ดาราศาสตร์

คืนวันแม่ 2569 ลุ้นฝนดาวตกเพอร์เซอิดส์ อัตราสูงสุด 100 ดวง/ชั่วโมง แต่เราจะเห็นจริงถึง 100 ดวงไหม? คืนวันที่ 12 สิงหาคม ต่อเนื่องถึงรุ่งเช้า 13 สิงหาคม 2569 ถ้าท้องฟ้าเป็นใจ ลองเงยหน้ามองฟ้ากันสักครั้ง เพราะเป็นช่วงของ ฝนดาวตกเพอร์เซอิดส์ (Perseids Meteor Shower) หนึ่งในฝนดาวตกเด่นประจำปีที่คนไทยคุ้นกันในชื่อ “ฝนดาวตกวันแม่” ปีนี้มีจุดที่น่าสนใจเป็นพิเศษ เพราะตรงกับช่วง ดวงจันทร์ใหม่ (.. ดูเพิ่ม

ถ้าวันหนึ่งนักวิทยาศาสตร์บอกว่า “เจอดาวที่อาจมีสิ่งมีชีวิต” ทุกคนคงต่างสงสัยว่าพวกนักวิทยาศาสตร์รู้ได้ยังไง ในเมื่อดาวดวงนั้นอยู่ไกลจนมนุษย์ยังเดินทางไปไม่ถึงด้วยซ้ำ ความจริงคือ นักวิทยาศาสตร์ไม่ได้มองเห็นมนุษย์ต่างดาวเดินอยู่บนดาว แต่กำลังมองหา เงื่อนไขที่เอื้อต่อการเกิดและดำรงชีวิต จากระยะไกล อย่างแรกที่ต้องดูคือ น้ำ เพราะสิ่งมีชีวิตที่เรารู้จักทั้งหมดบนโลกต้องพึ่งพาน้ำในรูปของของเห.. ดูเพิ่ม

ลองนึกภาพว่า วันหนึ่งมนุษย์เดินทางไปถึงดาวอังคาร เปิดประตูยานออกมา แล้วตั้งใจสูดอากาศแรกของดาวเคราะห์สีแดงเข้าเต็มปอด สิ่งที่เกิดขึ้นคงไม่ใช่ความรู้สึกเหมือนได้สูดอากาศใหม่ ๆ แต่เป็นสถานการณ์ฉุกเฉินทันที เพราะ อากาศบนดาวอังคารหายใจไม่ได้ ดาวอังคารมีบรรยากาศเหมือนโลก เพียงแต่บางกว่ามาก และส่วนใหญ่เป็นก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ ประมาณ 95% ส่วนที่เหลือหลัก ๆ คือไนโตรเจนและอาร์กอน ขณะที่ออกซิเจนมีอยู่เพียง.. ดูเพิ่ม

พระพุทธศาสนาพูดถึง “โลกอื่น” แต่ไม่ใช่เอเลียนแบบหนังไซไฟ คำว่า “มนุษย์ต่างดาว” ต้องแยกออกจากคำในพระไตรปิฎกก่อน ถ้าเปิดพระสูตรแล้วพยายามหาคำที่แปลตรงตัวว่าเอเลียน ยานอวกาศ หรือสิ่งมีชีวิตจากดาวเคราะห์ดวงอื่น จะไม่เจอแบบภาษาสมัยใหม่ เพราะกรอบความรู้เรื่องดาวเคราะห์ กาแล็กซี และชีววิทยานอกโลกเพิ่งเกิดขึ้นภายหลังหลายศตวรรษ สิ่งที่เจอจริงคือแนวคิดเรื่อง โลกธาตุ หรือระบบโลกจำนวน.. ดูเพิ่ม

ดาวเต็มฟ้า แต่เพื่อนบ้านเงียบสนิท ตอนนี้นักดาราศาสตร์ยืนยันการค้นพบดาวเคราะห์นอกระบบแล้วมากกว่า 6,300 ดวง และตัวเลขยังเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ นี่ยังเป็นเพียงดาวที่ตรวจจับได้จากเครื่องมือของมนุษย์เท่านั้น ทางช้างเผือกมีดาวฤกษ์จำนวนมหาศาล หลายดวงมีระบบดาวเคราะห์ของตัวเอง พอเห็นตัวเลขแบบนี้คำถามจึงโผล่มาทันทีว่า ถ้าดาวเคราะห์มีเยอะขนาดนี้ ทำไมจนถึงตอนนี้ยังไม่มีหลักฐานยืนยันชัดๆ ว่ามีอารยธรรมอื่นอยู่ด้วย?ค.. ดูเพิ่ม

