ชีววิทยา

ภาพแมลงบินวนรอบไฟหน้าบ้านไม่ได้เกิดจากการ “นัดกันมา” แต่เกี่ยวกับวิธีที่แมลงใช้แสงรับรู้ทิศทาง เมื่อเจอไฟใกล้ตัว ระบบนำทางเดิมจึงทำงานผิดจังหวะ เปิดไฟหน้าบ้านหรือไฟระเบียงตอนกลางคืนไม่นาน หลายคนอาจเห็นแมลงตัวเล็ก ๆ เริ่มบินวนรอบหลอดไฟเต็มไปหมด ภาพนี้ดูเหมือนแมลงถูกไฟเรียกเข้ามา แต่คำอธิบายทางชีววิทยาซับซ้อนกว่านั้นเล็กน้อย แมลงหลายชนิดไม่ได้มองแสงไฟแบบมนุษย์มองหลอดไฟในบ้าน สำหรับพวกมั.. ดูเพิ่ม

กล้วยเป็นผลไม้ที่ยังสุกต่อได้หลังเก็บจากต้น เมื่ออยู่รวมกันเป็นหวี ก๊าซเอทิลีนที่ปล่อยออกมาจึงยิ่งเร่งให้ลูกข้าง ๆ สุกตามกันเร็วขึ้น ซื้อกล้วยมาใหม่ ๆ หลายคนตั้งใจจะค่อย ๆ กินวันละลูก แต่พอวางไว้ไม่กี่วัน กล้วยทั้งหวีกลับเหลืองไล่กันจนแทบกินไม่ทัน ภาพที่ดูเหมือนกล้วยนัดกันสุกพร้อมกัน จริง ๆ แล้วเกี่ยวกับกระบวนการสุกของผลไม้และก๊าซธรรมชาติชนิดหนึ่งที่พืชสร้างขึ้นเอง เรียกว่า “เอทิลีน” .. ดูเพิ่ม

ร่างกายมนุษย์ไม่ได้หยุดทำงานแม้ตอนเราพัก ตั้งแต่สมองที่ใช้พลังงานสูง ไปจนถึงหัวใจ ลำไส้ ผิวหนัง และตับที่ทำงานอยู่เบื้องหลังตลอดวัน ร่างกายมนุษย์ทำงานแทบตลอดเวลา แม้ในช่วงที่เรานั่งนิ่ง นอนหลับ หรือไม่ได้รู้สึกว่ากำลังใช้แรงอะไรเป็นพิเศษ หลายระบบในร่างกายเกิดขึ้นซ้ำทุกวันจนกลายเป็นเรื่องปกติ เช่น หายใจ ย่อยอาหาร กระพริบตา หัวใจเต้น หรือรู้สึกถึงกลิ่นรอบตัว แต่เมื่อมองลึกลงไป แต่ละอย่างมีรายละเอีย.. ดูเพิ่ม

หลังเสียชีวิต ร่างกายไม่ได้หยุดเปลี่ยนแปลงทันทีทุกระบบ แต่เกิดกระบวนการต่อเนื่องตั้งแต่ระดับเลือด กล้ามเนื้อ เซลล์ ไปจนถึงจุลินทรีย์ที่เกี่ยวข้องกับการย่อยสลาย ความตายอาจดูเหมือนจุดสิ้นสุดในสายตาคนทั่วไป แต่ในทางชีววิทยา ร่างกายยังมีการเปลี่ยนแปลงต่ออีกหลายขั้นตอนหลังหัวใจหยุดเต้น กระบวนการเหล่านี้เป็นพื้นฐานที่แพทย์นิติเวชใช้ประกอบการประเมินสภาพร่างกายหลังเสียชีวิต ไม่ใช่เรื่องเหนือธรรมชาติหรือค.. ดูเพิ่ม

ถ้ามองเลือดด้วยตาเปล่า เราจะเห็นเพียงของเหลวสีแดงไหลเวียนอยู่ในร่างกาย แต่ความจริงแล้ว เลือดเป็นเหมือนระบบขนส่งขนาดใหญ่ที่เต็มไปด้วยเซลล์ สารเคมี ฮอร์โมน สารอาหาร และองค์ประกอบอีกมากมายที่ช่วยให้เรามีชีวิตอยู่ได้ทุกวินาที เลือดของผู้ใหญ่โดยเฉลี่ยมีประมาณ 4.5-6 ลิตร และภายในนั้นมีสิ่งต่างๆ มากกว่าที่หลายคนคิด นี่คือ 10 สิ่งสำคัญที่อยู่ในเลือดของเรา 1. พลาสมา (Plasma) พลาสมาคือของเหลวสีเหลืองอ่อนที.. ดูเพิ่ม

