ฮีโมโกลบิน

เซลล์เม็ดเลือดที่ทำหน้าที่หลักในการจับและลำเลียงก๊าซออกซิเจนไปเลี้ยงส่วนต่าง ๆ ของร่างกาย คือ “เซลล์เม็ดเลือดแดง” หรืออีริโทรไซต์ เม็ดเลือดแดงไม่ได้ขนออกซิเจนด้วยตัวเซลล์ล้วน ๆ แต่มีตัวสำคัญอยู่ข้างในชื่อว่า “ฮีโมโกลบิน” ซึ่งเป็นโปรตีนที่มีธาตุเหล็กเป็นส่วนประกอบ ฮีโมโกลบินสามารถจับออกซิเจนได้แบบย้อนกลับได้ หมายความว่าเมื่ออยู่ในบริเวณที่มีออกซิเจนสูงก็จับไว้ และเมื่อเดินท.. ดูเพิ่ม

แสงกะพริบเล็ก ๆ ที่กำลังเฝ้าฟังหัวใจ ลองพลิกสมาร์ทวอทช์ขึ้นมาระหว่างที่ระบบกำลังวัดชีพจร จะเห็นแสงสีเขียวกะพริบถี่อยู่ใต้ตัวเรือน หลายคนอาจคิดว่าแสงนี้ส่องหาเส้นเลือดหรืออ่านสีของเลือดโดยตรง ความจริงแล้วนาฬิกากำลังเฝ้าดูการเปลี่ยนแปลงของแสงสะท้อน ซึ่งเกิดขึ้นตามจังหวะที่เลือดไหลผ่านหลอดเลือดขนาดเล็กบริเวณข้อมือ หลักการนี้เรียกว่าโฟโตเพลทิสโมกราฟี หรือพีพีจี เป็นวิธีตรวจจับการเปลี่ยนแปลงของปริมาตร.. ดูเพิ่ม

พอพูดถึงธาตุเหล็ก หลายคนจะนึกถึงเลือดก่อน ซึ่งก็ถูกส่วนหนึ่ง แต่ร่างกายไม่ได้เอาเหล็กจากอาหารไปทำเป็นโลหะแข็ง ๆ อยู่ในตัว ธาตุเหล็กจะถูกนำไปประกอบกับโปรตีนหลายชนิด ทำหน้าที่ขนส่งออกซิเจน ช่วยกล้ามเนื้อใช้พลังงาน และเป็นส่วนหนึ่งของระบบทำงานในเซลล์ ปริมาณที่ต้องใช้มีไม่มากเมื่อเทียบกับสารอาหารหลัก แต่ถ้าขาดขึ้นมาแทบทุกอวัยวะจะรู้สึกถึงผลกระทบ งานใหญ่ที่สุดคือช่วยพาออกซิเจนจากปอดไปทั่วร่างกาย ธาตุเ.. ดูเพิ่ม

เมื่อพูดถึงคำว่า “เหล็ก” หลายคนอาจสงสัยว่า เหล็กที่อยู่ในอาหาร เช่น ตับ เนื้อแดง หรือผักใบเขียว กับเหล็กที่ใช้สร้างอาคาร สะพาน และเครื่องจักร เป็นสิ่งเดียวกันหรือไม่ คำตอบคือ มีพื้นฐานมาจากธาตุชนิดเดียวกัน แต่ไม่ได้อยู่ในรูปแบบเดียวกัน และมีหน้าที่แตกต่างกันอย่างมาก ทั้งเหล็กในอาหารและเหล็กที่ใช้ในงานอุตสาหกรรมมี ธาตุเหล็ก หรือ Iron (Fe) เป็นพื้นฐาน แต่สิ่งที่ต่างกันคือรูปแบบทางเคมี โ.. ดูเพิ่ม

เคยเห็นภาพในหนังสือเรียนไหม ที่วาดเส้นเลือดใต้ผิวหนังเป็นสีฟ้าเต็มแขน แล้วหลายคนก็จำภาพนั้นติดหัวมาตลอด จนเผลอคิดว่าเลือดที่ไหลอยู่ข้างในตัวเราน่าจะเป็นสีน้ำเงิน พอมีแผลเลือดไหลออกมาเจออากาศถึงค่อยเปลี่ยนเป็นสีแดง เหมือนเลือดกำลังเปิดโหมดเปลี่ยนสีอยู่ในร่างกาย แต่ความจริงคือเลือดในเส้นเลือดไม่ได้เป็นสีน้ำเงินตั้งแต่แรกเลย มันเป็นสีแดงมาตลอด เพียงแต่เฉดของสีแดงจะต่างกันตามปริมาณออกซิเจนที่จับอยู่ก.. ดูเพิ่ม

ทำไมเลือดเป็นสีแดง แต่เส้นเลือดที่แขนกลับมองเห็นเป็นสีฟ้า หลายคนเคยสงสัยว่า ถ้าเลือดของเรามีสีแดง แล้วทำไมเวลามองที่แขน หลังมือ หรือท้องแขน กลับเห็นเส้นเลือดเป็นสีฟ้าหรือเขียว ทั้งที่เส้นเลือดเหล่านั้นก็มีเลือดไหลอยู่ข้างในเหมือนกัน คำตอบคือ เส้นเลือดไม่ได้มีสีฟ้า และเลือดในเส้นเลือดก็ไม่ได้กลายเป็นสีฟ้า แต่เป็นผลจากวิธีที่แสงเดินทางผ่านผิวหนัง เนื้อเยื่อ และการรับรู้สีของดวงตาเรา เลือดของมนุษย์ม.. ดูเพิ่ม

คนส่วนใหญ่นึกถึงเลือดเฉพาะตอนตรวจสุขภาพประจำปี ตอนเจาะนิ้วบริจาคเลือด หรือเวลามีบาดแผล ทั้งที่ทุกครั้งที่หัวใจเต้น เลือดกำลังลำเลียงออกซิเจน สารอาหาร ฮอร์โมน และของเสียเดินทางไปทั่วร่างกายแบบไม่หยุดสักวินาที ของเหลวสีแดงในเส้นเลือดประกอบด้วย 4 ส่วนหลัก ได้แก่ พลาสมา เม็ดเลือดแดง เม็ดเลือดขาว และเกล็ดเลือด แต่ละส่วนทำหน้าที่ไม่ซ้ำกัน หากส่วนใดส่วนหนึ่งขาดสมดุล ระบบทั้งหมดจะรวนตามทันที พลาสมา ของเห.. ดูเพิ่ม