ออกซิเจน

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th ภาพของเครื่องช่วยหายใจมักทำให้เรานึกถึงท่อที่ต่อเข้าปอด แต่มีงานวิจัยจากญี่ปุ่นชิ้นหนึ่งตั้งคำถามกลับด้านว่า หากปอดรับออกซิเจนได้ไม่พอ ยังมีทางอื่นให้ร่างกายรับออกซิเจนได้หรือไม่ คำตอบที่ทีมวิจัยพบฟังดูประหลาดมาก เพราะปลายทางของการทดลองอยู่ที่ลำไส้ใหญ่ งานนี้ได้รับร.. ดูเพิ่ม

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th ทุกลมหายใจของเรามีออกซิเจนอยู่ราวหนึ่งในห้าของอากาศ แต่ถ้าพาโลกย้อนกลับไปไกลกว่า 2,400 ล้านปี ก๊าซชนิดเดียวกันนี้เคยเป็นปัญหาใหญ่สำหรับสิ่งมีชีวิตจำนวนมาก ในเวลานั้น โลกมีจุลชีพเป็นหลัก และสิ่งมีชีวิตจำนวนมากดำรงอยู่โดยไม่ใช้ออกซิเจน พวกมันอยู่ในสภาพแวดล้อมที่ออกซิเ.. ดูเพิ่ม

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th เวลาสูดลมหายใจลึก ๆ เรามักนึกว่าปอดกำลังรับออกซิเจนเข้ามาเต็มปอด แต่ลมหายใจหนึ่งครั้งไม่ได้เป็นออกซิเจนล้วน ๆ เลย มันคือส่วนผสมของก๊าซหลายชนิดที่มองไม่เห็น และก๊าซที่มีมากที่สุดกลับไม่ใช่ออกซิเจน ถ้าอ้างอิง อากาศแห้ง ใกล้พื้นโลก องค์การ NOAA ระบุว่าในอากาศ 100 ส่วน .. ดูเพิ่ม

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th เวลาสูดลมหายใจลึก ๆ เรามักนึกถึงออกซิเจนเป็นอย่างแรก แต่ลมหายใจที่ผ่านจมูกลงไปถึงปอดไม่ใช่ออกซิเจนล้วนเลย มันคือส่วนผสมของก๊าซ ไอน้ำ และสิ่งเล็กมากที่ลอยอยู่รอบตัวเรา สิ่งที่น่าสนใจคือ ส่วนที่มีมากที่สุดกลับไม่ใช่ออกซิเจน อากาศจึงไม่ได้ถูกออกแบบมาให้ร่างกาย “ร.. ดูเพิ่ม

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th เวลาเห็นภาพป่าแอมะซอนเขียวแน่นสุดสายตา หลายคนจึงเรียกมันว่า “ปอดของโลก” จนเผลอคิดว่าออกซิเจนที่เราหายใจส่วนใหญ่ต้องมาจากต้นไม้ใหญ่บนบก แต่ถ้าลองมองลงไปใต้ผิวน้ำ ทะเลที่ดูโล่งกว้างกลับมีโรงงานผลิตออกซิเจนขนาดมหึมาซ่อนอยู่ ผู้ทำงานนี้ไม่ใช่ปลา วาฬ หรือแนวป.. ดูเพิ่ม

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th คำตอบสั้นที่สุดคือ ถ้าไม่มีอะตอมออกซิเจนเลย มันไม่สามารถเป็นน้ำได้ เพราะน้ำมีสูตรเคมีว่า H₂O หมายถึงในหนึ่งโมเลกุลต้องมีไฮโดรเจน 2 อะตอมจับกับออกซิเจน 1 อะตอม คำว่า “ไม่มีออกซิเจน” จึงต้องแยกให้ชัดก่อนว่าหมายถึงออกซิเจนแบบไหน เพราะมีความหมายที่ต่างกันมาก.. ดูเพิ่ม