หลายคนจำวันแรกที่เจอผมหงอกของตัวเองได้ดี บางคนอายุ 20 กว่าก็เริ่มเจอแล้ว บางคนอายุ 40-50 ปีผมยังดำอยู่มาก จนเกิดคำถามว่า จริง ๆ แล้วผมหงอกเกิดขึ้นได้อย่างไร และมันเกี่ยวกับความเครียดอย่างที่คนชอบพูดกันหรือไม่ ก่อนอื่นต้องเข้าใจก่อนว่า เส้นผมที่งอกออกมาจริง ๆ แล้วเป็นเซลล์ที่ตายแล้ว เส้นผมที่เราจับ หวี หรือสระอยู่ทุกวัน ไม่มีเลือด ไม่มีเส้นประสาท และไม่มีชีวิตอยู่แล้ว สิ่งสำคัญจริง ๆ อยู่ใต้หนังศี.. ดูเพิ่ม

ทุกเช้าที่คุณลืมตาตื่นขึ้นมา ร่างกายกำลังทำงานนับล้านล้านอย่างพร้อมกันโดยที่คุณไม่ต้องสั่งเลยแม้แต่ครั้งเดียว หัวใจเต้น ปอดหายใจ สมองประมวลผล ตับกำจัดสารพิษ ไตกรองเลือด ทั้งหมดเกิดขึ้นอัตโนมัติราวกับมีเมืองขนาดมหึมาซ่อนอยู่ภายในตัวเรา เรื่องแรกที่น่าทึ่งมากคือ เลือดในร่างกายเดินทางไกลกว่าที่คิด เส้นเลือดทั้งหมดในร่างกายผู้ใหญ่ หากนำมาต่อกันจะมีความยาวประมาณ 100,000 กิโลเมตร ยาวพอที่จะพันรอบโลกได้.. ดูเพิ่ม

ถ้าถามว่าเลือดสีอะไร หลายคนคงตอบทันทีว่าสีแดง เพราะตั้งแต่เกิดมาเราเห็นเลือดคน เลือดหมา เลือดแมว ก็ล้วนเป็นสีแดงทั้งนั้น แต่ถ้าคุณได้เดินทางไปรอบโลกและสำรวจสิ่งมีชีวิตทุกชนิด คุณจะพบว่า ธรรมชาติมีจินตนาการมากกว่านั้นเยอะ เพราะเลือดไม่ได้มีแค่สีแดง และบางสีเห็นแล้วอาจคิดว่าหลุดมาจากหนังไซไฟด้วยซ้ำ เริ่มจากสีแดงที่เราคุ้นเคยก่อน เลือดของมนุษย์และสัตว์มีกระดูกสันหลังส่วนใหญ่เป็นสีแดง เพราะใช้สารที่เ.. ดูเพิ่ม

ลองนึกถึงคนใกล้ตัวดูสักคน บางคนกลับจากวิ่ง 10 กิโลเมตรแล้วยังแทบไม่มีกลิ่น บางคนแค่นั่งรถเมล์กลางแดดครึ่งชั่วโมงก็เริ่มมีกลิ่นตัวแล้ว และที่แปลกกว่านั้นคือ กลิ่นตัวของแต่ละคนยังไม่เหมือนกันอีกด้วย คำถามคือ ถ้าทุกคนเป็นมนุษย์เหมือนกัน ทำไมกลิ่นตัวถึงแตกต่างกันขนาดนี้ เรื่องแรกที่หลายคนเข้าใจผิดคือ เหงื่อไม่ได้มีกลิ่นแรงตั้งแต่แรก จริง ๆ แล้วเหงื่อที่ออกจากร่างกายส่วนใหญ่แทบไม่มีกลิ่นเลย ตัวการสำคั.. ดูเพิ่ม

ถ้าถามว่ามีสัตว์ชนิดไหนที่คนส่วนใหญ่ไม่อยากเจอในบ้าน แมลงสาบน่าจะติดอันดับต้นๆ แบบไม่ต้องลุ้น แค่เห็นวิ่งผ่านหางตาตอนกลางคืน หลายคนก็พร้อมกระโดดขึ้นโซฟาทันที แต่รู้หรือไม่ว่า ในมุมของธรรมชาติ แมลงสาบไม่ได้เป็นตัวร้ายอย่างที่เราคิดเสมอไป แม้จะเป็นแขกที่ไม่มีใครเชิญในบ้าน แต่ในระบบนิเวศ พวกมันมีบทบาทสำคัญไม่น้อยเลยทีเดียว 1. เป็นนักกำจัดซากตามธรรมชาติ แมลงสาบกินได้แทบทุกอย่าง ทั้งเศษใบไม้ ซากพืช ซา.. ดูเพิ่ม

