วิวัฒนาการ

ถอดรหัสความลับ "นกกีวี" นกประหลาดกระดูกตัน ขนดั่งเส้นผม และหนวดแมวแห่งนิวซีแลนด์ ท่ามกลางความมืดมิดในป่าดึกดำบรรพ์ของนิวซีแลนด์ มีสิ่งมีชีวิตหน้าตาแปลกประหลาดที่ก้าวเดินเตาะแตะไปตามพื้นดินที่ปกคลุมด้วยใบเฟิร์น ลำตัวกลมป้อม ไร้ปีกบิน ห่อหุ้มด้วยเส้นขนที่ดูคล้ายขนสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมมากกว่าขนนกทั่วไป พร้อมด้วยหนวดยาวรอบโคนปากและรูจมูกตรงปลายจะงอยปาก สิ่งมีชีวิตนี้คือ "นกกีวี" (Kiwi) นกโบราณผู้เป็นด.. ดูเพิ่ม

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th เวลานึกถึงชิมแปนซี หลายคนมักเรียกรวม ๆ ว่า “ลิง” เพราะมันปีนป่าย เกาะกิ่งไม้ และมีหน้าตาคล้ายไพรเมตชนิดอื่น แต่ถ้าสังเกตตอนมันเดินผ่านด้านข้าง จะมีจุดหนึ่งที่ชวนให้หยุดดูทันที นั่นคือบริเวณท้ายลำตัวที่ไม่มีหางยื่นออกมา การแบ่งสัตว์กลุ่มนี้ในภาษาพูดอาจทำใ.. ดูเพิ่ม

ในโลกใต้ผืนน้ำอันมืดมิดและหนาวเย็น มีสิ่งมีชีวิตชนิดหนึ่งที่ระบบร่างกายดูแปลกแยกราวกับหลุดมาจากต่างดาว ทั้งการมีหัวใจถึงสามดวง ของเหลวหล่อเลี้ยงชีวิตที่มีสีฟ้าสดใส รวมถึงหนวดแขนที่สามารถคิดและตัดสินใจได้ด้วยตัวเอง ความพิศวงทางสรีรวิทยาของ "หมึกสาย" หรือหมึกยักษ์นี้ ไม่ได้เกิดขึ้นเพื่อความแปลกประหลาด แต่เป็นผลลัพธ์ของวิวัฒนาการชั้นยอดที่ช่วยให้สัตว์ไร้กระดูกและไร้เกราะป้องกันตัว สามารถเอาชีวิตรอดใ.. ดูเพิ่ม

เมื่อลองกางฝ่ามือออกแล้วสังเกตข้อนิ้วทั้งห้าที่ขยับไปมา หลายคนอาจคิดว่านี่คือโครงสร้างพื้นฐานที่ธรรมชาติกำหนดมาให้สิ่งมีชีวิตตั้งแต่แรกเริ่ม แต่ในความเป็นจริง ประวัติศาสตร์ของกระดูกนิ้วมือมนุษย์ย้อนกลับไปไกลกว่าการกำเนิดมนุษยชาติหลายร้อยล้านปี และจุดเริ่มต้นไม่ได้เกิดขึ้นบนผืนแผ่นดิน หากแต่เริ่มต้นขึ้นในโลกใต้ผืนน้ำอันลึกลับ และบรรพบุรุษดึกดำบรรพ์ของสิ่งมีชีวิตสี่ขาไม่ได้เริ่มต้นที่ 5 นิ้วอย่างที.. ดูเพิ่ม

ก่อนที่ไดโนเสาร์จะถือกำเนิดขึ้นบนโลก และนานหลังจากที่พวกมันสูญสิ้นเผ่าพันธุ์ไป มีสิ่งมีชีวิตโบราณชนิดหนึ่งที่แทบไม่เคยเปลี่ยนรูปร่างหน้าตามาเกือบ 450 ล้านปี มันคือสิ่งมีชีวิตที่ผ่านพ้นเหตุการณ์การสูญพันธุ์ครั้งใหญ่ของโลกมาได้ถึง 5 ครั้ง รอดพ้นจากภัยพิบัติที่กวาดล้างสิ่งมีชีวิตส่วนใหญ่ไปจนเกือบหมดสิ้น แต่สิ่งที่น่าทึ่งยิ่งกว่าประวัติศาสตร์การเอาชีวิตรอด คือของเหลวภายในร่างกายของมันที่กลายมาเป็นเสา.. ดูเพิ่ม

