สุขภาพจิต

ลองนึกภาพว่ามีเสือโผล่ออกมาตรงหน้าคุณตอนนี้ หัวใจจะเต้นแรงทันที หายใจเร็วขึ้น กล้ามเนื้อเกร็ง สมองตื่นตัวเต็มที่ ทั้งหมดนี้คือระบบเอาตัวรอดที่ธรรมชาติสร้างไว้ให้มนุษย์ ปัญหาคือ ทุกวันนี้เราแทบไม่เจอเสือแล้ว แต่สมองกลับตอบสนองต่ออีเมลจากหัวหน้า หนี้บัตรเครดิต และปัญหาชีวิตเหมือนกำลังถูกเสือไล่อยู่ทุกวัน นี่คือเหตุผลที่ความเครียดกลายเป็นปัญหาใหญ่ของคนยุคใหม่ เมื่อเราเครียด ร่างกายจะหลั่งฮอร์โมนหลาย.. ดูเพิ่ม

โรคซึมเศร้าอาจเริ่มจากอาการที่ดูธรรมดา เช่น เหนื่อยง่าย นอนไม่หลับ เบื่อสิ่งที่เคยชอบ หรือสมาธิลดลง หากเป็นต่อเนื่องและกระทบชีวิตประจำวัน ควรได้รับการประเมินจากผู้เชี่ยวชาญ ทุกคนมีวันที่เหนื่อย เศร้า หรือหมดแรงได้ แต่เมื่ออาการเหล่านี้อยู่กับเรานานขึ้น ค่อย ๆ กระทบการนอน การกิน งาน ความสัมพันธ์ และความรู้สึกต่อตัวเอง เรื่องที่ดูเหมือนความเครียดธรรมดาอาจเป็นสัญญาณของภาวะซึมเศร้าที่ควรสังเกตมากขึ้น.. ดูเพิ่ม

หลายคนเคยเดินเข้าไปในบ้านบางหลังแล้วเกิดคำถามเดียวกัน ทำไมเก็บของเยอะขนาดนี้ กล่องเก่า ๆ ก็ไม่ทิ้ง หนังสือพิมพ์เมื่อสิบปีก่อนก็ยังอยู่ ถุงพลาสติก กองเอกสาร เครื่องใช้ที่เสียแล้ว หรือแม้แต่ของที่ไม่ได้ใช้งานมาหลายปี ก็ยังถูกเก็บเอาไว้ทุกชิ้น สำหรับคนภายนอก เรื่องนี้ดูเหมือนเป็นแค่ความรก บางคนมองว่าเจ้าของบ้านขี้เกียจ ไม่เป็นระเบียบ หรือไม่รู้จักจัดบ้าน แต่ในบางกรณี สิ่งที่เราเห็นอาจไม่ใช่ปัญหาเรื่.. ดูเพิ่ม

ถ้ามีแม่คนหนึ่งพาลูกไปโรงพยาบาลบ่อยมาก คอยเฝ้าไข้ไม่ห่าง ดูแลลูกอย่างใกล้ชิดตลอดเวลา ร้องไห้ทุกครั้งที่ลูกไม่สบาย ใครเห็นก็คงคิดว่าเป็นพ่อแม่ที่รักลูกมาก แต่จะเกิดอะไรขึ้น ถ้าความจริงแล้วอาการป่วยเหล่านั้นไม่ได้เกิดขึ้นเองทั้งหมด นี่คือเรื่องที่น่าตกใจของภาวะที่ในอดีตเรียกว่า Munchausen by Proxy ปัจจุบันในทางการแพทย์มักใช้ชื่อว่า Factitious Disorder Imposed on Another เป็นภาวะที่ผู้ดูแลสร้าง ปลอม.. ดูเพิ่ม

หลายคนเข้าใจว่า Bipolar Disorder คืออารมณ์ขึ้น ๆ ลง ๆ ทั่วไป เช้าวันนี้อารมณ์ดี เย็นนี้อารมณ์เสีย พรุ่งนี้กลับมาปกติ แต่ความจริงแล้วโรคอารมณ์สองขั้วซับซ้อนกว่านั้นมาก และไม่ใช่แค่เรื่องนิสัยหรือการควบคุมอารมณ์ไม่อยู่ สำหรับผู้ป่วยหลายคน มันเหมือนการใช้ชีวิตอยู่บนรถไฟเหาะที่ตัวเองไม่ได้เป็นคนควบคุม บางช่วงชีวิตเต็มไปด้วยพลังงานมหาศาล นอนน้อยแต่ไม่ง่วง มั่นใจผิดปกติ คิดเร็ว พูดเร็ว ทำเร็ว รู้สึกเหม.. ดูเพิ่ม