ถ้าคุณคิดว่าชีวิตคนเราผ่านไปเร็ว ลองดูสัตว์บางชนิดก่อน เพราะมีสัตว์ที่ใช้เวลาทั้งชีวิตสั้นกว่าซีรีส์หนึ่งตอนเสียอีก ขณะเดียวกันก็มีสัตว์อีกบางชนิดที่อายุยืนจนผ่านการเปลี่ยนแปลงของโลกมาหลายศตวรรษ ความแตกต่างระหว่างสองกลุ่มนี้มากจนแทบไม่น่าเชื่อว่าอยู่บนดาวเคราะห์ดวงเดียวกัน เริ่มจากฝั่งที่อายุสั้นที่สุดก่อน หนึ่งในเจ้าของสถิติที่โด่งดังที่สุดคือแมลงชีปะขาว ช่วงวัยอ่อนของมันอาจใช้ชีวิตอยู่ใต้น้ำนาน.. ดูเพิ่ม

ถ้าคุณเคยดู Jurassic Park น่าจะเคยคิดเหมือนกันว่า แล้วถ้าวันหนึ่งมนุษย์คืนชีพไดโนเสาร์ได้จริงล่ะ เราจะได้เห็น T-Rex เดินอยู่ในสวนสัตว์หรือไม่ คำตอบสั้น ๆ คือ ตอนนี้ยังทำไม่ได้ และอาจยากกว่าที่หลายคนคิดมาก ปัญหาใหญ่ที่สุดไม่ใช่เรื่องเทคโนโลยี แต่คือเวลา ไดโนเสาร์สูญพันธุ์ไปประมาณ 66 ล้านปีก่อน ขณะที่ DNA เป็นโมเลกุลที่เสื่อมสลายตามธรรมชาติ แม้จะถูกเก็บในสภาพที่ดีมาก DNA ก็ไม่สามารถอยู่รอดเป็นสิบล้.. ดูเพิ่ม

ถ้าถามว่ามีสัตว์อมตะจริงไหม คำตอบคือ ยังไม่มีสัตว์ชนิดไหนที่เป็นอมตะแบบไม่มีวันตายเลย เพราะสุดท้ายแล้ว ทุกตัวสามารถถูกกิน ถูกโรคเล่นงาน ถูกอุบัติเหตุ หรือถูกสภาพแวดล้อมฆ่าได้ แต่ถ้าถามว่า มีสัตว์ชนิดไหนที่ใกล้เคียงคำว่าอมตะที่สุด นักวิทยาศาสตร์มีตัวเต็งอยู่ตัวหนึ่ง และมันไม่ใช่ฉลาม ไม่ใช่วาฬ ไม่ใช่เต่ายักษ์ แต่มันคือแมงกะพรุนตัวเล็ก ๆ ที่ชื่อว่า Turritopsis dohrnii สัตว์ชนิดนี้มีชื่อเล่นที่โด่งดั.. ดูเพิ่ม

เคยไหม เวลาเห็นสัตว์บางชนิดแล้วอดสงสัยไม่ได้ว่า มันเกิดมาทำไม บางตัวดูแปลกมาก บางตัวดูไม่มีประโยชน์อะไรเลย บางตัวใช้ชีวิตทั้งวันแค่เกาะอยู่กับที่ บางตัวหน้าตาเหมือนหลุดมาจากหนังไซไฟ จนหลายคนอดถามไม่ได้ว่า ธรรมชาติสร้างพวกมันขึ้นมาทำไม คำตอบที่น่าสนใจคือ ธรรมชาติไม่ได้มีแผนแม่บทเหมือนวิศวกรกำลังออกแบบเครื่องจักร ไม่มีใครนั่งวาดแบบแล้วบอกว่า วันนี้เราจะสร้างยีราฟขึ้นมา หรือพรุ่งนี้เราจะผลิตปลาหมึกย.. ดูเพิ่ม

ถ้ามีคนถามว่าสัตว์ที่ใหญ่ที่สุดในโลกคืออะไร หลายคนอาจตอบได้ทันทีว่า วาฬสีน้ำเงิน แต่ถ้าถามต่อว่า แล้วสัตว์ที่เล็กที่สุดในโลกล่ะคืออะไร คำถามนี้กลับทำให้หลายคนหยุดคิดทันที เพราะเราแทบไม่เคยเห็นมันด้วยตาเปล่าเลยด้วยซ้ำ ก่อนจะไปดูสัตว์ที่เล็กที่สุด ลองเริ่มจากเจ้าของตำแหน่งสัตว์ที่ใหญ่ที่สุดก่อน สัตว์ที่ใหญ่ที่สุดที่เคยมีชีวิตอยู่บนโลก ไม่ใช่ไดโนเสาร์ ไม่ใช่ช้าง และไม่ใช่สัตว์ยุคดึกดำบรรพ์ที่สูญพันธ.. ดูเพิ่ม

