานประวัติศาสตร์ชาติและความก้าวหน้าด้านการสื่อสารเข้าไว้ด้วยกันอย่างลงตัว เบื้องหลังการออกแบบและแนวคิด เป็นผลงานการออกแบบโดย ศาสตราจารย์ศิลป์ พีระศรี บิดาแห่งศิลปะสมัยใหม่ของไทย ร่วมกับลูกศิษย์จากโรงเรียนศิลปากร ผสมผสานระหว่าง "ครุฑพ่าห์" ตราแผ่นดินในรัชกาลที่ 3 กับ "แตรงอน" สัญลักษณ์ของกิจการไปรษณ.. ดูเพิ่ม

เรื่องเล่า "รถเจ๊ก" ในกรุงเทพฯ ยุคที่คนยังต้องวิ่งลากคนกลางถนน ถ้าลองย้อนเวลากลับไปเมื่อประมาณร้อยกว่าปีก่อน ถนนหลายสายในกรุงเทพฯ ยังไม่ได้เต็มไปด้วยเสียงเครื่องยนต์อย่างทุกวันนี้ แต่กลับก้องไปด้วยเสียงก้าวเท้าเปล่าของชายร่างผอมเกร็งที่กำลังออกแรงวิ่งสุดกำลัง สองมือจับคานไม้เพื่อลากรถสองล้อพาผู้โดยสารไปส่งยังจุดหมาย สิ่งนั้นคือ "รถลาก" หรือที่คนสมัยนั้นนิยมเรียกว่า "รถเจ๊ก" ยานพาหนะยอดฮิตที่เคยเป.. ดูเพิ่ม

ลองนึกภาพคนกรุงเทพฯ ยืนมุงถาดใบหนึ่ง เพื่อดูน้ำที่แข็งเป็นก้อน ทุกวันนี้น้ำแข็งถุงละไม่กี่บาทวางขายตั้งแต่ร้านชำถึงปั๊มน้ำมัน แต่ถ้าย้อนกลับไปช่วงปลายรัชกาลที่ 4 ของเย็นจัดชนิดนี้เคยเป็นของประหลาดที่คนจำนวนมากไม่เชื่อด้วยซ้ำว่ามีอยู่จริง เรื่องน้ำแข็งก้อนแรกในสยามจึงไม่ใช่แค่เกร็ดอาหาร หากเป็นภาพเล็กๆ ของบ้านเมืองที่กำลังเปิดรับสินค้า วิทยาการ และความคิดจากโลกภายนอกผ่านเส้นทางเดินเรือ ข้อมูลจากบั.. ดูเพิ่ม

เรื่องนี้จริงแค่ครึ่งเดียว เพลงชาติไทยไม่ได้แต่งโดย “ชาวเยอรมัน” แบบที่หลายคนเข้าใจ คนแต่งทำนองคือ พระเจนดุริยางค์ ชื่อเดิมว่า ปิเตอร์ ไฟท์ เกิดที่พระนครในประเทศสยาม บิดาเป็นชาวอเมริกันเชื้อสายเยอรมัน ส่วนมารดาเป็นชาวไทยเชื้อสายมอญ พูดให้ตรงจึงควรเรียกท่านว่า คีตกวีชาวไทยผู้มีสายเลือดมอญและเยอรมัน มากกว่าจะสรุปสั้นๆ ว่าเป็นชาวเยอรมันที่มาแต่งเพลงชาติให้ไทย เพราะชีวิต การศึกษา และการรั.. ดูเพิ่ม

เรื่องนี้ต้องแก้กันตรง ๆ ก่อนเลย คนไทยคนแรกที่ขึ้นเครื่องบินไม่ใช่ช่างตัดผมชื่อนายรัชต์ หลักฐานประวัติศาสตร์การบินที่ตรวจสอบได้ชี้ไปยัง พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าบุรฉัตรไชยากร กรมพระกำแพงเพ็ชรอัครโยธิน หรือที่เอกสารภาษาอังกฤษเรียกกันว่า Prince Purachatra พระองค์เสด็จขึ้นบินกับชาร์ลส์ ฟัน เดน บอร์น นักบินชาวเบลเยียม เหนือสนามม้าสระปทุม ก่อนที่เจ้านายและผู้สนใจคนอื่น ๆ จะทยอยขึ้นตาม เรื่องช่างตั.. ดูเพิ่ม