แมลง

ก่อนที่เมืองจะเริ่มวุ่นวาย ก่อนร้านค้าจะเปิด ก่อนคนส่วนใหญ่จะออกจากบ้าน แต่ในโลกเล็ก ๆ ของผึ้ง งานบางอย่างอาจเริ่มต้นขึ้นแล้ว เมื่อแสงแรกของวันมาถึง ผึ้งงานจำนวนหนึ่งจะออกจากรังเพื่อหาอาหาร ภารกิจของพวกมัน คือ การตามหาแหล่งดอกไม้ที่มีน้ำหวานและละอองเรณู แล้วนำสิ่งเหล่านั้นกลับไปให้สมาชิกตัวอื่นในรัง น้ำหวานเป็นแหล่งพลังงานสำคัญ ส่วนละอองเรณูเป็นแหล่งโปรตีน ไขมัน วิตามิน และแร่ธาตุที่ใช้เลี้ยงตัวอ.. ดูเพิ่ม

เปิดไฟหน้าบ้านตอนกลางคืนไม่นาน เรามักเห็นแมลงเริ่มบินวนอยู่รอบหลอดไฟ บางตัววนเป็นวง บางตัวพุ่งขึ้นแล้วตกลงมา หรือบินผ่านไปมาเหมือนถูกแสงดึงเอาไว้ ภาพแบบนี้ทำให้เราเรียกกันจนชินว่าแมลงกำลัง “บินเข้าหาแสง” แต่เมื่อนักวิจัยติดตามการบินของแมลงแบบสามมิติทั้งในภาคสนามและห้องทดลอง สิ่งที่พบกลับไม่เหมือนภาพที่เราคุ้น เพราะแมลงที่ศึกษา ไม่ได้มีรูปแบบหลักเป็นการเล็งหัวแล้วบินตรงเข้าหาแหล่งกำเนิ.. ดูเพิ่ม

เสียงจิ้งหรีดในช่วงค่ำมักทำให้รู้สึกว่าบริเวณนั้นยังมีชีวิตอยู่ แม้จะมองไม่เห็นตัว เพราะจิ้งหรีดเก่งเรื่องการซ่อนตามกอหญ้า ใต้ใบไม้ หรือซอกดิน เสียงร้องที่คุ้นหูจึงเป็นเพียงช่วงหนึ่งของชีวิตแมลงตัวเล็กที่เริ่มต้นจากไข่เม็ดเรียวยาวในดิน จิ้งหรีดมีวงจรชีวิตหลักสามระยะ ได้แก่ ไข่ ตัวอ่อน และตัวเต็มวัย การเปลี่ยนรูปร่างแบบนี้เรียกว่าการเจริญเติบโตแบบไม่สมบูรณ์ เพราะไม่มีระยะดักแด้คั่นกลาง ลูกจิ้งหรีด.. ดูเพิ่ม

ลองจินตนาการถึงภาพแปลกประหลาดภาพหนึ่ง มดทุกตัวที่กำลังเดินอยู่ตามพื้นดิน ซ่อนอยู่ใต้ก้อนหิน อาศัยในป่า หรือทำรังอยู่ตามบ้าน ถูกนำมารวมกันบนตาชั่งขนาดยักษ์ อีกด้านหนึ่งเป็นมนุษย์ทุกคนบนโลก ตั้งแต่เด็กแรกเกิดไปจนถึงผู้สูงอายุ แล้วดูว่าน้ำหนักของสองฝั่งจะห่างกันแค่ไหน ประโยคที่ว่า “มดทั้งโลกมีน้ำหนักใกล้เคียงกับมนุษย์ทั้งโลก” จึงกลายเป็นเรื่องเล่าทางวิทยาศาสตร์ที่ถูกพูดซ้ำอยู่บ่อยครั้ง ฟ.. ดูเพิ่ม

ไข่ → หนอน → ดักแด้ → ตัวเต็มวัย สัตว์ที่มีวงจรชีวิตตามลำดับนี้อย่างชัดเจนคือ ผีเสื้อ โดยวงจรดังกล่าวเรียกว่า การเปลี่ยนแปลงรูปร่างแบบสมบูรณ์ หรือการเจริญเติบโตที่แต่ละช่วงมีรูปร่างและหน้าที่แตกต่างกันมาก ไม่ได้ค่อยๆ โตจากตัวเล็กให้กลายเป็นตัวใหญ่ในรูปร่างเดิม เริ่มจากไข่ ผีเสื้อตัวเต็มวัยเพศเมียจะวางไข่บนพืชที่เหมาะกับลูกของตัวเอง เพราะหลังฟักออกจากไข่ ตัวอ่อนต้องเริ่มกินอาหารแทบจ.. ดูเพิ่ม

