สุขภาพช่องปาก

หลายคนอาจจะมองข้าม "เหงือก" แล้วไปโฟกัสแต่เรื่องฟันขาว ฟันสวย หรือฟันไม่ผุใช่ไหมล่ะคะ? แต่จริง ๆ แล้วเหงือกนี่แหละคือผู้อยู่เบื้องหลังความสตรองของช่องปากเราเลยค่ะ เพราะต่อให้ฟันดูดีแค่ไหน ถ้าเหงือกอักเสบ เหงือกร่น หรือยึดฟันไว้ไม่แน่น ฟันก็อาจเริ่มโยก และในหลายกรณีอาจนำไปสู่การสูญเสียฟันได้เหมือนกันค่ะ ความสำคัญของเหงือก สรุปให้ฟังง่าย ๆ แบบเห็นภาพชัด ๆ นะคะ เหงือกถือเป็น "รากฐานและเสาเข็ม" ให้ตั.. ดูเพิ่ม

ทำไมปวดฟันถึงปวดตุบๆ ตามจังหวะหัวใจ อาการปวดฟันแบบ “ตุบ ๆ ตามจังหวะชีพจร” เป็นหนึ่งในความรู้สึกที่หลายคนเคยเจอแล้วรู้สึกทรมานที่สุด เพราะมันไม่ได้ปวดนิ่ง ๆ แต่เหมือนมีจังหวะบางอย่างคอยย้ำความเจ็บซ้ำไปเรื่อย ๆ คำถามคือ ทำไมอาการปวดฟันถึงดูเหมือน “เต้นตามหัวใจ” ได้ ทั้งที่ฟันไม่น่าจะเกี่ยวกับการเต้นของหัวใจโดยตรง? ต้นเหตุเริ่มจากฟันผุลึกถึงโพรงประสาท เมื่อฟันผุไม่ได้รับการรั.. ดูเพิ่ม

หลายคนอาจเคยมีประสบการณ์เหมือนกัน อยู่ดี ๆ ก็ปวดกรามด้านใน เหงือกบวม เคี้ยวลำบาก หรือรู้สึกเหมือนมีอะไรดันอยู่ลึก ๆ ในปาก พอไปเอกซเรย์ถึงได้คำตอบว่า ฟันคุด กำลังพยายามจะขึ้นมา คำถามคือ ทำไมร่างกายเราถึงต้องมีฟันที่เหมือน “ไม่มีที่อยู่” และบางครั้งยังสร้างความเจ็บปวดให้เราอีกด้วย คำตอบของเรื่องนี้พาเราย้อนกลับไปไกลกว่าที่คิด เพราะฟันคุดไม่ใช่แค่ปัญหาทันตกรรม แต่มันคือร่องรอยเล็ก ๆ ของว.. ดูเพิ่ม

ร้อนในเป็นแผลเล็ก ๆ ในปากที่ดูเหมือนไม่ร้ายแรง แต่สร้างความทรมานได้มากกว่าขนาดของมันหลายเท่า แค่ขยับปาก พูด กินข้าว แปรงฟัน หรือเผลอกินของเผ็ดนิดเดียว ก็แสบจี๊ดเหมือนมีใครเอาเข็มเล็ก ๆ มาจิ้มในปาก หลายคนเรียกแผลแบบนี้ว่า ร้อนใน แต่จริง ๆ แล้วมันไม่ได้เกิดจากความร้อนในร่างกายแบบตรงตัวเสมอไป และไม่ใช่เพราะกินของทอดหรือทุเรียนแล้วร่างกายมีไฟลุกขึ้นมาในปากอย่างที่เล่ากันง่าย ๆ โดยทั่วไป ร้อนในมักหมาย.. ดูเพิ่ม

หินปูนเกาะฟัน เรื่องเล็กในปากที่ปล่อยไว้นานอาจกลายเป็นปัญหาใหญ่ หินปูนเกาะฟันเป็นปัญหาที่หลายคนมองข้าม เพราะช่วงแรกมักไม่เจ็บ ไม่ปวด และไม่ได้รบกวนชีวิตมากนัก อาจแค่รู้สึกว่าฟันดูเหลืองขึ้น มีคราบแข็ง ๆ ติดตามซอกฟัน แปรงฟันแล้วไม่ค่อยสะอาดเหมือนเดิม หรือมีกลิ่นปากกลับมาง่ายกว่าปกติ แต่ความจริงแล้ว หินปูนไม่ใช่แค่คราบสกปรกธรรมดา มันเป็นสัญญาณว่าคราบจุลินทรีย์ในปากเริ่มสะสมจนแข็งตัวแล้ว และถ้าปล่อย.. ดูเพิ่ม

