สุขภาพจิต

หลายคนอาจเคยมีอาการแปลก ๆ เวลามองเห็นภาพที่มีรูเล็ก ๆ จำนวนมากอยู่รวมกัน เช่น รังผึ้ง ฟองน้ำบางชนิด เมล็ดบัว หรือพื้นผิวที่เป็นรูถี่ ๆ แล้วจู่ ๆ ก็รู้สึกขนลุก หดตัว คันยุบยิบ หรืออยากเบือนหน้าหนีทันที อาการนี้มักถูกเรียกว่า Trypophobia หรือความรู้สึกกลัว ขยะแขยง หรือไม่สบายใจเมื่อเห็นรูปแบบรูพรุนถี่ ๆ แม้ Trypophobia ยังไม่ได้ถูกจัดเป็นโรคทางการแพทย์เฉพาะแบบชัดเจน แต่เป็นประสบการณ์ที่หลายคนพบได้จ.. ดูเพิ่ม

เคยไหม อยู่คนเดียวในห้อง ทั้งที่อากาศไม่ได้เย็นมาก แต่กลับรู้สึกหนาวแปลก ๆ เหมือนความเย็นมันมาจากข้างในมากกว่าข้างนอก บางคนต้องหยิบผ้าห่มมาเพิ่ม อยากดื่มชา กาแฟ หรืออะไรอุ่น ๆ ทั้งที่ก่อนหน้านั้นก็ไม่ได้รู้สึกหนาวขนาดนั้นเลย ความรู้สึก “เหงาแล้วหนาว” ไม่ได้เป็นแค่คำเปรียบเปรยในเพลงหรือบทกวีเท่านั้น เพราะในทางจิตวิทยา มีแนวคิดที่อธิบายว่า ความโดดเดี่ยวทางสังคม อาจส่งผลต่อการรับรู้ความเ.. ดูเพิ่ม

คำถามว่า “คุณไสยมีจริงไหม” เป็นคำถามที่อยู่กับสังคมไทยมานานมาก และเป็นคำถามที่ตอบยากถ้าคนถามกำลังกลัวจริงๆ เพราะสำหรับบางคน คุณไสยไม่ใช่แค่เรื่องเล่าในละคร แต่เป็นความกังวลที่เกิดขึ้นในชีวิตจริง เวลาป่วยแบบหาสาเหตุไม่เจอ ดวงตกติดๆ กัน มีเรื่องทะเลาะในบ้าน ฝันร้ายบ่อย หรือรู้สึกเหมือนมีอะไรบางอย่างผิดปกติ ถ้าตอบแบบตรงที่สุด ในมุมวิทยาศาสตร์ยังไม่มีหลักฐานที่ตรวจสอบซ้ำได้อย่างน่าเชื่อถื.. ดูเพิ่ม

เคยไหม ยืนอยู่ริมระเบียงสูง ๆ มองลงไปด้านล่าง แล้วจู่ ๆ มีความคิดแปลก ๆ แวบขึ้นมาว่า ถ้ากระโดดลงไปจะเป็นอย่างไร ทั้งที่เราไม่ได้อยากทำจริง ไม่ได้อยากตาย และพอความคิดนั้นโผล่มา ก็รีบถอยหลังทันทีด้วยความตกใจ หลายคนที่เคยเจอประสบการณ์นี้มักกลัวตัวเองทันที กลัวว่าตนเองจิตตกหรือเปล่า กลัวว่าในใจลึก ๆ มีความอยากทำร้ายตัวเองหรือไม่ ทั้งที่ก่อนหน้านั้นอาจใช้ชีวิตปกติ มีความสุขดี และไม่ได้มีความคิดแบบนั้น.. ดูเพิ่ม

โรคระบาดอาจมาในรูปแบบที่ต่างจากเดิม แต่หลายพื้นฐานในการรับมือยังเหมือนกัน ทั้งการตามข้อมูลจากแหล่งที่เชื่อถือได้ ดูแลสุขอนามัย เตรียมของจำเป็น และมีแผนครอบครัวที่ชัดเจน โรคระบาดเป็นเหตุการณ์ที่หลายคนคุ้นเคยมากขึ้นหลังผ่านช่วงโควิด-19 แต่การเตรียมพร้อมไม่ควรรอให้มีข่าวใหญ่ก่อนเสมอ เพราะเมื่อโรคเริ่มแพร่ในวงกว้าง สิ่งที่ดูเล็กอย่างหน้ากาก ยาประจำตัว หรือช่องทางติดต่อแพทย์ อาจกลายเป็นเรื่องสำคัญในชี.. ดูเพิ่ม