คำจำง่ายที่ใช้ได้บ่อย แต่ไม่ใช่กฎตายตัว คำตอบที่มักได้ยินกันคือ แมลงมี 6 ขา ส่วนแมงมี 8 ขา ซึ่งครึ่งแรกแม่นมาก แต่ครึ่งหลังต้องเติมรายละเอียดอีกนิด เพราะคำว่า “แมลง” เป็นกลุ่มทางชีววิทยาที่มีลักษณะชัดเจน ส่วนคำว่า “แมง” ในภาษาไทยเป็นคำเรียกสามัญ ไม่ได้หมายถึงสัตว์กลุ่มเดียวทั้งหมด แมลงมี 6 ขาแน่นอน แมลง หรือสัตว์ในชั้น Insecta เมื่อโตเต็มวัยจะมีขา 3 คู่ รวม 6 ขา ขาทั้งหมดต.. ดูเพิ่ม

สำหรับผีเสื้อ การชิมอาหารเริ่มขึ้นตั้งแต่วินาทีที่เท้าแตะพื้น ภาพที่เห็นจนชินคือผีเสื้อบินลงเกาะดอกไม้ แล้วค่อยคลี่งวงยาวออกมาดูดน้ำหวาน หลายครั้งจึงดูเหมือนว่าปากน่าจะเป็นอวัยวะสำคัญที่สุดในการตรวจว่าอะไรน่ากิน แต่ก่อนงวงจะได้ทำงาน ผีเสื้อจำนวนมากได้รับข้อมูลทางเคมีจากพื้นผิวที่ยืนอยู่เรียบร้อยแล้ว เพราะบริเวณขาของมันมี ตัวรับสารเคมีที่ทำหน้าที่เกี่ยวข้องกับการรับรส อยู่ด้วย เท้าไม่ได้ทำหน้าที่เ.. ดูเพิ่ม

ถ้าเดินผ่านต้นไม้ในวันที่อากาศร้อนแล้วได้ยินเสียง “จี๊ดดดดดดดด” ดังต่อเนื่องจนแทบกลบเสียงรอบตัว หลายคนคงนึกถึง จั๊กจั่น เป็นอันดับแรก แต่เคยสงสัยไหมว่า ในบรรดาแมลงนับล้านชนิดบนโลก ตัวไหนกันแน่ที่ทำเสียงได้ดังที่สุด? คำตอบที่มีหลักฐานการวัดรองรับคือ Brevisana brevis หรือจั๊กจั่นแอฟริกาชนิดหนึ่ง ซึ่งมีการบันทึกเสียงเรียกเฉลี่ยได้ถึง 106.7 เดซิเบล เมื่อวัดที่ระยะ 50 เซนติเมตร และถูกจัดให.. ดูเพิ่ม

เวลาเห็นแมลงกำลังกัดใบไม้ หลายคนอาจคิดว่าต้นไม้ก็คงทำอะไรไม่ได้ นอกจากยืนต้นอยู่ตรงนั้นแล้วปล่อยให้โดนกินต่อไปเรื่อย ๆ แต่จริง ๆ แล้วต้นไม้ไม่ได้อยู่เฉยอย่างที่เราเห็น ทันทีที่แมลงเริ่มกัดกินใบ ต้นไม้สามารถ ตรวจจับการถูกทำลายและเปิดระบบป้องกันตัวเองได้ เพียงแต่ไม่ได้มีสมองหรือระบบประสาทแบบสัตว์ แล้วต้นไม้รู้ได้อย่างไร? คำตอบเริ่มตั้งแต่ แรงสั่นสะเทือนและความเสียหายที่เกิดขึ้นกับเซลล์ เมื่อแมลงกัด.. ดูเพิ่ม

ถ้าคิดว่าการเสียสละเพื่อส่วนรวมมีแต่ในหนัง ลองดูมดชนิดนี้ก่อน กลางผืนป่าฝนของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ มีมดชนิดหนึ่งที่นักวิทยาศาสตร์ตั้งชื่อว่า Colobopsis explodens พฤติกรรมของมันฟังดูเหมือนเรื่องแต่ง เพราะเมื่อศัตรูบุกเข้ามาและไม่มีทางหนี มันสามารถ ยอมสละชีวิตตัวเอง ด้วยการทำให้ลำตัวแตกออก จนปล่อยของเหลวเหนียวสีเหลืองปนขาวที่มีสารพิษออกมาเคลือบศัตรูทันที ไม่ได้ระเบิดเพราะอุบัติเหตุ แต่เป็นอาวุธที่.. ดูเพิ่ม

