สมอง

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th บางคืนเราฝันเป็นเรื่องเป็นราวเหมือนดูหนังยาว มีสถานที่ มีคน มีบทสนทนา และมีความรู้สึกชัดจนคิดว่าพอตื่นแล้วต้องเล่าให้ใครฟังได้แน่ ๆ แต่แค่เอื้อมมือหยิบนาฬิกา เดินเข้าห้องน้ำ หรือคิดว่าวันนี้ต้องทำอะไร ภาพทั้งหมดกลับหายไป เหลือเพียงความรู้สึกว่า “เมื่อกี้ฝันอะไ.. ดูเพิ่ม

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th กลิ่นแกงจากครัวบ้านเก่า น้ำหอมกลิ่นหนึ่งบนรถไฟฟ้า หรือกลิ่นดินหลังฝนตก อาจทำให้ภาพคน สถานที่ และความรู้สึกเมื่อหลายปีก่อนกลับมาในเสี้ยววินาที ทั้งที่ก่อนหน้านั้นเราไม่ได้กำลังนึกถึงมันเลย ประสบการณ์นี้มีชื่อว่า Proustian Moment หรือปรากฏการณ์ที่กลิ่นกระตุ้นความทรงจำ.. ดูเพิ่ม

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th ห้องเดิม นาฬิกาเรือนเดิม และจังหวะเดิมที่เดินมาตลอดวัน แต่พอไฟดับลงแล้วเอนตัวบนเตียง เสียง “ติ๊ก...ติ๊ก...” กลับแทรกเข้ามาจนเหมือนอยู่ข้างหู บางคืนยิ่งพยายามไม่สนใจ เสียงนั้นยิ่งเด่นจนทำให้นอนยากกว่าเดิม ความรู้สึกนี้เกิดขึ้นได้จริง แต่ไม่ได้แปลว่านาฬิกา.. ดูเพิ่ม

เดินเข้าร้านกาแฟที่ไม่เคยมา แต่รู้สึกว่าเคยมานั่งตรงนี้แล้ว คุยเรื่องนี้แล้ว นี่คือเดจาวู เดฌา-วูว์ ฝรั่งเศส déjà-vu แปลตรงตัวว่า เคยเห็นแล้ว เป็นคำที่เอมีล บัวรัก ใช้ในหนังสือ ลาเวอนีร์เดซีย็องส์ปซีชิก เป็นคนแรก หมายความถึงอาการที่รู้สึกว่า เหตุการณ์ที่เพิ่งพบเจอนั้นคลับคล้ายคลับคลาว่าเคยพบเจอมาแล้ว เป็นประสบการณ์ทางจิต เกิดได้กับทุกคนและทุกเวลา ไม่ว่าหลับหรือตื่น และคุณไม่ได้เป็นค.. ดูเพิ่ม

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th กำลังเล่าเรื่องสนุกอยู่แท้ ๆ แล้วชื่อคน ชื่อหนัง หรือคำธรรมดาคำหนึ่งกลับหายไปดื้อ ๆ ภาพในหัวมีครบ รู้ว่าของชิ้นนั้นหน้าตาอย่างไร รู้ความหมาย และอาจนึกได้ด้วยว่าคำนี้ขึ้นต้นคล้ายเสียงอะไร แต่ปากกลับพูดออกมาไม่ได้ ความอึดอัดแบบนี้มีชื่อเรียกว่า Tip-of-the-Tongue pheno.. ดูเพิ่ม

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th เลิกงานแล้วเห็นงานบ้านกองอยู่ตรงหน้า แต่ร่างกายเลือกนั่งนิ่งก่อนสักพัก หลายคนจึงตีความว่าตัวเองขี้เกียจโดยนิสัย ความรู้สึกนี้มีส่วนเกี่ยวกับวิวัฒนาการอยู่บ้าง แต่คำว่า “ความขี้เกียจ” ไม่ได้เป็นสัญชาตญาณเดี่ยว ๆ ที่ฝังอยู่ในมนุษย์ สิ่งที่ใกล้เคียงกว่าคือ .. ดูเพิ่ม

เวลาเดินเข้าไปในห้องที่มีกลิ่นชัด ๆ เรามักจับกลิ่นได้ทันที อาจเป็นกลิ่นอาหาร กลิ่นน้ำหอม กลิ่นอับ กลิ่นสัตว์เลี้ยง หรือกลิ่นประจำห้องที่เจ้าของห้องเองแทบไม่ทันสังเกตแล้ว ช่วงแรกกลิ่นอาจเด่นมาก แต่พอนั่งอยู่ในห้องนั้นไปสักพัก ความรู้สึกกลับค่อย ๆ เบาลง บางครั้งถึงขั้นเหมือนกลิ่นหายไป แล้วพอมีคนเพิ่งเดินเข้ามาใหม่ เขากลับพูดทันทีว่า “ห้องนี้มีกลิ่นนะ” ตรงนี้น่าสนใจ เพราะส่วนใหญ่แล้วกลิ่.. ดูเพิ่ม