ถ้าคนในบ้านเดินมาบอกคุณว่า มีคนกำลังสะกดรอยตามเขาอยู่ ทั้งที่ไม่มีใครอยู่ตรงนั้น หรือเขาบอกว่าได้ยินเสียงคนสั่งให้ทำบางอย่าง ทั้งที่ในห้องเงียบสนิท คุณจะตอบอย่างไร หลายคนอาจคิดว่าเขาแกล้ง คิดมาก หรือเสียสติไปแล้ว แต่สำหรับผู้ป่วยโรคจิตเภท สิ่งเหล่านั้นอาจเป็นประสบการณ์ที่รู้สึกจริงอย่างมาก Schizophrenia หรือ โรคจิตเภท เป็นหนึ่งในโรคทางจิตเวชที่ถูกเข้าใจผิดมากที่สุด หลายคนยังเชื่อว่าผู้ป่วยต้องอัน.. ดูเพิ่ม

บางบ้านมีคนคนหนึ่งที่ดูเหมือนจะตัดสินใจอะไรเองไม่ได้เลย จะกินอะไรต้องถาม จะใส่เสื้อสีไหนต้องถาม จะตอบข้อความอย่างไรต้องถาม จะซื้อของชิ้นเล็ก ๆ ก็ยังต้องให้คนอื่นช่วยเลือก ฟังดูเหมือนเป็นคนขี้ลังเลธรรมดา แต่ถ้ารูปแบบนี้เกิดขึ้นตลอดเวลา จนชีวิตของคนรอบข้างต้องรับภาระแทนทุกอย่าง มันอาจไม่ใช่แค่ความไม่มั่นใจธรรมดาอีกต่อไป ในทางจิตวิทยา ภาวะนี้อาจเกี่ยวข้องกับ Dependent Personality Disorder หรือบุคลิก.. ดูเพิ่ม

บางบ้านไม่ได้เสียงดังตลอดเวลา ไม่ได้มีการทะเลาะกันทุกวัน ไม่ได้มีใครทำร้ายร่างกายใครอย่างชัดเจน แต่บรรยากาศในบ้านกลับตึงจนทุกคนหายใจไม่ทั่วท้อง เพราะมีคนหนึ่งคอยจับผิดทุกคำพูด คอยสงสัยทุกการกระทำ และตีความเรื่องธรรมดาให้กลายเป็นภัยคุกคามอยู่เสมอ นี่คือบรรยากาศที่อาจเกิดขึ้นเมื่อคนสำคัญในบ้านมีลักษณะบุคลิกภาพแบบหวาดระแวงสูง หรือที่หลายคนรู้จักในคำว่า Paranoid Personality Pattern ต้องบอกก่อนว่า ไม่.. ดูเพิ่ม

คุณเคยมีโมเมนต์แบบนี้ไหม คุณจำได้ชัดเจนว่าอีกฝ่ายพูดประโยคหนึ่งออกมา จำได้ว่าเกิดอะไรขึ้น จำได้ว่าตัวเองรู้สึกอย่างไรในวันนั้น แต่เมื่อคุณหยิบเรื่องนั้นขึ้นมาพูด อีกฝ่ายกลับตอบว่า ฉันไม่เคยพูดแบบนั้น เธอคิดไปเองหรือเปล่า จำผิดแน่ ๆ ครั้งแรกคุณอาจยังมั่นใจในตัวเอง แต่เมื่อเหตุการณ์แบบนี้เกิดซ้ำแล้วซ้ำอีก คุณเริ่มลังเล เริ่มย้อนคิด เริ่มถามตัวเองว่า หรือเราจะจำผิดจริง ๆ หรือเราจะคิดมากเกินไป หรือจร.. ดูเพิ่ม

หลายคนเคยเจอคนประเภทหนึ่งในชีวิต เขาไม่ค่อยสนใจความรู้สึกของคนอื่น พูดอะไรแรง ๆ ได้โดยไม่รู้สึกผิด ทำให้คนอื่นเดือดร้อนแล้วดูเหมือนไม่สะทกสะท้าน และเมื่อถูกตำหนิ ก็มักมีคำอธิบายพร้อมเสมอว่าตัวเองไม่ได้ทำอะไรผิด เมื่อเห็นพฤติกรรมแบบนี้ หลายคนมักพูดว่า เขาแค่เป็นคนโลกส่วนตัวสูง เขาเป็นคนตรง ๆ เขาไม่ค่อยแคร์ใคร แต่ในบางกรณี เรื่องนี้อาจลึกกว่านั้นมาก นักจิตวิทยาใช้คำว่า Antisocial Personality Disord.. ดูเพิ่ม