ลองนึกถึงสถานการณ์นี้ดู คุณคุยกับใครสักคนอยู่ แต่มือของสมองกลับสั่งให้คุณเริ่มถอยหลังทีละนิดแบบอัตโนมัติ ไม่ใช่เพราะเขาน่ากลัว แต่เพราะลมหายใจของเขากำลังทำร้ายมิตรภาพอย่างช้า ๆ เรื่องน่าแปลกคือ หลายครั้งเจ้าตัวไม่รู้เลยว่าตัวเองมีกลิ่นปาก และบางคนแปรงฟันทุกวันด้วยซ้ำ แล้วกลิ่นปากมันมาจากไหนกันแน่ ความจริงแล้ว กลิ่นปากไม่ได้เกิดจากเศษอาหารติดฟันอย่างเดียว ตัวการสำคัญที่สุดคือแบคทีเรียนับพันล้านตัว.. ดูเพิ่ม

เคลือบฟัน หรือ enamel เป็นส่วนที่แข็งมาก ทำหน้าที่เหมือนเกราะป้องกันแรงบดเคี้ยว ความร้อน ความเย็น และกรดจากอาหาร แต่ความแข็งนี้แลกมากับข้อจำกัดใหญ่ คือเมื่อเคลือบฟันโตเต็มที่แล้ว แทบไม่มีเซลล์มีชีวิตคอยซ่อมแซมอยู่ข้างใน พูดง่าย ๆ คือฟันไม่ได้เหมือนผิวหนังที่มีเซลล์คอยสร้างเนื้อเยื่อใหม่ตลอดเวลา และไม่ได้เหมือนกระดูกที่มีกระบวนการซ่อมเมื่อแตกหรือร้าว หากเคลือบฟันถูกกรดกัดกร่อนจนเป็นโพรงผุจริง ๆ ร่.. ดูเพิ่ม

ฟันคุดไม่ใช่ฟันที่ร่างกายสร้างมาเพื่อทำให้เราเจ็บ แต่เป็นฟันกรามชุดสุดท้ายที่เคยมีประโยชน์มากในอดีต ปัญหาคือปากของคนยุคใหม่จำนวนมากไม่มีพื้นที่พอให้มันขึ้นอย่างเรียบร้อย ฟันคุด หรือฟันกรามซี่ที่สาม มักเริ่มขึ้นในช่วงวัยรุ่นตอนปลายถึงวัยผู้ใหญ่ตอนต้น หลายคนจึงเพิ่งรู้ว่าตัวเองมีฟันคุดตอนอายุราว 17–25 ปี บางคนขึ้นครบ 4 ซี่ บางคนมีไม่ครบ และบางคนอาจไม่มีเลยตั้งแต่เกิด คำถามที่คนมักสงสัยคือ ถ้า.. ดูเพิ่ม

แปรงสีฟันเป็นของใช้ชิ้นเล็กที่อยู่กับเราทุกเช้าเย็น แต่หลายคนมักเปลี่ยนก็ต่อเมื่อขนแปรงบานจนเห็นชัด ทั้งที่จริงแล้วแปรงที่เริ่มเสื่อมสภาพอาจทำความสะอาดคราบจุลินทรีย์ได้ลดลงก่อนที่เราจะรู้ตัว คำแนะนำทั่วไปของ American Dental Association ระบุว่า ควรเปลี่ยนแปรงสีฟันประมาณทุก 3–4 เดือน หรือเร็วกว่านั้นหากขนแปรงเริ่มบาน ยุ่ย หรือเสียรูป เพราะเมื่อขนแปรงสึก ประสิทธิภาพในการทำความสะอาดจะลดลง โดยเฉ.. ดูเพิ่ม