เคยมีจังหวะแบบนี้ไหมครับ กำลังหาขวดซอสอยู่บนโต๊ะ มองซ้ายทีขวาที กวาดสายตาไปหลายรอบก็ยังไม่เจอ สุดท้ายมีคนเอื้อมมือไปหยิบของที่วางอยู่ตรงหน้าเราแทบพอดี พอมองอีกทีถึงร้องอ๋อ...มันอยู่ตรงนั้นจริง ๆ แต่สิ่งที่แปลกคือ ขวดอาจถูกวางนอนแทนที่จะตั้ง หรือฉลากที่เราคุ้นเคยถูกหมุนไปอีกด้าน ทำให้สิ่งที่ตาเห็นไม่ตรงกับ “ภาพของสิ่งที่เรากำลังหา” ในหัว เรื่องแบบนี้ดูเหมือนแค่เรามองไม่ดี แต่การค้นหาด้.. ดูเพิ่ม

ตื่นมาแล้วมือเอื้อมหาโทรศัพท์ เปิดคอมแล้วกดโปรแกรมเดิม เดินเข้าครัวแล้วหยิบแก้วใบเดิม หรือพอถึงช่วงหนึ่งของวันก็ลุกไปทำอะไรบางอย่างแทบไม่ต้องคิด พฤติกรรมแบบนี้ดูเหมือนเรื่องเล็ก แต่พอลองถามจริง ๆ ว่า ในหนึ่งวัน เราตัดสินใจใหม่ตั้งแต่ศูนย์กี่ครั้ง และมีอะไรบ้างที่ “นิสัย” ช่วยเริ่มหรือช่วยทำต่อให้เราไปแล้ว? คำตอบน่าสนใจกว่าที่คิด งานวิจัยที่ตีพิมพ์ในวารสาร Psychology & Health ติดตา.. ดูเพิ่ม

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th เคยไหม เจอคนครั้งแรกแล้วรู้สึกว่า “คนนี้มีอะไรแปลก ๆ” ทั้งที่ยังไม่ได้มีหลักฐานเป็นชิ้นเป็นอัน หรือกำลังจะเลือกทางกลับบ้านแล้วรู้สึกไม่อยากไปทางเดิม ทั้งหมดนี้มักถูกเรียกรวม ๆ ว่า สัมผัสที่หก คำที่ฟังดูลึกลับ แต่ในชีวิตจริงอาจไม่ได้หมายความว่าเรามีพลังพิ.. ดูเพิ่ม

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th บางครั้งบทสนทนากำลังไหลลื่นอยู่ดี ๆ แล้วคำหนึ่งก็หายไปเฉย ๆ รู้ความหมาย เห็นภาพในหัว จำได้ว่าเคยใช้คำนี้บ่อย แต่ปากกลับพูดไม่ออก จึงเหลือเพียงประโยคค้าง ๆ ว่า “มันเรียกว่าอะไรนะ…คำมันติดอยู่ที่ปาก” ความหงุดหงิดนั้นมีชื่อในทางจิตวิทยาเรียกว่า Tip o.. ดูเพิ่ม

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th เดินเข้าร้านที่ไม่เคยมา นั่งลงตรงโต๊ะเดิม ๆ ที่ไม่ควรมีคำว่า “เดิม” อยู่ในประโยค แล้วจู่ ๆ ก็รู้สึกว่าทุกอย่างเคยเกิดขึ้นมาแล้วทั้งแสง เสียง และจังหวะที่คนข้างโต๊ะยกแก้วขึ้นดื่ม นี่คือเดจาวู (Dj vu) ความรู้สึกคุ้นอย่างประหลาดต่อสถานการณ์ที่เรารู้ดีว่าเพิ.. ดูเพิ่ม

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th มีคนจำนวนไม่น้อยที่เพิ่งนึกคำตอบเด็ด ๆ ออกตอนกำลังสระผม ทั้งที่การประชุมจบไปแล้ว เพื่อนเดินหนีไปแล้ว หรือแชตที่ทำให้ขัดใจถูกปิดไปตั้งแต่หลายชั่วโมงก่อน ในห้องน้ำเรากลับเรียบเรียงเหตุผลได้คล่อง ตอบโต้ได้คม และชนะทุกประเด็นอย่างไร้ที่ติ มันไม่ได้แปลว่าเราเป็นคนชอบหาเร.. ดูเพิ่ม