มดไม่เคยนอนหลับยาวๆ แบบมนุษย์ แต่ใช้วิธีงีบสั้นๆ ทั้งวัน หลายคนอาจคิดว่าสัตว์ตัวเล็กอย่างมดแทบไม่เคยพัก เพราะเห็นมันเดินหาอาหารหรือทำงานอยู่ตลอดเวลา แต่ความจริงแล้วมดก็ต้องการการพักผ่อนเช่นกัน เพียงแต่รูปแบบการนอนของมันแตกต่างจากสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมอย่างสิ้นเชิง งานวิจัยพบว่า มดงานจำนวนมากจะพักเป็นช่วงสั้นๆ ครั้งละประมาณ 1 นาที และสามารถเกิดขึ้นได้ราว 250 ครั้งต่อวัน เมื่อนำเวลาทั้งหมดมารวมกันแล้.. ดูเพิ่ม

ยุงตัวเล็กๆ ที่เราเผลอตบแทบทุกวัน ซ่อนโครงสร้างการกัดที่ซับซ้อนกว่าที่หลายคนคิด หลายคนเข้าใจว่ายุงใช้เข็มแหลมเพียงอันเดียวแทงผ่านผิวหนังเพื่อดูดเลือด แต่ความจริงแล้ว ปลายปากของยุงเป็นอวัยวะที่ประกอบด้วยชิ้นส่วนหลายชิ้นทำงานร่วมกัน โดยหนึ่งในนั้นมีลักษณะคล้าย ฟันขนาดจิ๋วประมาณ 47 ซี่ เรียงอยู่บนส่วนที่ใช้ช่วยเจาะผิวหนัง ทำให้ยุงสามารถค่อยๆ แทรกปากลงไปได้อย่างมีประสิทธิภาพ ไม่ได้เป็นฟันแบบที่คนเราม.. ดูเพิ่ม

"ปรสิต" เป็นสิ่งมีชีวิตที่ต้องอาศัยอยู่บนหรือในร่างกายของสิ่งมีชีวิตอื่นเพื่อความอยู่รอด โดยใช้ร่างกายของเจ้าบ้านเป็นทั้งแหล่งอาหารและที่อยู่อาศัย ถึงแม้ว่าปรสิตหลายชนิดจะมีขนาดเล็กจนแทบมองไม่เห็น แต่ผลกระทบที่พวกมันสร้างขึ้นอาจทำให้เกิดอาการคัน ความรำคาญ โรคติดเชื้อ หรือ ปัญหาสุขภาพที่รุนแรงได้!! นอกจากนี้ หลายชนิดสามารถแพร่พันธุ์ได้อย่างรวดเร็ว และ แอบซ่อนตัวได้อย่างแนบเนียน จนเจ้าของร่างกายไม่.. ดูเพิ่ม

มดไม่มีปอด และไม่ได้นอนยาวเหมือนมนุษย์ แต่กลับทำงานได้แทบตลอดทั้งวันทั้งคืน ถ้าเคยนั่งมองแถวมดเดินเรียงกันอยู่บนพื้น หลายคนอาจเคยสงสัยว่าพวกมันเหนื่อยกันบ้างหรือเปล่า เพราะดูเหมือนจะเดินไม่หยุด หาของไม่หยุด และไม่เคยเห็นมดล้มตัวลงนอนเหมือนสัตว์ชนิดอื่น ความจริงแล้วมดมีวิธีใช้ชีวิตที่ต่างจากมนุษย์แทบทุกด้าน ตั้งแต่การหายใจไปจนถึงการพักผ่อน มดหายใจโดยไม่ต้องมีปอด สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมอย่างมนุษย์ต้อง.. ดูเพิ่ม

ลองนึกภาพเด็กประถมคนหนึ่งกำลังเกาหัว แล้วแม่พบว่า... “มีเหา!” หลายคนคงนึกถึงคำถามง่าย ๆ ว่า เหามาจากไหน? คำตอบที่เราได้ยินกันบ่อยคือ “ติดมาจากเพื่อน” ซึ่งก็ถูกต้องในระดับหนึ่ง แต่ถ้าถามให้ลึกกว่านั้นว่า... แล้วเหาตัวแรกของโลกมาจากไหน? เรื่องราวกลับน่าสนใจกว่าที่คิด เพราะเหาไม่ได้เกิดขึ้นมาบนหัวมนุษย์ตั้งแต่แรก และไม่ได้เกิดจากความสกปรกของคน แต่เป็นผลลัพธ์ของ วิวัฒนาการที่ด.. ดูเพิ่ม

