อวกาศ

ถ้าดูจากตำแหน่งของดาวเคราะห์ในระบบสุริยะ เรื่องนี้น่าจะเดาคำตอบได้ง่ายมาก ถ้ามองจากตำแหน่ง จะเห็นว่าดาวพุธอยู่ใกล้ดวงอาทิตย์ที่สุด ส่วนดาวศุกร์อยู่ถัดออกมา ดังนั้นถ้าถามว่าดาวดวงไหนควรร้อนกว่า หลายคนก็คงตอบทันทีว่า ดาวพุธ แต่คำตอบที่ถูกต้องจริง ๆ คือ ดาวศุกร์ และไม่ได้ร้อนกว่ากันนิดเดียวด้วย ดาวศุกร์มีอุณหภูมิเฉลี่ยบริเวณพื้นผิวดาวศุกร์อยู่ที่ประมาณ 465 องศาเซลเซียส ขณะที่ดาวพุธมีอุณหภูมิเฉลี่ยทั.. ดูเพิ่ม

ถ้าวันหนึ่งนักวิทยาศาสตร์บอกว่า “เจอดาวที่อาจมีสิ่งมีชีวิต” ทุกคนคงต่างสงสัยว่าพวกนักวิทยาศาสตร์รู้ได้ยังไง ในเมื่อดาวดวงนั้นอยู่ไกลจนมนุษย์ยังเดินทางไปไม่ถึงด้วยซ้ำ ความจริงคือ นักวิทยาศาสตร์ไม่ได้มองเห็นมนุษย์ต่างดาวเดินอยู่บนดาว แต่กำลังมองหา เงื่อนไขที่เอื้อต่อการเกิดและดำรงชีวิต จากระยะไกล อย่างแรกที่ต้องดูคือ น้ำ เพราะสิ่งมีชีวิตที่เรารู้จักทั้งหมดบนโลกต้องพึ่งพาน้ำในรูปของของเห.. ดูเพิ่ม

ลองนึกภาพว่า วันหนึ่งมนุษย์เดินทางไปถึงดาวอังคาร เปิดประตูยานออกมา แล้วตั้งใจสูดอากาศแรกของดาวเคราะห์สีแดงเข้าเต็มปอด สิ่งที่เกิดขึ้นคงไม่ใช่ความรู้สึกเหมือนได้สูดอากาศใหม่ ๆ แต่เป็นสถานการณ์ฉุกเฉินทันที เพราะ อากาศบนดาวอังคารหายใจไม่ได้ ดาวอังคารมีบรรยากาศเหมือนโลก เพียงแต่บางกว่ามาก และส่วนใหญ่เป็นก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ ประมาณ 95% ส่วนที่เหลือหลัก ๆ คือไนโตรเจนและอาร์กอน ขณะที่ออกซิเจนมีอยู่เพียง.. ดูเพิ่ม

เอเลี่ยนมีจริงหรือยังเป็นแค่ช่องว่างของข้อมูล เรื่องสิ่งมีชีวิตนอกโลกมีจุดที่ชวนสับสนอยู่ตรงนี้ หลายเหตุการณ์ฟังแล้วเหมือนเข้าใกล้คำว่า หลักฐาน มากจนแทบแตะได้ แต่พอแยกดูทีละชั้น กลับพบว่าส่วนใหญ่เป็นเพียง สิ่งที่ยังอธิบายไม่ได้ ไม่ใช่สิ่งที่พิสูจน์แล้วว่ามาจากอารยธรรมนอกโลกยูเอพีไม่ได้แปลว่ายานเอเลี่ยนคำว่ายูเอพีใช้เรียกปรากฏการณ์ผิดปกติที่ผู้สังเกตหรือระบบตรวจจับยังระบุไม่ได้ในตอนนั้น จุดนี้สำคั.. ดูเพิ่ม

ทำไมเป้าหมายถึงเป็นดาวอังคาร ทั้งที่อยู่ยากแทบทุกอย่าง ถ้ามองแบบไม่โรแมนติก ดาวอังคารไม่ได้เป็น “โลกสำรอง” ที่ย้ายกระเป๋าไปแล้วใช้ชีวิตต่อได้เลยสักนิด อากาศหายใจไม่ได้ หนาวจัด ความดันบรรยากาศต่ำมาก รังสีจากอวกาศลงถึงพื้นได้ง่าย และการเดินทางกินเวลาหลายเดือน แต่ดาวดวงนี้กลับถูกวางไว้กลางแผนสำรวจระยะยาวของมนุษย์ เพราะเมื่อเทียบกับตัวเลือกอื่นในระบบสุริยะ มันมีส่วนผสมหลายอย่างที่ “.. ดูเพิ่ม

