เกร็ดความรู้

มีเรื่องหนึ่งที่น่าสังเกตมาก เวลากลางวันเราเดินผ่านต้นไม้บางต้นแทบไม่ได้กลิ่นอะไร แต่พอพระอาทิตย์ตก อากาศเริ่มมืด กลิ่นดอกไม้กลับชัดขึ้นเรื่อย ๆ บางต้นถึงขั้นหอมลอยมาได้จากอีกมุมของบ้าน ดอกมะลิเป็นตัวอย่างที่หลายคนนึกถึงง่ายที่สุด แต่พฤติกรรมแบบนี้ไม่ได้เกิดกับมะลิเพียงอย่างเดียว เพราะดอกไม้หลายชนิดมี “ช่วงเวลาปล่อยกลิ่น” ของตัวเอง และเบื้องหลังไม่ได้มีแค่เรื่องอากาศเย็นลงตอนกลางคืน กล.. ดูเพิ่ม

ของเล่นมักถูกมองว่าเป็นสัญลักษณ์แห่งความสุขและจินตนาการของเด็ก แต่ในยุคสหภาพโซเวียต ของเล่นกลับเป็นเครื่องมือสำคัญในการปลูกฝังอุดมการณ์ของรัฐและการควบคุมความคิดอย่างเข้มงวด โดยของเล่นชิ้นใดที่ขัดต่อแนวคิดหรือความมั่นคงของรัฐจะถูกสั่งห้ามทันที ความจริงที่น่าตกใจคือ รัฐโซเวียตไม่ได้มองว่าการเล่นเป็นเรื่องของความสนุกส่วนตัว แต่เน้นย้ำเรื่องประโยชน์ของส่วนรวมเป็นสำคัญ ของเล่นที่ถูกสั่งแบนในยุคโซเวียต.. ดูเพิ่ม

ถ้าเดินผ่านต้นไม้ในวันที่อากาศร้อนแล้วได้ยินเสียง “จี๊ดดดดดดดด” ดังต่อเนื่องจนแทบกลบเสียงรอบตัว หลายคนคงนึกถึง จั๊กจั่น เป็นอันดับแรก แต่เคยสงสัยไหมว่า ในบรรดาแมลงนับล้านชนิดบนโลก ตัวไหนกันแน่ที่ทำเสียงได้ดังที่สุด? คำตอบที่มีหลักฐานการวัดรองรับคือ Brevisana brevis หรือจั๊กจั่นแอฟริกาชนิดหนึ่ง ซึ่งมีการบันทึกเสียงเรียกเฉลี่ยได้ถึง 106.7 เดซิเบล เมื่อวัดที่ระยะ 50 เซนติเมตร และถูกจัดให.. ดูเพิ่ม

ลองมองไปรอบ ๆ ห้อง แล้วลองถามตัวเองเล่น ๆ ว่า ตอนนี้มีเชื้อราอยู่ตรงไหนบ้าง? คำตอบอาจทำให้รู้สึกแปลกนิดหน่อย เพราะเชื้อราไม่ได้มีแค่ก้อนราสีเขียวบนขนมปัง หรือเห็ดที่โผล่ขึ้นมาหลังฝนตกเท่านั้น แต่ยังมีสปอร์ของเชื้อราขนาดเล็กมากลอยอยู่ในอากาศและกระจายอยู่ตามสิ่งแวดล้อมทั่วไป แน่นอนว่าไม่ได้หมายความว่ารอบตัวเต็มไปด้วยเชื้อราจนต้องคอยหวาดระแวง เพราะเชื้อราส่วนใหญ่ไม่ได้เป็นอันตรายต่อมนุษย์ และหลายชนิ.. ดูเพิ่ม

เคยไหม หั่นแอปเปิลใส่จานไว้แป๊บเดียว ตอนแรกเนื้อยังขาวสวย แต่พอกลับมาดูอีกทีตรงที่หั่นไว้เริ่มกลายเป็นสีน้ำตาล ราวกับแอปเปิลกำลังค่อย ๆ เปลี่ยนสีต่อหน้าต่อตา เรื่องนี้ไม่ได้เกิดจากแอปเปิล “เสีย” ทันที และก็ไม่ได้แปลว่ามีอะไรแปลกปลอมเข้ามาเกาะบนเนื้อผลไม้ แต่เป็นปฏิกิริยาทางเคมีที่เกิดขึ้นเมื่อเนื้อแอปเปิลสัมผัสกับอากาศ ตอนยังไม่หั่น แอปเปิลก็มีระบบป้องกันตัวเอง ภายในเนื้อแอปเปิลมีสารห.. ดูเพิ่ม