วางต้นไม้ในห้องนอนได้ไหม? เข้าใจการหายใจของพืชให้ถูกต้อง ตั้งแต่เด็กเรามักถูกผู้ใหญ่เตือนอยู่เสมอว่า “ห้ามนำต้นไม้ไปไว้ในห้องนอนตอนกลางคืนเด็ดขาด” เพราะต้นไม้จะแย่งอากาศหรือแย่งออกซิเจน จนอาจทำให้เราอึดอัดหรือขาดอากาศหายใจได้ ความเชื่อนี้ถูกส่งต่อกันมานานจนหลายคนกลัวการปลูกต้นไม้ไว้ในบ้าน แต่ในความเป็นจริง กลไกการหายใจของพืชและการแลกเปลี่ยนแก๊สภายในห้องมีรายละเอียดทางวิทยาศาสตร์ที่น่า.. ดูเพิ่ม

เซลล์เม็ดเลือดที่ทำหน้าที่หลักในการจับและลำเลียงก๊าซออกซิเจนไปเลี้ยงส่วนต่าง ๆ ของร่างกาย คือ “เซลล์เม็ดเลือดแดง” หรืออีริโทรไซต์ เม็ดเลือดแดงไม่ได้ขนออกซิเจนด้วยตัวเซลล์ล้วน ๆ แต่มีตัวสำคัญอยู่ข้างในชื่อว่า “ฮีโมโกลบิน” ซึ่งเป็นโปรตีนที่มีธาตุเหล็กเป็นส่วนประกอบ ฮีโมโกลบินสามารถจับออกซิเจนได้แบบย้อนกลับได้ หมายความว่าเมื่ออยู่ในบริเวณที่มีออกซิเจนสูงก็จับไว้ และเมื่อเดินท.. ดูเพิ่ม

ตัวเลข 20% ที่เล่ากันมานาน กำลังพาเข้าใจแอมะซอนผิดเรื่อง ประโยคที่ว่า “ป่าแอมะซอนผลิตออกซิเจนให้คนทั้งโลกถึง 20%” ฟังแล้วทรงพลังมาก จนแอมะซอนได้ฉายาว่าเป็น “ปอดของโลก” แต่ถ้ามองตามกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ ตัวเลขนี้ไม่ได้หมายความว่าออกซิเจน 1 ใน 5 ที่กำลังหายใจอยู่มาจากแอมะซอน และยิ่งไม่ใช่ว่าหากป่าหายไป มนุษย์จะสูญเสียออกซิเจน 20% ทันที ต้นไม้ผลิตออกซิเจนจริง แล้วทำไม 20% ถ.. ดูเพิ่ม

คำตอบที่ใกล้เคียงที่สุดคือประมาณ 480 ล้านถุง เห็นตัวเลขนี้แล้วอาจนึกภาพไม่ออก เพราะปอดหนึ่งคู่ก็อยู่ในหน้าอกขนาดไม่ได้ใหญ่โตอะไร แต่ข้างในกลับอัดแน่นด้วยถุงลมจิ๋วจำนวนมหาศาล ถุงลมพวกนี้ไม่ได้เป็นถุงกลมแยกเดี่ยวเหมือนลูกโป่งกองรวมกัน แต่เป็นช่องอากาศเล็กๆ ที่ต่อเนื่องกันคล้ายพวงองุ่นหรือฟองน้ำ อยู่ตรงปลายสุดของทางเดินหายใจ ตัวเลขที่มักได้ยินกันมีทั้ง 150 ล้าน 300 ล้าน และ 500 ล้าน จนดูเหมือนข้อมูล.. ดูเพิ่ม

แผ่นใสบางเฉียบที่มีน้ำซ่อนอยู่ทั่วทั้งชิ้น หยิบคอนแทคเลนส์นิ่มขึ้นมาวางบนปลายนิ้ว เราจะเห็นแผ่นใสโค้งเล็ก ๆ ที่นิ่มจนแทบพับติดกันได้ ภาพตรงหน้าอาจทำให้นึกว่าเลนส์เป็นพลาสติกบางธรรมดาแล้วเคลือบน้ำไว้ด้านนอก แต่ความจริงน้ำไม่ได้เกาะอยู่เพียงผิวเลนส์ มันแทรกตัวอยู่ภายในโครงสร้างของวัสดุเกือบทั่วทั้งชิ้น ราวกับน้ำจำนวนมากถูกอุ้มไว้ด้วยตาข่ายที่มองไม่เห็น ตาข่ายนั้นเกิดจากสายโซ่โพลีเมอร์ ซึ่งเชื่อมโยง.. ดูเพิ่ม