ผมเพิ่งรู้เหมือนกันว่า… หลังแปรงฟันเสร็จ จริงๆ ไม่จำเป็นต้องบ้วนน้ำหลายรอบ 😅 คือผมเป็นคนติดนิสัยแบบว่าต้องบ้วนจนปากไม่มีฟองเลยถึงจะรู้สึกสะอาด บางวันบ้วน 4-5 รอบด้วยซ้ำ แต่ช่วงก่อนดันไปเห็นคลิปหมอฟันคนนึงพูดเรื่อง “แปรงฟันแห้ง” แล้วคนแชร์กันเยอะมาก เลยลองไปหาข้อมูลต่อ ปรากฏว่าหลายที่ โดยเฉพาะต่างประเทศ เขาแนะนำคล้ายกันคือหลังแปรงฟัน แค่ถ่มฟองออกก็พอ ไม่ต้องรีบบ้วนน้ำตามเยอะ เหตุ.. ดูเพิ่ม

ตรวจทานเชิงบรรณาธิการจากข้อมูลต้นฉบับและแนวทางสุขอนามัยช่องปากทั่วไป หมอฟัน สุราช กุครียา ย้ำประเด็นที่หลายคนทำจนชิน คือการรีบแปรงฟันทันทีหลังอาหารเช้า โดยเฉพาะวันที่มีน้ำส้มหรือของเปรี้ยวบนโต๊ะ การแปรงฟันวันละ 2 ครั้ง เป็นกฎพื้นฐานที่คนส่วนใหญ่รู้ดีอยู่แล้ว แต่จุดที่มักหลุดคือ “เวลา” ที่หยิบแปรงขึ้นมาใช้ โดยเฉพาะช่วงเช้า หลังตื่นนอน หลายบ้านในไทยมักเริ่มวันด้วยกาแฟ น้ำผลไม้ หรืออาหาร.. ดูเพิ่ม

หลายคนกินข้าวเสร็จแล้วอยากแปรงฟันทันที เพราะรู้สึกว่าปากสะอาดกว่า ลมหายใจสดชื่นกว่า และน่าจะช่วยลดโอกาสฟันผุได้ แต่ในบางมื้อ โดยเฉพาะมื้อที่มีของเปรี้ยว น้ำอัดลม น้ำผลไม้ หรืออาหารที่มีกรดสูง การรีบแปรงฟันทันทีอาจไม่ใช่จังหวะที่ดีที่สุดสำหรับเคลือบฟัน เหตุผลอยู่ที่สภาพในช่องปากหลังมื้ออาหาร เมื่อกินอาหารหรือดื่มเครื่องดื่มบางชนิด ค่า pH ในปากอาจลดลงชั่วคราว ทำให้สภาพแวดล้อมมีความเป็นกรดมากขึ้น เค.. ดูเพิ่ม

เคยไหม? แปรงฟันก่อนออกจากบ้านอย่างดี แต่ผ่านไปไม่นานกลับรู้สึกไม่มั่นใจ เพราะยังมีกลิ่นปากรบกวนอยู่เหมือนเดิม เรื่องนี้ไม่ได้แปลว่าแปรงฟันไม่สะอาดเสมอไป เพราะกลิ่นปาก หรือ Halitosis อาจเกิดได้จากหลายสาเหตุ ทั้งคราบอาหาร แบคทีเรียในช่องปาก โรคเหงือก ฟันผุ ภาวะปากแห้ง รวมถึงคราบสะสมบนลิ้นที่หลายคนมักมองข้าม ข้อมูลทางทันตกรรมหลายแหล่งระบุว่า กลิ่นปากส่วนใหญ่ประมาณ 80–90% มักมีต้นตอจากภายในช่อง.. ดูเพิ่ม

พฤติกรรมเล็ก ๆ หลังแปรงฟันที่คนส่วนใหญ่ทำ อาจลดประสิทธิภาพยาสีฟันและเพิ่มความเสี่ยงฟันผุโดยไม่รู้ตัว หลายคนอาจคิดว่า “แปรงฟันเสร็จต้องบ้วนปากด้วยน้ำให้สะอาด” คือวิธีที่ถูกต้องที่สุด แต่ข้อมูลจากทันตแพทย์ในปัจจุบันกลับชี้ว่า พฤติกรรมนี้อาจทำให้การปกป้องฟันลดลงอย่างมาก โดยเฉพาะในคนที่มีความเสี่ยงฟันผุ สาเหตุสำคัญอยู่ที่ “ฟลูออไรด์” ซึ่งเป็นสารหลักในยาสีฟัน มีหน้าที่ช่วยเคลือ.. ดูเพิ่ม