เวลามองงูโตเต็มวัย การขดตัวคงไม่ใช่เรื่องแปลก เพราะมันมีกล้ามเนื้อเต็มลำตัวและเคลื่อนไหวได้อย่างอิสระ แต่ภาพของตัวอ่อนงูในระยะแรกกลับมีอะไรบางอย่างที่น่าสงสัยกว่า ตัวอ่อนจำนวนมากขดเป็นเกลียวไปทางเดียวกัน คือ ทางขวา ที่น่าสนใจคือ ในช่วงนั้นตัวอ่อนยังแทบควบคุมร่างกายตัวเองไม่ได้ดีพอ จึงเกิดคำถามว่า แล้วอะไรเป็นตัวกำหนดให้ลำตัวยาว ๆ นั้นค่อย ๆ บิดไปในทิศทางเดียวกัน? งานวิจัยที่ตีพิมพ์ใน Current Biolo.. ดูเพิ่ม

ความเจ็บป่วยเป็นสิ่งที่หลีกเลี่ยงได้ยากตามธรรมชาติของสิ่งมีชีวิต เนื่องจากร่างกายและระบบภายในมีการเปลี่ยนแปลง ปรับตัว และเสื่อมถอยอยู่ตลอดเวลา โดยมีสาเหตุสำคัญหลักๆ ดังนี้: * **การเสื่อมสภาพตามวัย:** เซลล์ในร่างกายมีการแบ่งตัวและทำงานตลอดเวลา เมื่อเวลาผ่านไป DNA และกลไกซ่อมแซมเซลล์จะค่อยๆ เสื่อมถอย ทำให้ระบบภูมิคุ้มกันและอวัยวะต่างๆ ทำงานได้ลดลง * **ปัจจัยภายนอกและเชื้อโรค:** สิ่งมีชีวิตต้องปฏิสัม.. ดูเพิ่ม

ท่ามกลางประวัติศาสตร์อันยาวนานของการขับเคลื่อนอารยธรรม มนุษย์ได้ค้นพบและสร้างสรรค์สิ่งมีชีวิตสายพันธุ์หนึ่งขึ้นมา เพื่อทำหน้าที่เป็นฟันเฟืองที่มีชีวิตในการบุกเบิกผืนแผ่นดิน สิ่งมีชีวิตชนิดนั้นคือ "ล่อ" (Mule) สัตว์ลูกผสมข้ามสายพันธุ์ที่แม้จะถูกกำหนดด้วยเงื่อนไขทางธรรมชาติให้ไร้ความสามารถในการสืบพันธุ์ ทว่ากลับได้รับพละกำลัง ความอึด สติปัญญา และความอดทนอันเหนือชั้นมาทดแทน จนกลายเป็นสัตว์แรงงานที่ท.. ดูเพิ่ม

ลองนึกภาพว่ามีต้นไม้ชนิดหนึ่งที่นักวิทยาศาสตร์รู้จักจากซากดึกดำบรรพ์ แต่เชื่อกันว่ามันหายไปจากโลกนานนับล้านปีแล้ว จนวันหนึ่ง มีคนเดินเข้าไปในหุบเขาลึกและพบว่าต้นไม้ชนิดนั้นยังมีชีวิตอยู่จริง เรื่องนี้ไม่ได้เกิดขึ้นในนิยาย แต่เกิดขึ้นกับ Wollemi pine ต้นไม้หายากจากออสเตรเลีย Wollemi pine มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Wollemia nobilis เป็นพืชในวงศ์ Araucariaceae ซึ่งเป็นกลุ่มเดียวกับต้นสนบางชนิดที่มีประวัติ.. ดูเพิ่ม