ลมไม่ได้สร้างไฟ แต่ลมคือเชื้อเพลิงที่มองไม่เห็นของเปลวไฟ หลายคนเคยสังเกตว่า เวลาจุดกองไฟเล็กๆ ถ้ามีลมพัดแรง เปลวไฟจะยิ่งพุ่งสูงและลามเร็วขึ้น จนบางครั้งควบคุมแทบไม่อยู่ ทั้งที่ลมไม่ใช่เชื้อเพลิงและไม่ติดไฟเลย คำตอบอยู่ที่สิ่งหนึ่งซึ่งไฟขาดไม่ได้ นั่นคือออกซิเจน ไฟต้องการออกซิเจนตลอดเวลา การเผาไหม้จะเกิดขึ้นได้เมื่อมีความร้อน เชื้อเพลิง และออกซิเจนครบทั้งสามอย่าง หากออกซิเจนมีไม่พอ เปลวไฟจะอ่อนลงห.. ดูเพิ่ม

ทุกครั้งที่เราหายใจเข้ากำลังใช้ก๊าซที่สิ่งมีชีวิตตัวจิ๋วบนโลกช่วยสร้างขึ้นมาตลอดหลายพันล้านปี หลายคนนึกถึงต้นไม้ทันทีเมื่อพูดถึงออกซิเจน ซึ่งก็ไม่ผิด แต่ถ้าถามว่าออกซิเจนทั้งหมดบนโลกมาจากต้นไม้หรือไม่ คำตอบคือ ไม่ใช่ เพราะแหล่งผลิตออกซิเจนที่สำคัญที่สุดกลับอยู่ในทะเล และผู้สร้างตัวจริงจำนวนมากก็เล็กจนมองด้วยตาเปล่าแทบไม่เห็น โลกยุคแรกแทบไม่มีออกซิเจน เมื่อโลกเพิ่งก่อตัว บรรยากาศเต็มไปด้วยก๊าซจากภ.. ดูเพิ่ม

ลองหยุดอ่านสักวินาที แล้วสังเกตลมหายใจของตัวเองสิ่งที่กำลังเกิดขึ้นนี้ เป็นการทำงานที่ร่างกายทำซ้ำราว 20,000 ครั้งในทุกวัน โดยที่เราแทบไม่รู้ตัวเลย มนุษย์โดยเฉลี่ยหายใจเข้าและหายใจออกประมาณ 20,000 ครั้งต่อวัน ตัวเลขนี้ไม่ได้ตายตัว เพราะขึ้นอยู่กับอายุ สุขภาพ ระดับการออกกำลังกาย และกิจกรรมในแต่ละวัน แต่สำหรับผู้ใหญ่ที่มีสุขภาพปกติ อัตราการหายใจเฉลี่ยอยู่ที่ประมาณ 12-20 ครั้งต่อนาที เมื่อนำมาคำนวณต.. ดูเพิ่ม

หลายคนที่เคยมีโอกาสเดินทางไปท่องเที่ยวบนภูเขาสูงหรือยอดเขาที่ไม่สูงมากนัก อาจจะสังเกตได้ว่าเมื่อความสูงเพิ่มขึ้น การหายใจจะเริ่มเหนื่อยหอบง่ายกว่าปกติ ทั้งที่ออกแรงเท่าเดิม นั่นเป็นเพราะภาวะออกซิเจนเบาบางที่เกิดขึ้นตามความสูง หลายคนเข้าใจผิดว่าออกซิเจนบนยอดเขามีน้อยกว่าพื้นราบเพราะส่วนประกอบของอากาศเปลี่ยนไป ความจริงแล้วสัดส่วนของก๊าซในอากาศนั้นค่อนข้างคงที่เสมอไม่ว่าจะอยู่ที่ระดับไหนก็ตาม\n\nอากา.. ดูเพิ่ม