ความเหนื่อยที่สะสมจนไม่อยากทำสิ่งเดิม อาจเป็นสัญญาณของภาวะหมดไฟ โดยเฉพาะเมื่อเริ่มกระทบงาน การนอน ความสัมพันธ์ และความรู้สึกต่อชีวิต ตื่นขึ้นมาแล้วไม่อยากเริ่มวันใหม่ งานที่เคยทำได้กลับรู้สึกหนัก สิ่งที่เคยชอบไม่ทำให้รู้สึกดีเหมือนเดิม และคำถามว่า “เราทำสิ่งนี้ไปเพื่ออะไร” เริ่มวนอยู่ในหัวบ่อยขึ้น ความรู้สึกเหล่านี้เป็นสิ่งที่หลายคนพบได้ในช่วงที่ร่างกายและใจแบกรับความเครียดต่อเนื่องนา.. ดูเพิ่ม

โรคซึมเศร้าไม่ได้เกิดจากความอ่อนแอ และไม่จำเป็นต้องมองเห็นได้จากภายนอกเสมอไป การรู้ปัจจัยเสี่ยงช่วยให้สังเกตตัวเองและคนใกล้ตัวได้เร็วขึ้น โรคซึมเศร้าเป็นภาวะสุขภาพจิตที่อาจเกิดกับคนได้หลากหลายช่วงวัยและพื้นชีวิต ไม่ได้จำกัดเฉพาะคนที่มีปัญหาชีวิตหนัก หรือคนที่แสดงความเศร้าออกมาให้เห็นชัดเสมอไป ข้อมูลจาก NIMH ระบุว่าโรคซึมเศร้าสามารถกระทบวิธีคิด ความรู้สึก การนอน การกิน และการทำกิจกรรมประจำวัน โดยม.. ดูเพิ่ม

ตัวละครซูเปอร์ฮีโร่จำนวนไม่น้อยถูกเขียนให้มีพลังมหาศาล แต่ชีวิตของพวกเขากลับเต็มไปด้วยความสูญเสีย ความกดดัน และร่องรอยทางใจที่ทำให้เรื่องราวน่าจดจำกว่าฉากต่อสู้ ซูเปอร์ฮีโร่ในหนังและคอมิกไม่ได้มีแค่ภาพจำของชุดเกราะ ผ้าคลุม หรือพลังเหนือมนุษย์ หลายตัวละครถูกสร้างให้มีด้านเปราะบาง ทั้งความกลัว ความสูญเสีย ความรู้สึกผิด และความโดดเดี่ยวที่ตามติดอยู่ในชีวิตประจำวัน ประเด็นสุขภาพจิตในเรื่องซูเปอร์ฮีโร.. ดูเพิ่ม

ภาวะไม่สามารถถึงจุดสุดยอดมีอยู่จริง และอาจเกี่ยวข้องได้ทั้งร่างกาย จิตใจ ยา โรคประจำตัว หรือประสบการณ์ส่วนบุคคล ไม่ควรสรุปเองจากอาการเพียงอย่างเดียว คำถามว่า “มีคนที่ไม่เคยถึงจุดสุดยอดเลยตลอดชีวิตจริงหรือไม่” คำตอบคือ มีได้จริงในทางการแพทย์ ภาวะนี้มักถูกพูดถึงในกลุ่มอาการที่เรียกว่า anorgasmia หรือภาวะถึงจุดสุดยอดได้ยาก/ไม่ถึงจุดสุดยอด แม้มีการกระตุ้นทางเพศเพียงพอและมีความตื่นตัวทางเพ.. ดูเพิ่ม

บางครั้งความเหนื่อยไม่ได้มาจากงานหนักอย่างเดียว แต่อาจมาจากความคิดที่วนอยู่ในหัวต่อเนื่อง แม้ร่างกายกำลังพักอยู่ก็ตาม หลายคนมีช่วงเวลาที่ดูเหมือนได้พักแล้ว แต่ในหัวกลับยังคิดเรื่องเดิมไม่หยุด ทั้งงานที่ยังค้าง เรื่องอนาคต เรื่องเงิน ความสัมพันธ์ หรือปัญหาที่หาทางออกไม่ได้ ภาวะแบบนี้มักถูกเรียกในภาษาทั่วไปว่า “ความเครียดเงียบ” แม้ไม่ใช่คำวินิจฉัยทางการแพทย์ แต่ใช้สื่อถึงความเครียดที่สะ.. ดูเพิ่ม