5 ประเทศที่นิยมบริโภคแมลงจากประเทศไทยมากที่สุด ประเทศไทยเป็นหนึ่งในผู้ผลิตและส่งออก แมลงกินได้ (Edible Insects) รายใหญ่ของโลก โดยเฉพาะจิ้งหรีด หนอนไม้ไผ่ ตั๊กแตน และแมลงแปรรูป ซึ่งถูกส่งออกทั้งในรูปแบบแช่แข็ง อบแห้ง และผงโปรตีน งานวิจัยเกี่ยวกับอุตสาหกรรมแมลงของไทยระบุว่า ระหว่างปี 2014–2022 ตลาดส่งออกหลักของไทยได้แก่ สหรัฐอเมริกา ญี่ปุ่น และสหราชอาณาจักร ขณะที่ จีน เป็นตลาดนำเข้าที่สำคัญใน.. ดูเพิ่ม

เคยสงสัยกันไหมว่าเวลาเกิดคดีปริศนาในที่ห่างไกลหรือสถานที่รกร้าง เจ้าหน้าที่สืบสวนรู้ได้อย่างไรว่าเหยื่อเสียชีวิตมานานแค่ไหน คําตอบไม่ใช่เรื่องของไสยศาสตร์หรือการเดาสุ่ม แต่มันคือศาสตร์ที่เรียกว่านิติกีฏวิทยา หรือการศึกษาพฤติกรรมแมลงเพื่อช่วยในงานอาชญากรรม บรรดาแมลงเหล่านี้ทําหน้าที่เป็นนาฬิกาธรรมชาติที่แม่นยําที่สุดและปฏิเสธไม่ได้ว่าพวกมันคือพยานปากเอกที่พูดไม่ได้แต่บอกความจริงเบื้องหลังเหตุการณ์ร.. ดูเพิ่ม

หลายคนคงเคยประสบเหตุการณ์ที่น่าตกใจเมื่อเจอแมลงสาบในบ้าน พยายามจะกําจัดพวกมันแต่กลับพบว่าพวกมันว่องไวเหลือเกิน วิ่งหนีไปในมุมมืดหายไปอย่างรวดเร็วราวกับหายตัวได้ ความสามารถในการเคลื่อนที่อันน่าทึ่งนี้ไม่ได้เกิดขึ้นแบบบังเอิญ แต่เป็นผลผลิตจากการปรับตัวทางวิวัฒนาการที่ยาวนานนับล้านปีเพื่อให้สายพันธุ์ของพวกมันอยู่รอดมาได้จนถึงปัจจุบัน แมลงสาบมีกลไกที่ซับซ้อนและน่าสนใจซ่อนอยู่ภายใต้ร่างกายภายนอกที่ดูเห.. ดูเพิ่ม

เคยสังเกตกันไหมว่าเวลาเปิดไฟหน้าบ้านทิ้งไว้ในเวลากลางคืน พวกแมลงต่างพากันบินมาตอมไฟจนเต็มไปหมด เป็นภาพที่เราเห็นกันจนชินตาจนหลายคนอาจจะคิดว่าแมลงพวกนี้คงชอบแสงไฟเป็นพิเศษ แต่ในความเป็นจริงแล้วแมลงไม่ได้บินเข้าหาแสงเพราะว่ามันชอบแสงสว่างจนต้องเอาตัวเข้าแลกแบบนั้น คําอธิบายเรื่องนี้มีความน่าสนใจมากกว่าที่เราคิด เพราะมันเกี่ยวข้องกับระบบนําทางที่ธรรมชาติสร้างขึ้นมาให้พวกมันใช้ชีวิตในเวลากลางคืน ในสมั.. ดูเพิ่ม

เคยสงสัยกันไหมว่าทําไมธรรมชาติถึงออกแบบให้สัตว์ตัวเล็กอย่างผึ้งต้องยอมแลกชีวิตของตัวเองเพื่อใช้เหล็กใน ปกป้องรัง หลายคนอาจเคยประสบเหตุการณ์ผึ้งต่อยแล้วตัวมันก็ตายตามไป ซึ่งกลไกนี้เป็นเรื่องที่น่าสนใจทางชีววิทยาและเป็นหน้าที่เฉพาะของผึ้งงานเท่านั้น เหตุผลหลักไม่ได้อยู่ที่ความแค้นของผึ้งแต่อยู่ที่ลักษณะทางกายภาพของเหล็กในที่แตกต่างจากแมลงชนิดอื่นอย่างสิ้นเชิง เหล็กในของผึ้งงานมีลักษณะเป็นเงี่ยงคล้าย.. ดูเพิ่ม