พอพูดถึงธาตุเหล็ก หลายคนจะนึกถึงเลือดก่อน ซึ่งก็ถูกส่วนหนึ่ง แต่ร่างกายไม่ได้เอาเหล็กจากอาหารไปทำเป็นโลหะแข็ง ๆ อยู่ในตัว ธาตุเหล็กจะถูกนำไปประกอบกับโปรตีนหลายชนิด ทำหน้าที่ขนส่งออกซิเจน ช่วยกล้ามเนื้อใช้พลังงาน และเป็นส่วนหนึ่งของระบบทำงานในเซลล์ ปริมาณที่ต้องใช้มีไม่มากเมื่อเทียบกับสารอาหารหลัก แต่ถ้าขาดขึ้นมาแทบทุกอวัยวะจะรู้สึกถึงผลกระทบ งานใหญ่ที่สุดคือช่วยพาออกซิเจนจากปอดไปทั่วร่างกาย ธาตุเ.. ดูเพิ่ม

คำว่า “เลือดดำ” เป็นคำเรียกเลือดที่มีออกซิเจนน้อยและกำลังไหลกลับสู่หัวใจ แต่เลือดชนิดนี้ไม่ได้มีสีดำจริง ๆ หากเห็นโดยตรงจะเป็นสีแดงเข้มคล้ายสีแดงเลือดหมู ส่วนเลือดที่เพิ่งรับออกซิเจนจากปอดจะมีสีแดงสดกว่า ความแตกต่างของสีเกิดจากฮีโมโกลบินในเม็ดเลือดแดงจับออกซิเจนในปริมาณต่างกัน ไม่ใช่เพราะปอดสร้างเลือดชุดใหม่ขึ้นมาแทน เลือดในร่างกายเดินทางเป็นวงจรอยู่ตลอดเวลา หัวใจด้านซ้ายส่งเลือดที่มี.. ดูเพิ่ม

เคยนับกันไหมว่าในหนึ่งวันเราหายใจกี่รอบ คำตอบอาจทำให้รู้สึกแปลกใจ เพราะสิ่งที่ร่างกายทำเงียบ ๆ ตั้งแต่ตื่นจนหลับ กลับเป็นงานที่เกิดขึ้นนับหมื่นครั้งต่อวัน แบบไม่มีวันหยุด ไม่มีพักเบรก ไม่มีแจ้งเตือนเหมือนแบตมือถือใกล้หมดด้วย ผู้ใหญ่ทั่วไปหายใจประมาณ 12 ถึง 20 ครั้งต่อนาที ตอนนั่งพักเฉย ๆ หากเอาค่ากลางประมาณ 15 ครั้งต่อนาทีมาคิด จะได้ราว 900 ครั้งต่อชั่วโมง และประมาณ 21,600 ครั้งต่อวัน ฟังดูเหมือน.. ดูเพิ่ม

ใครเป็นผู้ผลิตออกซิเจนมากที่สุดบนโลก? เมื่อพูดถึงแหล่งผลิตออกซิเจน หลายคนมักคิดถึงป่าไม้ขนาดใหญ่ เช่น ป่าฝนอเมซอน แต่ในความเป็นจริง สิ่งมีชีวิตที่ผลิตออกซิเจนได้มากที่สุดของโลกคือแพลงก์ตอนพืช (Phytoplankton) ซึ่งอาศัยอยู่ในมหาสมุทรและแหล่งน้ำทั่วโลก แพลงก์ตอนพืชเป็นสิ่งมีชีวิตขนาดเล็กที่สามารถสังเคราะห์แสงได้เหมือนพืชบนบก โดยใช้พลังงานจากแสงอาทิตย์ น้ำ และก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ เพื่อสร้างอาหารและปล่.. ดูเพิ่ม

ถ้าหายใจออกซิเจน 100% นาน ๆ อันตรายไหม? เมื่อพูดถึง “ออกซิเจน” หลายคนมักนึกถึงสิ่งที่ยิ่งมีมากยิ่งดี เพราะเป็นก๊าซที่ทำให้เราหายใจ มีชีวิต และช่วยให้เซลล์ในร่างกายผลิตพลังงานได้ แต่ถ้าถามว่า หากเราหายใจด้วยออกซิเจนบริสุทธิ์ 100% ตลอดเวลา จะทำให้ร่างกายแข็งแรงขึ้นหรือไม่ คำตอบคือ ไม่จำเป็นเสมอไป และในบางกรณีอาจเป็นอันตรายได้ โดยเฉพาะหากได้รับออกซิเจนความเข้มข้นสูงเป็นเวลานานโดยไม่มีควา.. ดูเพิ่ม