จำนวนอะตอมในจักรวาล มากจนจินตนาการแทบไม่ออก หลายคนเคยสงสัยว่า ถ้านำอะตอมทุกอะตอมในจักรวาลมานับจริง ๆ จะได้ตัวเลขเท่าไร คำตอบคือไม่มีใครนับได้ทีละอะตอม แต่สิ่งที่น่าสนใจคือ นักดาราศาสตร์สามารถประมาณจำนวนได้จากแบบจำลองของจักรวาล ความหนาแน่นของสสาร และข้อมูลจากการสังเกตการณ์ด้วยกล้องโทรทรรศน์สมัยใหม่ ทำให้เราได้ตัวเลขที่ใกล้เคียงความเป็นจริงอย่างน่าทึ่ง ตัวเลขที่ถูกอ้างถึงบ่อยที่สุด ค่าประมาณที่ได้ร.. ดูเพิ่ม

ลองนึกภาพว่าฝนที่ตกจากท้องฟ้าไม่ใช่น้ำ แต่เป็นเศษแก้วที่พัดกระหน่ำด้วยความเร็วเหนือเสียง ฟังดูเหมือนฉากในภาพยนตร์ไซไฟ แต่สิ่งที่ว่านี้คือหนึ่งในลักษณะเด่นของ HD 189733b ดาวเคราะห์นอกระบบที่นักดาราศาสตร์ยกให้เป็นหนึ่งในโลกที่มีสภาพอากาศรุนแรงที่สุดเท่าที่มนุษย์เคยค้นพบ ดาวดวงนี้อยู่ห่างจากโลกประมาณ 64 ปีแสง ในกลุ่มดาวสุนัขจิ้งจอก และมีขนาดใหญ่กว่าดาวพฤหัสบดีเล็กน้อย โลกสีฟ้าที่ไม่น่าเข้าใกล้ ภาพจำ.. ดูเพิ่ม

หากคืนนี้ลองเงยหน้ามองท้องฟ้า คุณอาจคิดว่าสิ่งที่เห็นคือดวงดาวที่กำลังส่องแสงอยู่ในเวลานี้ แต่ความจริงแล้ว สิ่งที่กำลังมองเห็นอาจเป็นภาพของดวงดาวเมื่อหลายปีก่อน หลายร้อยปี หรือแม้แต่หลายล้านปีก่อน ฟังดูเหมือนนิยายวิทยาศาสตร์ แต่เรื่องนี้เป็นข้อเท็จจริงทางดาราศาสตร์ที่อธิบายได้ด้วยหลักฟิสิกส์ง่าย ๆ และเกิดขึ้นทุกครั้งที่เรามองขึ้นไปบนท้องฟ้า --- ทุกอย่างเริ่มต้นจาก "ความเร็วของแสง" แสงเป็นสิ่งที่เ.. ดูเพิ่ม

แค่ช้อนชาเดียว...ก็หนักจนจินตนาการแทบไม่ออก เคยมีคนพูดเล่นว่า ถ้าหยิบสสารจากดาวนิวตรอนออกมาได้เพียงนิดเดียว โลกทั้งใบก็คงรับน้ำหนักไม่ไหว ฟังเหมือนนิยายวิทยาศาสตร์ แต่ความจริงแล้วแนวคิดนี้มีที่มาจากฟิสิกส์ล้วนๆ เพราะดาวนิวตรอนคือหนึ่งในวัตถุที่หนาแน่นที่สุดในจักรวาล เป็นซากของดาวฤกษ์มวลมหาศาลที่จบชีวิตด้วยการระเบิดเป็นซูเปอร์โนวา ก่อนที่แกนกลางจะยุบตัวลงอย่างรุนแรงจนเหลือเพียงลูกทรงกลมขนาดไม่ใหญ่.. ดูเพิ่ม

ถ้ามีใครถามว่า "ในจักรวาลมีที่ไหนเงียบที่สุด" คำตอบอาจไม่ใช่อวกาศ แต่คือ Botes Void เวลาเรานึกถึงอวกาศ ภาพที่ผุดขึ้นมามักเต็มไปด้วยดาวนับล้าน กาแล็กซีมหึมา เนบิวลาหลากสี และแสงจากวัตถุที่อยู่ไกลออกไปหลายพันล้านปีแสง แต่ลึกเข้าไปในจักรวาลกลับมีพื้นที่แห่งหนึ่งที่แทบไม่มีอะไรอยู่เลย พื้นที่นั้นถูกเรียกว่า Botes Void หรือที่หลายคนตั้งฉายาให้ว่า "ความว่างเปล่ามฤตยู" เพราะมันใหญ่โตเสียจนชวนให้รู้สึกแป.. ดูเพิ่ม