จำนวนอะตอมในจักรวาล มากจนจินตนาการแทบไม่ออก หลายคนเคยสงสัยว่า ถ้านำอะตอมทุกอะตอมในจักรวาลมานับจริง ๆ จะได้ตัวเลขเท่าไร คำตอบคือไม่มีใครนับได้ทีละอะตอม แต่สิ่งที่น่าสนใจคือ นักดาราศาสตร์สามารถประมาณจำนวนได้จากแบบจำลองของจักรวาล ความหนาแน่นของสสาร และข้อมูลจากการสังเกตการณ์ด้วยกล้องโทรทรรศน์สมัยใหม่ ทำให้เราได้ตัวเลขที่ใกล้เคียงความเป็นจริงอย่างน่าทึ่ง ตัวเลขที่ถูกอ้างถึงบ่อยที่สุด ค่าประมาณที่ได้ร.. ดูเพิ่ม

ฝุ่นสีเทาที่ปัดทิ้งแทบทุกวัน ไม่ได้มีแค่ดินหรือเศษผงธรรมดา หลายคนมองว่าฝุ่นตามโต๊ะ ตู้ หรือชั้นวางของเป็นเพียงสิ่งสกปรกที่เกิดจากดินปลิวเข้ามา แต่ถ้าลองมองผ่านกล้องจุลทรรศน์ จะพบว่าฝุ่นในบ้านเป็นเหมือนกองรวมของวัสดุจิ๋วจากหลายแหล่งที่เดินทางมารวมกันอย่างน่าทึ่ง แต่ละเม็ดมีต้นกำเนิดต่างกันจนแทบไม่น่าเชื่อว่าทั้งหมดจะมาอยู่ในห้องเดียวกันได้ เส้นใยผ้าเยอะกว่าที่คิด ทุกครั้งที่เราเดิน นั่ง ลุก หรือซั.. ดูเพิ่ม

ลองนึกภาพว่าฝนที่ตกจากท้องฟ้าไม่ใช่น้ำ แต่เป็นเศษแก้วที่พัดกระหน่ำด้วยความเร็วเหนือเสียง ฟังดูเหมือนฉากในภาพยนตร์ไซไฟ แต่สิ่งที่ว่านี้คือหนึ่งในลักษณะเด่นของ HD 189733b ดาวเคราะห์นอกระบบที่นักดาราศาสตร์ยกให้เป็นหนึ่งในโลกที่มีสภาพอากาศรุนแรงที่สุดเท่าที่มนุษย์เคยค้นพบ ดาวดวงนี้อยู่ห่างจากโลกประมาณ 64 ปีแสง ในกลุ่มดาวสุนัขจิ้งจอก และมีขนาดใหญ่กว่าดาวพฤหัสบดีเล็กน้อย โลกสีฟ้าที่ไม่น่าเข้าใกล้ ภาพจำ.. ดูเพิ่ม

โลหะสองชิ้นที่อยู่บนโลกอาจแค่ชนกัน แต่ในอวกาศมันอาจเชื่อมติดกันแบบถาวรได้ทันที ฟังดูเหมือนเรื่องในหนังไซไฟ แต่ปรากฏการณ์นี้เกิดขึ้นได้จริงและมีชื่อเรียกว่า Cold Welding หรือการเชื่อมเย็น เป็นการเชื่อมของโลหะโดยไม่ต้องใช้ความร้อน ไม่ต้องมีประกายไฟ ไม่ต้องมีเครื่องเชื่อมแม้แต่น้อย ขอแค่ผิวของโลหะสะอาดมากพอและสัมผัสกันในสภาพแวดล้อมที่เหมาะสม ก็มีโอกาสกลายเป็นเนื้อเดียวกันได้ ทำไมบนโลกถึงไม่ค่อยเกิด?.. ดูเพิ่ม