การซื้อของเพื่อให้ตัวเองรู้สึกดีขึ้นเกิดขึ้นได้กับหลายคน แต่ถ้าทำซ้ำจนกระทบเงินในบัญชีหรือความสบายใจ อาจถึงเวลาสังเกตพฤติกรรมนี้ให้ชัดขึ้น เครียด เหนื่อย หรือรู้สึกแย่ แล้วเผลอกดสั่งของออนไลน์ทันที เป็นพฤติกรรมที่หลายคนคุ้นเคย โดยเฉพาะในวันที่การซื้อของใช้เวลาเพียงไม่กี่วินาทีผ่านมือถือ สิ่งที่มักตามมาคือความรู้สึกดีขึ้นชั่วครู่ตอนกดซื้อหรือตอนของมาถึง แต่เมื่อเห็นยอดเงินในบัญชี รายการบัตรเครดิต .. ดูเพิ่ม

บางคนมีผลงานชัด ได้รับคำชมจริง แต่กลับรู้สึกว่าตัวเองแค่โชคดี หรือยังไม่ดีพอ ความรู้สึกนี้อาจเกี่ยวข้องกับ Imposter Syndrome ที่พบได้ในชีวิตการทำงานและการเรียน เคยทำงานสำเร็จ ได้รับคำชม หรือผ่านเรื่องยากมาแล้ว แต่ในใจยังรู้สึกว่า “เราไม่ได้เก่งขนาดนั้น” ไหม ความรู้สึกแบบนี้ไม่ได้เกิดเฉพาะกับคนที่ขาดความสามารถ ตรงกันข้าม หลายครั้งเกิดกับคนที่ตั้งมาตรฐานกับตัวเองสูง มองเห็นข้อผิดพลาดของ.. ดูเพิ่ม

คำพูดบางประโยคอาจผ่านไปเร็วสำหรับคนพูด แต่สำหรับคนฟังอาจวนอยู่ในหัวนานกว่านั้น โดยเฉพาะเมื่อเป็นคำติติง เสียดสี หรือคำวิจารณ์ที่กระทบความมั่นใจ คำพูดไม่กี่คำจากคนรอบตัว บางครั้งทำให้ความรู้สึกเสียหลักไปได้ทั้งวัน โดยเฉพาะคำพูดเชิงเหน็บแนม คำวิจารณ์แรง ๆ หรือประโยคที่เหมือนหวังดีแต่ฟังแล้วเจ็บ สิ่งที่ทำให้คำพูดเหล่านี้ฝังใจ ไม่ได้แปลว่าคนฟังอ่อนแอเสมอไป งานด้านจิตวิทยามักอธิบายปรากฏการณ์นี้ผ่านแนว.. ดูเพิ่ม

ลองนึกภาพว่ามีเสือโผล่ออกมาตรงหน้าคุณตอนนี้ หัวใจจะเต้นแรงทันที หายใจเร็วขึ้น กล้ามเนื้อเกร็ง สมองตื่นตัวเต็มที่ ทั้งหมดนี้คือระบบเอาตัวรอดที่ธรรมชาติสร้างไว้ให้มนุษย์ ปัญหาคือ ทุกวันนี้เราแทบไม่เจอเสือแล้ว แต่สมองกลับตอบสนองต่ออีเมลจากหัวหน้า หนี้บัตรเครดิต และปัญหาชีวิตเหมือนกำลังถูกเสือไล่อยู่ทุกวัน นี่คือเหตุผลที่ความเครียดกลายเป็นปัญหาใหญ่ของคนยุคใหม่ เมื่อเราเครียด ร่างกายจะหลั่งฮอร์โมนหลาย.. ดูเพิ่ม

โรคซึมเศร้าอาจเริ่มจากอาการที่ดูธรรมดา เช่น เหนื่อยง่าย นอนไม่หลับ เบื่อสิ่งที่เคยชอบ หรือสมาธิลดลง หากเป็นต่อเนื่องและกระทบชีวิตประจำวัน ควรได้รับการประเมินจากผู้เชี่ยวชาญ ทุกคนมีวันที่เหนื่อย เศร้า หรือหมดแรงได้ แต่เมื่ออาการเหล่านี้อยู่กับเรานานขึ้น ค่อย ๆ กระทบการนอน การกิน งาน ความสัมพันธ์ และความรู้สึกต่อตัวเอง เรื่องที่ดูเหมือนความเครียดธรรมดาอาจเป็นสัญญาณของภาวะซึมเศร้าที่ควรสังเกตมากขึ้น.. ดูเพิ่ม