ช่วงเย็นของวันแม่แบบนี้ หลายบ้านคงมีทั้งพวงมาลัย กลิ่นดอกไม้ และบรรยากาศอบอุ่นอยู่ในบ้าน แต่ถ้าสังเกตดี ๆ จะมีอยู่เรื่องหนึ่งที่หลายคนน่าจะเคยรู้สึกเหมือนกัน คือ ทำไมดอกมะลิดูเหมือนจะหอมเด่นขึ้นในช่วงหัวค่ำ ทั้งที่ตอนกลางวันก็เป็นดอกเดียวกันแท้ ๆ คำตอบไม่ได้อยู่แค่ความรู้สึกอย่างเดียว แต่เกี่ยวข้องกับธรรมชาติของมะลิเอง เพราะมะลิบางชนิด โดยเฉพาะกลุ่ม มะลิลาและมะลิซ้อน (Jasminum sambac) มักจะเริ่มบา.. ดูเพิ่ม

ปลาเส้นของว่างเคี้ยวเพลินที่หลายคนหยิบกินแก้หิว แท้จริงแล้วเบื้องหลังความอร่อยนี้มีกระบวนการผลิตและส่วนผสมที่น่าสนใจ ซึ่งอาจทำให้หลายคนต้องเปลี่ยนมุมมองที่มีต่อขนมชนิดนี้ไปเลย ความเข้าใจที่ว่าปลาเส้นทำจากแป้งและผงชูรสล้วนๆ เป็นความเข้าใจที่คลาดเคลื่อน เพราะในความเป็นจริงผลิตภัณฑ์เหล่านี้มีเนื้อปลาทะเลเป็นส่วนประกอบหลักสูงถึงร้อยละ 60 ถึง 80 โรงงานอุตสาหกรรมมักเลือกใช้ปลาทะเลเนื้อขาวขนาดเล็ก เช่น .. ดูเพิ่ม

ลองจินตนาการว่าอยู่บนโลกมาทั้งชีวิต แล้ววันหนึ่งลอยออกจากพื้นได้โดยไม่ต้องกระโดด ไม่ต้องมีเชือก ไม่ต้องมีเครื่องช่วยพยุง แค่ใช้ปลายนิ้วดันผนังเบา ๆ ตัวก็ลอยไปอีกฝั่งของห้องแล้ว นี่คือสิ่งที่นักบินอวกาศต้องเจอเมื่ออยู่ในสภาวะ ไมโครกราวิตี (microgravity) บนสถานีอวกาศ แต่ร่างกายมนุษย์ไม่ได้ถูกออกแบบมาให้ใช้ชีวิตแบบลอยตัวเป็นเวลานาน เมื่อแรงโน้มถ่วงที่เคยมีอยู่ตลอดชีวิตหายไป ระบบต่าง ๆ จึงเริ่มปรับตั.. ดูเพิ่ม

น้ำกระเจี๊ยบ + พุทราจีน ดื่มง่าย อร่อย ได้ประโยชน์ครบครัน หากพูดถึงเครื่องดื่มสมุนไพรที่ทั้งดื่มง่าย ให้ความสดชื่น และมีรสชาติเป็นเอกลักษณ์ “น้ำกระเจี๊ยบ” น่าจะเป็นหนึ่งในเมนูที่หลายคนคุ้นเคยกันดี ด้วยสีแดงสวยตามธรรมชาติ กลิ่นหอมอ่อน ๆ และรสเปรี้ยวอมหวานที่ช่วยดับกระหายได้ดี โดยเฉพาะในวันที่อากาศร้อน แต่ถ้าอยากเพิ่มความกลมกล่อมให้มากขึ้น การนำ “พุทราจีนแห้ง” มาต้มรวมกับกระ.. ดูเพิ่ม