เมื่อประมาณ 200 ปีก่อน มนุษย์ยังไม่มีคำตอบที่ชัดเจนว่า ทำไมโลกถึงมีสิ่งมีชีวิตมากมายหลายชนิด และเหตุใดสัตว์ที่ดูคล้ายกันจึงมีความแตกต่างกันอยู่เสมอ จนกระทั่งนักธรรมชาติวิทยาชาวอังกฤษคนหนึ่งออกเดินทางไปรอบโลก พร้อมสมุดบันทึกและความสงสัยเต็มกระเป๋า ชายคนนั้นคือ ชาร์ลส์ ดาร์วิน ในปี ค.ศ. 1831 ดาร์วินออกเดินทางไปกับเรือ HMS Beagle การเดินทางกินเวลานานเกือบ 5 ปี และทำให้เขาได้เห็นสิ่งมีชีวิตจากสถานที่.. ดูเพิ่ม

ถ้าเดินอยู่บนพื้นที่แห้งแล้งทางตอนใต้ของแอฟริกา แล้วเห็นก้อนหินเล็ก ๆ วางกระจายอยู่บนพื้น บางก้อนอาจไม่ได้เป็นหินอย่างที่คิด มันอาจเป็นพืช พืชกลุ่มนี้มีชื่อเรียกว่า ลิทอปส์ (Lithops) เป็นพืชอวบน้ำขนาดเล็กที่มีถิ่นกำเนิดในบริเวณแห้งแล้งของแอฟริกาตอนใต้ รูปร่างของมันเหมือนก้อนกรวดจนได้รับฉายาว่า “Living Stones” หรือ “หินมีชีวิต” สิ่งที่น่าสนใจคือมันไม่ได้บังเอิญหน้าตาเหมือนห.. ดูเพิ่ม

ใครว่าปลาต้องอยู่ในน้ำตลอดชีวิต? จริงๆ มีปลาหลายชนิดที่แอบหนีขึ้นบกเก่งมาก อย่าง ปลาปอด มีปอดจริงๆ อยู่น้ำนานๆ จมน้ำตายได้, ปลาดุกปลาไหล ก็กระโดดจากโคลนไปงับแมลงบนบก, ส่วน ปลากรูเนียน ที่แคลิฟอร์เนีย ถึงฤดูผสมพันธุ์ก็ขึ้นมาวางไข่บนหาดทรายเลย แต่ถ้าจะให้พูดถึงตัวท็อปสุด ต้องยกให้ ปลาตีน (Mudskipper) ปลาตีนคือใคร? มี 25 สายพันธุ์ อยู่ตามป่าชายเลน โคลนตม จากแอฟริกาไปถึงเอเชีย นักวิทยาศาสตร์ชอบศึกษาม.. ดูเพิ่ม

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th ธรรมชาติไม่ได้สร้างสัญชาตญาณเอาชีวิตรอดด้วยการวางแบบหรือสั่งการจากศูนย์กลาง สิ่งที่เกิดขึ้นคือ สัตว์แต่ละรุ่นมีความแตกต่างกันเล็กน้อย ทั้งด้านรูปร่าง ระบบประสาท ฮอร์โมน ความไวต่ออันตราย และรูปแบบการตอบสนองต่อสิ่งแวดล้อม เมื่อเวลาผ่านไป สัตว์ที่มีลักษณะช่วยให้หาอาหาร.. ดูเพิ่ม

เมื่อนึกถึง นกฟลามิงโก ภาพแรกในสายตาของหลายคนคงหนีไม่พ้นสัตว์ปีกแสนสง่างามที่มีลำคอโค้งรูปตัว S ขายาว และขนสีชมพูโดดเด่นกลางผืนน้ำ ทว่าเบื้องหลังความงดงามนี้ กลับซ่อนพฤติกรรมการกินอาหารที่ไม่เหมือนนกส่วนใหญ่ เพราะเมื่อหาอาหารในน้ำ ฟลามิงโกจะก้มศีรษะและวางจะงอยปากในลักษณะกลับด้าน เพื่อใช้โครงสร้างปากที่วิวัฒนาการมาโดยเฉพาะสำหรับการกรองอาหาร จะงอยปากที่ออกแบบมาให้ใช้กลับด้าน ในนกทั่วไป จะงอยปากล่าง.. ดูเพิ่ม