คุณเคยรู้สึกไหมว่า เวลาคุยกับใครบางคน เราต้องระวังทุกคำพูดเป็นพิเศษ ไม่ใช่เพราะเขาเป็นหัวหน้า ไม่ใช่เพราะเขาเป็นลูกค้า แต่เพราะเราไม่รู้เลยว่า ประโยคธรรมดาเพียงประโยคเดียวจะทำให้บรรยากาศเปลี่ยนไปเมื่อไร วันนี้ยังคุยกันดี ๆ อีกชั่วโมงหนึ่งอาจกลายเป็นการทะเลาะครั้งใหญ่ หลายคนอธิบายความรู้สึกนี้ว่า เหมือนกำลังเดินอยู่บนเปลือกไข่ตลอดเวลา ต้องคอยระวังไม่ให้แตก ต้องคอยเดาอารมณ์อีกฝ่าย และไม่เคยรู้ว่าจุ.. ดูเพิ่ม

หลายคนเติบโตมาพร้อมความเชื่อว่า พ่อแม่รักลูกเสมอ และโดยส่วนใหญ่ก็เป็นเช่นนั้นจริง แต่ในโลกความเป็นจริง มีลูกจำนวนไม่น้อยที่เติบโตมาพร้อมความรู้สึกแปลกประหลาดบางอย่าง พวกเขารู้สึกว่าตัวเองไม่เคยถูกมองเห็นจริง ๆ ไม่เคยได้รับการรับฟังจริง ๆ และไม่ว่าจะพยายามมากแค่ไหน ก็ยังรู้สึกว่าตัวเองมีคุณค่าได้ก็ต่อเมื่อทำให้พ่อแม่พอใจเท่านั้น นักจิตวิทยาเรียกพฤติกรรมลักษณะนี้ว่า Narcissistic Parenting หรือการเล.. ดูเพิ่ม

เคยสงสัยไหมว่าทำไมบางคนรักใครแล้วรู้สึกสบายใจ แฟนตอบช้าก็ไม่ได้คิดมาก มีปัญหาก็คุยกันตรง ๆ ไม่ต้องคอยเช็กตลอดว่าอีกฝ่ายยังรักอยู่หรือเปล่า ในขณะที่บางคนเพียงแค่ข้อความถูกอ่านแล้วไม่ตอบ ก็เริ่มกังวลไปไกลแล้วว่าอีกฝ่ายกำลังจะจากไป บางคนกลัวการถูกทิ้งอย่างรุนแรง บางคนยอมทุกอย่างเพื่อรักษาความสัมพันธ์ไว้ ขณะที่บางคนกลับตรงกันข้าม ยิ่งมีคนเข้ามาใกล้ ยิ่งอยากถอยห่าง ยิ่งสนิท ยิ่งรู้สึกอึดอัด เหมือนมีบา.. ดูเพิ่ม

ถ้าพูดถึงลูกที่น่าสงสารในครอบครัว หลายคนมักนึกถึงลูกที่ถูกตำหนิ ถูกเปรียบเทียบ หรือถูกมองข้าม แต่ในโลกของจิตวิทยาครอบครัว มีเด็กอีกกลุ่มหนึ่งที่ภายนอกดูเหมือนโชคดีที่สุด เป็นคนที่พ่อแม่รัก ได้รับคำชม ได้รับความสนใจ และถูกยกให้เป็นความภาคภูมิใจของบ้าน แต่ลึกลงไป พวกเขาอาจกำลังทุกข์ทรมานในแบบที่คนอื่นมองไม่เห็น นักจิตวิทยาเรียกบทบาทนี้ว่า Golden Child หรือ ลูกคนโปรด เด็กคนนี้มักถูกมองว่าเก่งที่สุด .. ดูเพิ่ม

ในบางครอบครัว มีลูกอยู่คนหนึ่งที่ดูเหมือนจะผิดอยู่เสมอ ไม่ว่าเรื่องอะไรจะเกิดขึ้นในบ้าน สุดท้ายสายตาของทุกคนมักหันมาหาเขา พ่อแม่ทะเลาะกันก็เป็นเพราะเขา พี่น้องมีปัญหาก็โยงมาที่เขา บ้านเครียดก็ต้องมีใครสักคนรับผิดชอบ และคนคนนั้นมักเป็นคนเดิมซ้ำ ๆ นักจิตวิทยาเรียกบทบาทนี้ว่า Scapegoat หรือ แพะรับบาปของครอบครัว หลายคนคิดว่าคนที่เป็นแพะรับบาปต้องเป็นเด็กเกเรหรือมีปัญหาที่สุดในบ้าน แต่ความจริงกลับไม่ใ.. ดูเพิ่ม