หลายคนอาจเคยได้ยินว่าสุนัขเป็นมะเร็ง หรือแมวเสียชีวิตจากเนื้องอก แต่ก็ยังอดสงสัยไม่ได้ว่า โรคมะเร็งเป็นโรคของมนุษย์หรือเปล่า คำตอบคือ ไม่ใช่เลย ความจริงแล้ว สัตว์จำนวนมากสามารถเป็นมะเร็งได้เหมือนมนุษย์ ไม่ว่าจะเป็นสุนัข แมว ม้า ช้าง ลิง วาฬ ปลา หรือแม้แต่นกบางชนิด นักวิทยาศาสตร์พบโรคมะเร็งในสัตว์แทบทุกกลุ่มที่มีเซลล์ซับซ้อนและมีอายุยืนพอสมควร เหตุผลก็เพราะมะเร็งไม่ได้เป็นเชื้อโรคชนิดหนึ่ง แต่มันค.. ดูเพิ่ม

ถ้าพูดถึงคนสายตาสั้น เราทุกคนน่าจะนึกภาพออกทันที มองใกล้ชัด แต่มองไกลเบลอ ต้องใส่แว่นหรือคอนแทคเลนส์ บางคนถึงกับมองไม่เห็นหน้าคนที่ยืนห่างออกไปไม่กี่เมตร จนหลายคนสงสัยว่า แล้วสัตว์ล่ะ บนโลกนี้มีสัตว์ที่สายตาสั้นเหมือนมนุษย์หรือไม่ คำตอบคือ มี และมีมากกว่าที่หลายคนคิด จริง ๆ แล้วความผิดปกติทางสายตาไม่ได้เป็นเรื่องเฉพาะของมนุษย์ สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม นก ปลา และสัตว์อีกหลายกลุ่มก็สามารถมีภาวะสายตาสั้.. ดูเพิ่ม

ถ้าให้ลองนึกถึงสัตว์ที่สกปรกที่สุดสักชนิด หมูน่าจะติดอันดับต้น ๆ ในความคิดของหลายคน ภาพจำที่เราคุ้นเคยมักเป็นหมูตัวอ้วนกำลังนอนแช่โคลน เปื้อนดินทั้งตัว ส่งเสียงอู๊ดอู๊ดอยู่ในคอก จนคำว่า หมูสกปรก กลายเป็นสำนวนที่ใช้กันแทบทุกภาษา แต่เรื่องน่าประหลาดคือ หมูอาจเป็นเหยื่อของภาพลักษณ์ที่ไม่ยุติธรรมที่สุดตัวหนึ่งในโลกสัตว์ นักวิทยาศาสตร์ด้านพฤติกรรมสัตว์จำนวนมากมองว่าหมูเป็นสัตว์ที่ฉลาด มีความสามารถในกา.. ดูเพิ่ม

เวลาเราพูดถึงยุง ภาพแรกที่โผล่ขึ้นมาในหัวมักไม่ค่อยน่ารักนัก มันคือเสียงหึ่งข้างหูตอนกลางคืน รอยแดงคันบนแขน หรือความรู้สึกระแวงทุกครั้งที่เห็นจุดเล็ก ๆ บินวนใกล้ผิวหนัง แต่ความจริงที่หลายคนไม่รู้คือ ยุงไม่ได้ทุกตัวที่อยากได้เลือดเรา ตัวที่กัดและดูดเลือดมนุษย์คือยุงตัวเมียเป็นหลัก ส่วนยุงตัวผู้แทบไม่มีส่วนเกี่ยวข้องกับการล่าเลือดเลย แล้วถ้ามันไม่ดูดเลือด ยุงตัวผู้กินอะไรอยู่รอด? ยุงตัวผู้ใช้ชีวิตเ.. ดูเพิ่ม

ภาพจำของนกฟลามิงโกคือขนสีชมพูสด ขายาว คอโค้ง และท่าทางสง่างามเหมือนหลุดมาจากโปสต์การ์ดเมืองร้อน แต่ถ้าได้เห็นลูกนกฟลามิงโกแรกเกิด หลายคนอาจเผลอถามว่า นี่คือตัวเดียวกับนกสีชมพูในสวนสัตว์จริงหรือ เพราะลูกฟลามิงโกไม่ได้เกิดมาพร้อมขนสีชมพูเลย พวกมันมักมีขนสีเทา ขาวหม่น หรือออกน้ำตาลจาง ๆ หน้าตาคล้ายลูกนกน้ำธรรมดามากกว่านกแฟนซีที่เราคุ้นตา สีชมพูที่ทำให้นกฟลามิงโกโด่งดังไปทั่วโลก ไม่ได้มาจากพันธุกรรมโ.. ดูเพิ่ม