ลองจินตนาการว่าเช้าวันหนึ่งเราเปิดหน้าต่างออกมา แล้วแทนที่จะเห็นรถวิ่งอยู่บนถนน กลับเห็นไดโนเสาร์กินพืชตัวใหญ่กำลังเดินผ่านสวนสาธารณะ ส่วนบนท้องฟ้ามีนกบินผ่านเหมือนทุกวัน เพียงแต่คราวนี้เรารู้แล้วว่า “นก” เองก็เป็นไดโนเสาร์กลุ่มหนึ่งที่ยังมีชีวิตอยู่จนถึงปัจจุบัน ในความเป็นจริง ไดโนเสาร์ที่ไม่ใช่นกสูญพันธุ์ไปเมื่อประมาณ 66 ล้านปีก่อน จากเหตุการณ์การสูญพันธุ์ครั้งใหญ่ที่เกี่ยวข้องกับกา.. ดูเพิ่ม

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th สีแดงมักถูกผูกเข้ากับความรัก ความร้อนแรง และความกล้า จนมีคำกล่าวว่าผู้หญิงที่ใส่สีแดงหรือทาปากแดงจะสะกดสายตาผู้ชายได้แรงกว่าสีอื่นถึงสองเท่า ฟังดูเหมือนเป็นโปรแกรมลับจากวิวัฒนาการ แต่ตัวเลขนี้ยังไม่มีหลักฐานวิทยาศาสตร์ที่ยืนยันชัดเจน งานวิจัยด้านจิตวิทยาหลายชิ้นเคยพ.. ดูเพิ่ม

เวลาเห็นภาพไดโนเสาร์รุ่นใหม่ หลายตัวไม่ได้มีผิวเกล็ดเหมือนสัตว์ประหลาดในหนังอีกต่อไป แต่กลับมีขนปุกปุยหรือขนเส้นแข็งตามลำตัว โดยเฉพาะไดโนเสาร์กินเนื้อขนาดเล็กที่เดินสองขา ภาพแบบนี้ทำให้เกิดคำถามตามมา ไดโนเสาร์เคยมีขนกันทุกตัวหรือเปล่า หลักฐานฟอสซิลบอกว่าไดโนเสาร์บางกลุ่มมีโครงสร้างคล้ายขนจริง โดยพบทั้งเส้นขนอ่อนสำหรับช่วยเก็บความร้อน ขนตามแขนและหางสำหรับแสดงสีสัน รวมถึงขนที่ช่วยควบคุมทิศทางเวลาร่.. ดูเพิ่ม

ลองจินตนาการว่าหากวันหนึ่งมนุษย์ลืมวิธีเขียนตัวเลขที่ใช้กันอยู่ในปัจจุบัน โลกยุคใหม่คงหยุดชะงักลงทันที เพราะเทคโนโลยี ระบบการเงิน หรือดาวเทียม ล้วนขับเคลื่อนด้วยภาษาของตัวเลข ทว่าสิ่งที่น่าประหลาดใจคือ ภาษาตัวเลขสากลที่คนทั้งโลกใช้อยู่ทุกวันนี้ ไม่ได้กำเนิดจากมหาอำนาจอย่างกรีกหรือโรมัน แต่มาจากวิธีคิดอันลึกซึ้งของอารยธรรมอินเดียโบราณ ที่มอบ "ระบบคิด" อันทรงพลังให้กับมนุษยชาติ ข้อจำกัดของระบบตัวเล.. ดูเพิ่ม

ในความมืดใต้มหาสมุทรที่แสงอาทิตย์ส่องลงไปไม่ถึง การตามหาคู่ผสมพันธุ์ไม่ใช่เรื่องง่ายสำหรับปลาแองเกลอร์ฟิชกลุ่มที่อาศัยอยู่ในทะเลลึก ตัวเมียอาจมีขนาดใหญ่และมีอวัยวะล่อเหยื่อเรืองแสงอยู่บนหัว ส่วนตัวผู้กลับมีรูปร่างเล็กจิ๋วเมื่อเทียบกัน บางชนิดตัวผู้เล็กกว่าตัวเมียหลายสิบเท่า ชีวิตของตัวผู้จึงไม่ได้เติบโตมาเพื่อไล่ล่าเหยื่อหรือครองอาณาเขตกว้างใหญ่ แต่มีภารกิจแทบทั้งหมดอยู่ที่การหาเพศเมียให้พบก่อนที.. ดูเพิ่ม