เงยหน้ามองท้องฟ้าแล้วคิดว่าดวงดาวนับไม่ถ้วน? ความจริงบนพื้นโลกกลับน่าทึ่งยิ่งกว่า หลายคนเคยมีความรู้สึกว่าท้องฟ้ายามค่ำคืนเต็มไปด้วยดวงดาวจนแทบนับไม่ไหว และเมื่อคิดถึงอวกาศก็มักจินตนาการว่าคงไม่มีสิ่งใดบนโลกจะมีจำนวนมากไปกว่านั้นแล้ว แต่ข้อมูลจากงานวิจัยด้านนิเวศวิทยาและดาราศาสตร์กลับทำให้หลายคนต้องประหลาดใจ เพราะเมื่อเปรียบเทียบเฉพาะ ต้นไม้ทั้งหมดบนโลก กับ ดวงดาวที่เปล่งแสงในกาแล็กซีทางช้างเผือก.. ดูเพิ่ม

หากคืนนี้ลองเงยหน้ามองท้องฟ้า คุณอาจคิดว่าสิ่งที่เห็นคือดวงดาวที่กำลังส่องแสงอยู่ในเวลานี้ แต่ความจริงแล้ว สิ่งที่กำลังมองเห็นอาจเป็นภาพของดวงดาวเมื่อหลายปีก่อน หลายร้อยปี หรือแม้แต่หลายล้านปีก่อน ฟังดูเหมือนนิยายวิทยาศาสตร์ แต่เรื่องนี้เป็นข้อเท็จจริงทางดาราศาสตร์ที่อธิบายได้ด้วยหลักฟิสิกส์ง่าย ๆ และเกิดขึ้นทุกครั้งที่เรามองขึ้นไปบนท้องฟ้า --- ทุกอย่างเริ่มต้นจาก "ความเร็วของแสง" แสงเป็นสิ่งที่เ.. ดูเพิ่ม

แค่ช้อนชาเดียว...ก็หนักจนจินตนาการแทบไม่ออก เคยมีคนพูดเล่นว่า ถ้าหยิบสสารจากดาวนิวตรอนออกมาได้เพียงนิดเดียว โลกทั้งใบก็คงรับน้ำหนักไม่ไหว ฟังเหมือนนิยายวิทยาศาสตร์ แต่ความจริงแล้วแนวคิดนี้มีที่มาจากฟิสิกส์ล้วนๆ เพราะดาวนิวตรอนคือหนึ่งในวัตถุที่หนาแน่นที่สุดในจักรวาล เป็นซากของดาวฤกษ์มวลมหาศาลที่จบชีวิตด้วยการระเบิดเป็นซูเปอร์โนวา ก่อนที่แกนกลางจะยุบตัวลงอย่างรุนแรงจนเหลือเพียงลูกทรงกลมขนาดไม่ใหญ่.. ดูเพิ่ม

ถ้ามีใครถามว่า "ในจักรวาลมีที่ไหนเงียบที่สุด" คำตอบอาจไม่ใช่อวกาศ แต่คือ Botes Void เวลาเรานึกถึงอวกาศ ภาพที่ผุดขึ้นมามักเต็มไปด้วยดาวนับล้าน กาแล็กซีมหึมา เนบิวลาหลากสี และแสงจากวัตถุที่อยู่ไกลออกไปหลายพันล้านปีแสง แต่ลึกเข้าไปในจักรวาลกลับมีพื้นที่แห่งหนึ่งที่แทบไม่มีอะไรอยู่เลย พื้นที่นั้นถูกเรียกว่า Botes Void หรือที่หลายคนตั้งฉายาให้ว่า "ความว่างเปล่ามฤตยู" เพราะมันใหญ่โตเสียจนชวนให้รู้สึกแป.. ดูเพิ่ม

กลางมหาสมุทรที่เงียบที่สุด มีพิกัดหนึ่งซึ่งแทบไม่มีใครผ่านไปถึง ถ้าถามว่าบนโลกมีสถานที่ไหนที่โดดเดี่ยวที่สุด คำตอบอาจไม่ใช่เกาะร้าง ไม่ใช่ทะเลทราย และไม่ใช่ขั้วโลก แต่เป็นจุดหนึ่งกลางมหาสมุทรแปซิฟิกที่เรียกว่า “จุดเนโม” หรือ Point Nemo พิกัดแห่งนี้อยู่ห่างจากแผ่นดินทุกทิศทางมากกว่า 2,600 กิโลเมตร ไม่ว่าจะมองไปทางไหนก็ไม่มีชายฝั่ง ไม่มีเมือง ไม่มีท่าเรือ มีเพียงผืนน้ำกว้างสุดสายตาเท่าน.. ดูเพิ่ม