บางคืนตั้งใจจะนอนเร็ว แต่สุดท้ายไถมือถือเพลินจนตีหนึ่ง บางคืนงานยังไม่เสร็จ บางคืนอ่านหนังสือจนเช้า แล้วบอกตัวเองว่า “พรุ่งนี้ค่อยนอนชดเชยก็ได้” การอดนอนหนึ่งคืนอาจดูเหมือนเรื่องเล็ก แต่ร่างกายไม่ได้มองแบบนั้น เพราะระหว่างที่เราหลับ ร่างกายไม่ได้หยุดทำงาน แต่กำลังเข้าสู่ช่วงสำคัญของการฟื้นฟูทั้งสมอง ระบบภูมิคุ้มกัน การควบคุมฮอร์โมน และระบบต่าง ๆ ของร่างกาย เมื่อเวลานอนหายไป ร่างกายจึง.. ดูเพิ่ม

ท่ามกลางสนามหญ้าเขียวขจีและซากโบราณสถานอายุนับพันปีที่ สารนาถ (Sarnath) รัฐอุตตรประเทศ ประเทศอินเดีย มีสถูปทรงกระบอกขนาดมหึมาตั้งตระหง่านอยู่ สิ่งก่อสร้างแห่งนี้คือ “ธัมเมกขสถูป” (Dhamek Stupa) หนึ่งในสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ที่สุดแห่งหนึ่งของพระพุทธศาสนา เพราะบริเวณแห่งนี้ได้รับการยกย่องว่าเป็นสถานที่ซึ่งพระพุทธเจ้าทรงแสดงพระธรรมเทศนาเป็นครั้งแรก หลังจากตรัสรู้แล้วไม่นาน สถานที่แห่งนี้ในค.. ดูเพิ่ม

มนุษย์สร้างเครื่องบินได้ เดินทางไปอวกาศได้ สร้างหุ่นยนต์ที่ทำงานแทนคนได้ และมีเทคโนโลยีที่เมื่อร้อยปีก่อนคงฟังเหมือนนิยายวิทยาศาสตร์ แต่ถึงอย่างนั้น พอหันกลับมาดูสิ่งมีชีวิตบนโลก ก็ยังมีสัตว์อีกหลายชนิดที่ทำบางอย่างได้เก่งกว่ามนุษย์ชนิดที่เทคโนโลยีของเรายังเลียนแบบได้ไม่สมบูรณ์ บางตัวมองเห็นสิ่งที่มนุษย์มองไม่เห็น บางตัวสร้างไฟฟ้าได้เอง และบางตัวถึงขั้นสร้างอวัยวะที่หายไปกลับขึ้นมาใหม่ได้ ธรรมชาต.. ดูเพิ่ม

ลองนึกภาพว่ากำลังยืนอยู่บนพื้นดินธรรมดา ๆ ใต้เท้าอาจมีทั้งรากไม้ ไส้เดือน ก้อนหิน และดินหลายชั้น แต่ถ้าลึกลงไปอีกหลายสิบ หลายร้อย หรือหลายพันเมตร โลกข้างล่างจะเปลี่ยนไปอย่างสิ้นเชิง ไม่มีแสงแดด ไม่มีต้นไม้ ไม่มีเสียงรถ และบางพื้นที่แทบไม่มีออกซิเจน สิ่งที่น่าสนใจคือ โลกใต้ดินไม่ได้ว่างเปล่าอย่างที่มองจากด้านบน ตรงกันข้าม นักวิทยาศาสตร์พบว่ามีสิ่งมีชีวิตจำนวนมากอาศัยอยู่ในพื้นที่ใต้ผิวโลก และส่วนใ.. ดูเพิ่ม

ถ้ามีใครถามว่า “สิ่งมีชีวิตต้องการอะไรถึงจะอยู่รอด?” คำตอบที่คุ้นเคยคงเป็น น้ำ อาหาร อากาศ และอุณหภูมิที่เหมาะสม แต่ธรรมชาติกลับมีสิ่งมีชีวิตบางกลุ่มที่เหมือนจะบอกว่า เงื่อนไขเหล่านั้นไม่ได้จำเป็นในแบบที่มนุษย์คิดเสมอไป มีสิ่งมีชีวิตที่อยู่ในน้ำร้อนจัด ทะเลลึกที่แรงดันมหาศาล ทะเลสาบเค็มจัด บริเวณที่เป็นกรดรุนแรง หรือแม้แต่สถานที่ที่มีรังสีสูง สิ่งมีชีวิตเหล่านี้มักถูกเรียกรวม ๆ ว่า ex.. ดูเพิ่ม