เงยหน้ามองท้องฟ้าคืนนี้ โลกอาจมีเพื่อนร่วมวงโคจรที่เราไม่เคยรู้ตัวก็ได้ หลายคนคุ้นเคยกับภาพของดวงจันทร์เพียงดวงเดียวที่ลอยอยู่เหนือโลกมาตลอด แต่ความจริงแล้ว นักดาราศาสตร์พบว่าโลกของเรามักมีแขกพิเศษแวะเวียนมาอยู่เป็นครั้งคราว แขกเหล่านี้คือดาวเคราะห์น้อยขนาดเล็กที่ถูกแรงโน้มถ่วงของโลกดึงเข้ามา จนโคจรรอบโลกชั่วคราว คล้ายกับกลายเป็น 'ดวงจันทร์ดวงที่สอง' แม้จะอยู่กับเราเพียงไม่นานก็ตาม มันไม่ใช่ดวงจั.. ดูเพิ่ม

ลองนึกถึงตอนเด็ก ๆ เวลาครูให้วาดท้องฟ้ายามค่ำคืน เราแทบทุกคนจะวาด “ดาว” เป็นรูปห้าแฉกทันที ทั้งที่ดาวจริงไม่ได้มีหน้าตาแบบนั้น ความจริงคือ ดาวบนท้องฟ้าไม่มีแฉก และไม่มีใครค้นพบว่าดาวเป็นรูป ⭐ เพราะภาพนี้เป็น “สัญลักษณ์” ไม่ใช่ภาพรูปร่างจริงของดาว ดาวจริงหน้าตาเป็นอย่างไร? ดาวฤกษ์เป็นกลุ่มก๊าซร้อนขนาดมหึมาที่โดยทั่วไปมีรูปร่างเกือบเป็นทรงกลม ดวงอาทิตย์ของเราก็เป็นดาวฤกษ์ดวง.. ดูเพิ่ม

คุณไม่เคยมองท้องฟ้าใน "เวลาปัจจุบัน" เลยแม้แต่ครั้งเดียว ทุกครั้งที่เราเงยหน้ามองดวงอาทิตย์หรือดวงดาว สิ่งที่ดวงตารับรู้ไม่ใช่ภาพของวัตถุเหล่านั้นในขณะนี้ แต่คือแสงที่ใช้เวลาเดินทางผ่านอวกาศก่อนจะมาถึงโลก เหมือนกับการเปิดดูภาพถ่ายที่ถูกส่งมาจากอดีต เพียงแต่ภาพเหล่านี้เกิดขึ้นจริงบนท้องฟ้าทุกคืนโดยที่หลายคนไม่ทันสังเกต ดวงอาทิตย์อยู่ห่างจากโลกประมาณ 150 ล้านกิโลเมตร แม้แสงจะเดินทางด้วยความเร็วเกือ.. ดูเพิ่ม

ทองคำบนโลกไม่ได้ถือกำเนิดที่นี่ แต่เดินทางข้ามอวกาศมาก่อน เวลาพูดถึงทองคำ หลายคนมักนึกถึงเหมืองใต้ดินหรือร้านทอง แต่ต้นกำเนิดของโลหะล้ำค่านี้ย้อนกลับไปไกลกว่านั้นมาก นักวิทยาศาสตร์พบว่าทองคำส่วนใหญ่ที่มนุษย์ขุดพบในปัจจุบันมีความเกี่ยวข้องกับวัตถุจากอวกาศที่พุ่งชนโลกเมื่อราวหลายพันล้านปีก่อน หลังจากโลกเริ่มเย็นตัวและก่อตัวเป็นดาวเคราะห์ได้ไม่นาน เหตุใดทองคำถึงไม่ได้เกิดบนผิวโลก? ในช่วงแรกของการกำเ.. ดูเพิ่ม