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th วันหยุดบางวันเริ่มต้นด้วยการตื่นสาย แล้วจบลงตรงที่เรายังนอนอยู่ท่าเดิม เปลี่ยนจากมองเพดานไปมองหน้าต่าง สลับกับถอนหายใจว่าเวลาหายไปไหนหมด พอถึงเย็นก็เริ่มรู้สึกผิด เพราะไม่ได้ซักผ้า ไม่ได้อ่านหนังสือ ไม่ได้ออกกำลังกาย และไม่มีผลงานชิ้นไหนให้เอามานับเป็นคะแนนชีวิต แต่.. ดูเพิ่ม

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th ถ้าเคยเปิดประตูห้องเรียนเก่าแล้วเผลอสูดกลิ่นแอร์เข้าไปเต็มปอด ก้มดมหนังสือมือสองก่อนเปิดอ่าน หรือเดินออกไปสูดอากาศทันทีที่ฝนเริ่มตก คุณไม่ได้มีรสนิยมประหลาดอะไรเลย กลิ่นบางอย่างมีพลังพาเรากลับไปยังสถานที่และช่วงเวลาที่ลืมไปแล้วได้อย่างรวดเร็ว สมองไม่ได้แปลก แต่มันกำ.. ดูเพิ่ม

"สมอง" ทำงานตอน "นอนหลับ" หนักกว่าตอนตื่นจริงอ๋อ? คนส่วนใหญ่มักเข้าใจว่าช่วงเวลาที่เราเข้านอน ล้มตัวลงหมอน แล้วหลับตาลง คือช่วงเวลาที่ร่างกายและสมองได้หยุดพักผ่อน ปิดสวิตช์การทำงานเพื่อชาร์จแบตเตอรี่เตรียมพร้อมสำหรับวันใหม่ แต่ในทางประสาทวิทยาและตรรกะการทำงานของร่างกาย ความจริงกลับตรงกันข้ามอย่างสิ้นเชิง เพราะในขณะที่คุณกำลังนอนหลับสนิทอยู่นั้น สมองไม่ได้พักเลยสักวินาทีเดียว แถมในบางช่วงของการนอนห.. ดูเพิ่ม

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th หลังจากของเหลวสีใสหรือสีอำพันไหลผ่านลำคอ แอลกอฮอล์ไม่ได้รอให้กระเพาะย่อยเหมือนอาหาร แต่เริ่มเดินทางผ่านเยื่อบุเข้าสู่กระแสเลือดอย่างรวดเร็ว ความรู้สึกเมาจึงไม่ใช่เพราะมีของเหลวไปกองอยู่ในสมอง แต่เป็นผลจากโมเลกุลเอทานอลที่เปลี่ยนการทำงานของเซลล์ประสาททั่วระบบประสาท แ.. ดูเพิ่ม

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th ข่าวเรื่องไมโครพลาสติกในสมองมีข้อมูลจากงานวิจัยจริง แต่รายละเอียดสำคัญต่างจากพาดหัวที่ทำให้เข้าใจว่าพลาสติกเข้าไปทำลายสมองของคนทุกคนแล้ว งานวิจัยที่ตีพิมพ์ในวารสาร Nature Medicine เมื่อเดือนกุมภาพันธ์ 2025 ตรวจตัวอย่างอวัยวะจากผู้เสียชีวิตในสหรัฐอเมริกา ไม่ใช่การสแก.. ดูเพิ่ม

น่าจะเป็นเหตุการณ์ที่หลายคนคุ้นเคยครับ เมื่อกี้ยังคิดอยู่ชัด ๆ ว่าจะเดินเข้าอีกห้องไปหยิบอะไรสักอย่าง แต่พอเดินถึงห้องนั้นกลับยืนงงอยู่กลางห้องว่า... “เอ๊ะ เราเข้ามาทำอะไรนะ?” บางครั้งความคิดที่เมื่อครู่ยังชัดกลับเหมือนหลุดออกจากหัวไปเฉย ๆ จนอดสงสัยไม่ได้ว่า แค่เดินผ่านประตูไม่กี่ก้าว ทำไมข้อมูลที่เพิ่งนึกอยู่ถึงเรียกกลับมาใช้ได้ยากขึ้น ปรากฏการณ์ลักษณะนี้มักถูกเรียกว่า Doorway Effect.. ดูเพิ่ม