ในโลกที่มือถือดังทุกไม่กี่นาที ข้อความเด้งทั้งวัน และสมองแทบไม่มีโอกาสได้พัก การนั่งนิ่งๆ หลับตา และเฝ้าดูลมหายใจ อาจดูเป็นเรื่องธรรมดาจนหลายคนมองข้าม แต่สิ่งที่น่าสนใจคือ กิจกรรมที่เรียบง่ายนี้ถูกฝึกสืบต่อกันมานานกว่าสองพันปี และปัจจุบันยังได้รับความสนใจจากทั้งนักจิตวิทยา นักประสาทวิทยา และผู้คนทั่วโลก หลายคนเริ่มนั่งสมาธิเพราะความเครียด แต่กลับค้นพบประโยชน์ที่มากกว่านั้นอย่างคาดไม่ถึง 1. ช่วยลด.. ดูเพิ่ม

ลองนึกภาพว่าพรุ่งนี้คุณตื่นขึ้นมาแล้วความรู้สึกยินดี ความรัก ความเครียด ความกลัว แรงจูงใจ และความสุขทั้งหมดหายไป คุณยังคงมีร่างกายเหมือนเดิม แต่ชีวิตอาจไม่เหมือนเดิมอีกต่อไป สิ่งที่กำหนดอารมณ์ ความคิด และพฤติกรรมของเราส่วนหนึ่ง มาจากสารเคมีตัวเล็กๆ ในสมองที่ทำงานอยู่ตลอด 24 ชั่วโมง แม้เราจะมองไม่เห็นมัน แต่สารเหล่านี้มีอิทธิพลต่อแทบทุกเรื่องในชีวิต ตั้งแต่การตกหลุมรักไปจนถึงการลุกจากเตียงในตอนเช้.. ดูเพิ่ม

ถ้ามีคนถามว่าผลเสียของการพนันออนไลน์คืออะไร คนส่วนใหญ่มักตอบเหมือนกันทันทีว่า 'เสียเงิน' แต่ความจริงแล้ว เงินอาจเป็นเพียงความเสียหายส่วนแรกที่มองเห็นได้ง่ายที่สุดเท่านั้น สิ่งที่น่ากลัวกว่าคือ หลายคนเริ่มเล่นเพราะหวังหารายได้เสริม หรือคิดว่าแค่เล่นสนุกเล็กๆ น้อยๆ ก่อนจะพบว่าตัวเองกำลังเสียบางอย่างที่มีค่ามากกว่าเงินโดยไม่รู้ตัว 1. เสียเวลาโดยไม่รู้ตัว การพนันออนไลน์เปิดได้ตลอด 24 ชั่วโมง หลายคนตั.. ดูเพิ่ม

คนที่ไม่เคยเล่นพนันมักคิดว่าแค่ 'เลิกเล่น' ก็น่าจะจบเรื่อง แต่คนที่เคยติดพนันจริงจะรู้ว่า มันไม่ได้ง่ายขนาดนั้น เพราะสิ่งที่ดึงเราไว้ไม่ใช่แค่เงิน แต่มันคือความหวังว่าจะเอาทุนคืน ความตื่นเต้นเวลาลุ้น และความรู้สึกว่าอีกตาเดียวอาจเปลี่ยนชีวิตได้ ปัญหาคือ สำหรับคนส่วนใหญ่ 'อีกตาเดียว' มักกลายเป็นอีกหลายเดือนหรือหลายปี 1. ยอมรับกับตัวเองก่อนว่ากำลังมีปัญหา หลายคนเสียเงินไปมากแล้ว แต่ยังบอกตัวเองว่าไ.. ดูเพิ่ม

คำตอบสั้นที่สุดคือ มีอยู่จริง และมีอยู่จริงมากกว่าที่หลายคนคิด ปัญหาคือโรคซึมเศร้าเป็นโรคที่มองไม่เห็นด้วยตาเปล่า ถ้าคนขาหัก เราเห็นเฝือก ถ้าคนเป็นไข้ เราเห็นอาการป่วย แต่ถ้าคนเป็นโรคซึมเศร้า หลายครั้งเขาอาจยังยิ้มได้ ยังไปทำงานได้ และยังคุยกับคนอื่นได้ตามปกติ นี่จึงเป็นเหตุผลที่คนจำนวนมากเคยเข้าใจผิดว่าโรคนี้ไม่มีอยู่จริง หรือเป็นเพียงความอ่อนแอทางจิตใจ ความจริงแล้ว โรคซึมเศร้าได้รับการยอมรับจาก.. ดูเพิ่ม