มหาสมุทรกินพื้นที่ประมาณ 70% ของพื้นผิวโลก แต่สิ่งที่มนุษย์รู้จักกลับเป็นเพียงส่วนหนึ่งของโลกสีน้ำเงินแห่งนี้เท่านั้น ปัจจุบันพื้นมหาสมุทรทั่วโลกเพิ่งถูกทำแผนที่ด้วยความละเอียดสูงประมาณหนึ่งในสี่ และพื้นที่ที่มนุษย์ส่งยานลงไปสำรวจด้วยสายตาจริง ๆ ยังน้อยกว่านั้นมาก นั่นหมายความว่า ใต้ผิวน้ำที่ดูคุ้นตา ยังมีเรื่องแปลกอีกมากที่นักวิทยาศาสตร์กำลังพยายามทำความเข้าใจ แสงประหลาดในความมืดสนิท เมื่อดำลงไป.. ดูเพิ่ม

เมื่อพูดถึง ดาวพุธ ภาพแรกที่หลายคนนึกถึงคงเป็นดาวเคราะห์หินสีเทาที่อยู่ชิดดวงอาทิตย์มากที่สุด ผิวดาวด้านที่รับแสงโดยตรงร้อนจัดจนมีอุณหภูมิสูงได้ราว 430 องศาเซลเซียส ร้อนเสียจนดูเหมือนว่า “น้ำแข็ง” ไม่น่าจะมีโอกาสอยู่รอดบนดาวดวงนี้ได้แม้แต่น้อย แต่ธรรมชาติของระบบสุริยะกลับซ่อนความประหลาดใจเอาไว้ เพราะบริเวณขั้วของดาวพุธมีสถานที่บางแห่งที่หนาวเย็นตลอดกาล และภายในความมืดเหล่านั้นมีหลักฐา.. ดูเพิ่ม

ในโลกของพฤกษศาสตร์ ธรรมชาติมักซ่อนลูกเล่นเล็ก ๆ เอาไว้ในรูปร่าง สีสัน และโครงสร้างของสิ่งมีชีวิตเสมอ บางชนิดมีดอกคล้ายนก บางชนิดดูเหมือนใบหน้าของสัตว์ และบางชนิดก็มีรูปร่างแปลกประหลาดจนแทบไม่น่าเชื่อว่าเกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ หนึ่งในสมาชิกที่โดดเด่นที่สุดของกลุ่มนี้คือ Orchis italica กล้วยไม้ป่าจากแถบเมดิเตอร์เรเนียน ซึ่งผู้คนรู้จักกันดีในชื่อ Naked Man Orchid หรือที่มักเรียกกันอย่างติดตลกว่า &ldq.. ดูเพิ่ม

จาก “ป.7” สู่ “ม.1” ร่องรอยระบบการศึกษาไทยที่คนรุ่นใหม่อาจไม่เคยรู้ หากลองถามคนรุ่นปู่ย่าตายายว่า “สมัยก่อนเรียนจบชั้นอะไร” เราอาจได้ยินคำตอบที่ฟังดูแปลกสำหรับเด็กยุคนี้ว่า “จบ ป.7” เพราะในปัจจุบันชั้นประถมศึกษาของไทยสิ้นสุดที่ ป.6 แล้วต่อด้วย ม.1 จนทำให้หลายคนสงสัยว่า ป.7 ที่เคยมีอยู่ในอดีตนั้นหายไปไหน และเหตุใดระบบการศึกษาของไทยจึงเปลี่ยนมาเป็นแบบ.. ดูเพิ่ม

หลายคนน่าจะเคยเจออาการเดียวกัน คือสายชาร์จภายนอกดูยังไม่ขาดทั้งเส้น แต่พอใช้งานไปสักพักกลับเริ่ม ชาร์จติด ๆ ดับ ๆ หรือไม่ก็ต้องคอยขยับตรงโคนหัวปลั๊กอยู่เรื่อย ๆ กว่าจะชาร์จเข้า จุดนี้ไม่ใช่เรื่องบังเอิญ เพราะบริเวณที่สายชาร์จพังบ่อยที่สุด มักเป็นรอยต่อระหว่าง หัวปลั๊กที่แข็ง กับ สายที่อ่อนและยืดหยุ่น ซึ่งเป็นจุดที่ต้องรับแรงซ้ำ ๆ ทุกวันโดยที่เราแทบไม่ทันสังเกต สาเหตุหลักก็คือ เวลาที่เราดึงสายออกจา.. ดูเพิ่ม