โลกไม่ได้แค่มีดวงจันทร์โคจรรอบตัวเอง แต่ยังคอยดึงมันอยู่ตลอดเวลา หลายคนอาจคิดว่าแผ่นดินไหวเป็นเรื่องที่เกิดขึ้นได้เฉพาะบนโลก แต่ความจริงแล้วดวงจันทร์ก็มีเหตุการณ์ที่นักวิทยาศาสตร์เรียกว่า Moonquakes หรือแผ่นดินไหวบนดวงจันทร์เหมือนกัน เพียงแต่ต้นเหตุแตกต่างจากโลกอย่างชัดเจน เพราะดวงจันทร์ไม่มีแผ่นเปลือกโลกเคลื่อนตัวแบบที่ทำให้เกิดแผ่นดินไหวบนโลก แรงดึงของโลกคือหนึ่งในตัวการสำคัญ ดวงจันทร์โคจรรอบโล.. ดูเพิ่ม

ตัวเล็กจนแทบมองไม่เห็น แต่ความอึดทำเอาสัตว์โลกทั้งใบต้องยอมแพ้ ถ้ามีคนถามว่าสัตว์ชนิดไหนอึดที่สุด หลายคนคงนึกถึงแมลงสาบ อูฐ หรือสัตว์ที่ขึ้นชื่อเรื่องความทนทาน แต่คำตอบที่นักวิทยาศาสตร์มักยกตัวอย่างกลับเป็นสิ่งมีชีวิตขนาดเพียงไม่กี่ร้อยไมโครเมตรที่เรียกว่า หมีน้ำ (Tardigrade) สัตว์ตัวจิ๋วที่ต้องใช้กล้องจุลทรรศน์จึงจะมองเห็นชัด หน้าตาน่ารักคล้ายหมีตัวอ้วน มีขา 8 ขา เดินต้วมเตี้ยมจนกลายเป็นขวัญใจขอ.. ดูเพิ่ม

เงยหน้ามองท้องฟ้าคืนนี้ โลกอาจมีเพื่อนร่วมวงโคจรที่เราไม่เคยรู้ตัวก็ได้ หลายคนคุ้นเคยกับภาพของดวงจันทร์เพียงดวงเดียวที่ลอยอยู่เหนือโลกมาตลอด แต่ความจริงแล้ว นักดาราศาสตร์พบว่าโลกของเรามักมีแขกพิเศษแวะเวียนมาอยู่เป็นครั้งคราว แขกเหล่านี้คือดาวเคราะห์น้อยขนาดเล็กที่ถูกแรงโน้มถ่วงของโลกดึงเข้ามา จนโคจรรอบโลกชั่วคราว คล้ายกับกลายเป็น 'ดวงจันทร์ดวงที่สอง' แม้จะอยู่กับเราเพียงไม่นานก็ตาม มันไม่ใช่ดวงจั.. ดูเพิ่ม

อวกาศอาจไม่มีอากาศให้สูด แต่ไม่ได้แปลว่าไม่มี “กลิ่น” ให้รับรู้ ฟังครั้งแรกหลายคนอาจงง เพราะในอวกาศเป็นสุญญากาศ ไม่มีอากาศให้โมเลกุลของกลิ่นลอยเข้าสู่จมูกเหมือนบนโลก ดังนั้นนักบินอวกาศจึงไม่มีทางยืนอยู่กลางอวกาศแล้วสูดกลิ่นได้โดยตรง แต่เรื่องน่าสนใจก็คือ หลังจากเสร็จสิ้นภารกิจนอกยานและกลับเข้ามาปิดประตูห้องปรับความดัน หลายคนกลับเล่าตรงกันว่า ชุดอวกาศ ถุงมือ และอุปกรณ์ที่เพิ่งกลับมาจาก.. ดูเพิ่ม

ลองจินตนาการว่าคุณยืนอยู่บนดาวอังคาร แล้วตะโกนเรียกเพื่อน...สิ่งที่เพื่อนได้ยิน อาจไม่ใช่เสียงเดียวกับที่คุณพูดออกไป หลายคนคงคิดว่าความยากของการสื่อสารบนดาวอังคารมีแค่เรื่องชุดอวกาศหรือระยะทาง แต่ความจริงยังมีอีกอย่างที่แปลกกว่านั้น นั่นคือชั้นบรรยากาศของดาวอังคารทำให้เสียงเดินทางไม่เหมือนบนโลกเลย บรรยากาศของดาวอังคารเบาบางมาก มีความดันเพียงประมาณ 1% ของโลก และเต็มไปด้วยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์เป็นหล.. ดูเพิ่ม