ดวงจันทร์ใช้เวลากี่ชั่วโมงในการโคจรรอบโลก? 27.3 วัน หรือประมาณ 655 ชั่วโมง หากวัดการโคจรของดวงจันทร์เทียบกับตำแหน่งของดวงดาวที่อยู่ไกลออกไป ดวงจันทร์จะใช้เวลาประมาณ 27.32 วัน หรือประมาณ 655 ชั่วโมง ในการโคจรรอบโลกครบหนึ่งรอบ นักดาราศาสตร์เรียกระยะเวลานี้ว่า Sidereal Month ซึ่งเป็นค่าที่ใช้ในการอธิบายการเคลื่อนที่จริงของดวงจันทร์ในอวกาศ แต่ทำไมปฏิทินจึงบอกประมาณ 29.5 วัน? สาเหตุเป็นเพราะในระหว่างท.. ดูเพิ่ม

บิล เกรย์ นักดาราศาสตร์และผู้พัฒนาซอฟต์แวร์ติดตามวัตถุท้องฟ้า คำนวณว่า จรวดท่อนบนของ Falcon 9 ซึ่งถูกจัดทำบัญชีในชื่อ 2025-010D มีแนวโน้มพุ่งชนพื้นผิวดวงจันทร์ในวันที่ 5 สิงหาคม 2569 เวลาประมาณ 13.35 น. ตามเวลาประเทศไทย ข้อมูลที่เกรย์ปรับปรุงเมื่อวันที่ 17 กรกฎาคม 2569 ระบุว่า การชนอาจเกิดขึ้นราว 06.34 น. ตามเวลาสากล หรือประมาณ 13.34 น. ของประเทศไทย โดยเวลาและตำแหน่งจริงยังอาจคลาดเคลื่อนได้เล็กน้.. ดูเพิ่ม

หลายคนคุ้นเคยกับการดูวันที่บนโทรศัพท์มือถือหรือปฏิทินตั้งโต๊ะ แต่อาจไม่เคยฉุกคิดว่าเหตุใดหนึ่งปีจึงมี 365 วัน ทำไมแต่ละเดือนมีจำนวนวันไม่เท่ากัน และเหตุใดบางปีเดือนกุมภาพันธ์จึงเพิ่มขึ้นมาอีกหนึ่งวัน ปฏิทินที่เราใช้กันอยู่ไม่ได้เกิดขึ้นในชั่วข้ามคืน แต่เป็นผลจากการสังเกตดวงดาว ฤดูกาล และปรากฏการณ์ธรรมชาติที่มนุษย์สะสมความรู้ต่อเนื่องมานานนับพันปี จุดเริ่มต้นจากปฏิทินโรมันโบราณ ตามเรื่องเล่าเกี่ยว.. ดูเพิ่ม

เคยสังเกตกันไหมว่าในบางค่ําคืน พระจันทร์บนท้องฟ้าดูสว่างไสวและมีขนาดใหญ่โตจนน่าแปลกใจ ราวกับว่าดวงจันทร์ขยับเข้ามาใกล้โลกเรามากกว่าปกติ หลายคนอาจจะเคยได้ยินคําเรียกปรากฏการณ์นี้ว่าซูเปอร์มูน แต่จริงๆ แล้วกลไกเบื้องหลังที่ทําให้เกิดภาพลักษณ์เช่นนี้มีที่มาที่ไปตามหลักดาราศาสตร์ที่น่าสนใจ ปรากฏการณ์นี้ไม่ได้เกิดจากดวงจันทร์ขยายขนาดขึ้นแต่อย่างใด แต่เป็นเรื่องของตําแหน่งและระยะทางล้วนๆ วงโคจรของดวงจัน.. ดูเพิ่ม

เคยได้ยินเรื่องที่ว่าดาวเสาร์เป็นดาวเคราะห์ที่ลอยน้ําได้ไหม หลายคนอาจสงสัยว่าเป็นไปได้จริงหรือที่ก้อนหินอวกาศขนาดมหึมาจะลอยตุ๊บป่องอยู่บนน้ําได้เหมือนบอลพลาสติก คําตอบของเรื่องนี้มีพื้นฐานมาจากหลักการทางวิทยาศาสตร์ที่เรียกว่าความหนาแน่น ซึ่งเป็นตัวกําหนดว่าวัตถุใดจะจมหรือจะลอยเมื่ออยู่บนของเหลวชนิดใดชนิดหนึ่ง หลักการง่ายๆ คือถ้าวัตถุนั้นมีความหนาแน่นน้อยกว่าน้ํา มันจะลอยอยู่บนน้ําได้สบายๆ ดาวเสาร์.. ดูเพิ่ม