หลายคนเคยเดินเข้าไปในบ้านบางหลังแล้วเกิดคำถามเดียวกัน ทำไมเก็บของเยอะขนาดนี้ กล่องเก่า ๆ ก็ไม่ทิ้ง หนังสือพิมพ์เมื่อสิบปีก่อนก็ยังอยู่ ถุงพลาสติก กองเอกสาร เครื่องใช้ที่เสียแล้ว หรือแม้แต่ของที่ไม่ได้ใช้งานมาหลายปี ก็ยังถูกเก็บเอาไว้ทุกชิ้น สำหรับคนภายนอก เรื่องนี้ดูเหมือนเป็นแค่ความรก บางคนมองว่าเจ้าของบ้านขี้เกียจ ไม่เป็นระเบียบ หรือไม่รู้จักจัดบ้าน แต่ในบางกรณี สิ่งที่เราเห็นอาจไม่ใช่ปัญหาเรื่.. ดูเพิ่ม

ถ้ามีแม่คนหนึ่งพาลูกไปโรงพยาบาลบ่อยมาก คอยเฝ้าไข้ไม่ห่าง ดูแลลูกอย่างใกล้ชิดตลอดเวลา ร้องไห้ทุกครั้งที่ลูกไม่สบาย ใครเห็นก็คงคิดว่าเป็นพ่อแม่ที่รักลูกมาก แต่จะเกิดอะไรขึ้น ถ้าความจริงแล้วอาการป่วยเหล่านั้นไม่ได้เกิดขึ้นเองทั้งหมด นี่คือเรื่องที่น่าตกใจของภาวะที่ในอดีตเรียกว่า Munchausen by Proxy ปัจจุบันในทางการแพทย์มักใช้ชื่อว่า Factitious Disorder Imposed on Another เป็นภาวะที่ผู้ดูแลสร้าง ปลอม.. ดูเพิ่ม

หลายคนเข้าใจว่า Bipolar Disorder คืออารมณ์ขึ้น ๆ ลง ๆ ทั่วไป เช้าวันนี้อารมณ์ดี เย็นนี้อารมณ์เสีย พรุ่งนี้กลับมาปกติ แต่ความจริงแล้วโรคอารมณ์สองขั้วซับซ้อนกว่านั้นมาก และไม่ใช่แค่เรื่องนิสัยหรือการควบคุมอารมณ์ไม่อยู่ สำหรับผู้ป่วยหลายคน มันเหมือนการใช้ชีวิตอยู่บนรถไฟเหาะที่ตัวเองไม่ได้เป็นคนควบคุม บางช่วงชีวิตเต็มไปด้วยพลังงานมหาศาล นอนน้อยแต่ไม่ง่วง มั่นใจผิดปกติ คิดเร็ว พูดเร็ว ทำเร็ว รู้สึกเหม.. ดูเพิ่ม

ถ้าคนในบ้านเดินมาบอกคุณว่า มีคนกำลังสะกดรอยตามเขาอยู่ ทั้งที่ไม่มีใครอยู่ตรงนั้น หรือเขาบอกว่าได้ยินเสียงคนสั่งให้ทำบางอย่าง ทั้งที่ในห้องเงียบสนิท คุณจะตอบอย่างไร หลายคนอาจคิดว่าเขาแกล้ง คิดมาก หรือเสียสติไปแล้ว แต่สำหรับผู้ป่วยโรคจิตเภท สิ่งเหล่านั้นอาจเป็นประสบการณ์ที่รู้สึกจริงอย่างมาก Schizophrenia หรือ โรคจิตเภท เป็นหนึ่งในโรคทางจิตเวชที่ถูกเข้าใจผิดมากที่สุด หลายคนยังเชื่อว่าผู้ป่วยต้องอัน.. ดูเพิ่ม

บางบ้านมีคนคนหนึ่งที่ดูเหมือนจะตัดสินใจอะไรเองไม่ได้เลย จะกินอะไรต้องถาม จะใส่เสื้อสีไหนต้องถาม จะตอบข้อความอย่างไรต้องถาม จะซื้อของชิ้นเล็ก ๆ ก็ยังต้องให้คนอื่นช่วยเลือก ฟังดูเหมือนเป็นคนขี้ลังเลธรรมดา แต่ถ้ารูปแบบนี้เกิดขึ้นตลอดเวลา จนชีวิตของคนรอบข้างต้องรับภาระแทนทุกอย่าง มันอาจไม่ใช่แค่ความไม่มั่นใจธรรมดาอีกต่อไป ในทางจิตวิทยา ภาวะนี้อาจเกี่ยวข้องกับ Dependent Personality Disorder หรือบุคลิก.. ดูเพิ่ม