วิทยาศาสตร์รอบตัว

กลิ่นดินหลังฝนตกมีชื่อเรียกว่า petrichor และไม่ได้เกิดจากน้ำฝนเพียงอย่างเดียว สารชื่อ geosmin เป็นหนึ่งในตัวการสำคัญของกลิ่นดิน และเกี่ยวข้องกับจุลินทรีย์ในดิน เม็ดฝนที่กระแทกพื้นสามารถทำให้เกิดละอองขนาดเล็ก พาสารจากดินขึ้นสู่อากาศจนจมูกของเรารับรู้ได้ เคยสังเกตไหมว่า หลังฝนตกใหม่ ๆ โดยเฉพาะหลังจากอากาศร้อนและพื้นดินแห้งมาหลายวัน อากาศมักมีกลิ่นหอมเฉพาะตัว กลิ่นนั้นไม่ได้หมายความว่า “ดินกำล.. ดูเพิ่ม

ภาพประกอบแนวคิดเรื่องแสงลอดใบไม้และการเกิดภาพดวงอาทิตย์แบบรูเข็ม ไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริง เคยสังเกตไหม? เวลาแดดแรง ๆ แล้วเดินเข้าไปใต้ต้นไม้ใหญ่ บนพื้นมักมีจุดแสงเล็ก ๆ กระจายเต็มไปหมด หลายจุดดูเกือบเป็น วงกลม แต่พอเงยหน้าขึ้นไป ช่องว่างระหว่างใบไม้กลับไม่ได้กลมเลย บางช่องเป็นสามเหลี่ยม บางช่องเรียวยาว บางช่องบิดเบี้ยวแทบไม่มีรูปทรง แล้วทำไมแสงบนพื้นถึงยังกลม? เพราะจุดแสงเหล่านั้นไม่ได้กำลังลอกรูปร.. ดูเพิ่ม

ภาพประกอบเพื่ออธิบายหลักการทำงานของกระป๋องสเปรย์ ไม่ใช่ภาพตัดจริงของผลิตภัณฑ์รุ่นใดรุ่นหนึ่ง เคยเจอไหม? เขย่ากระป๋องสเปรย์แล้วรู้สึกชัดว่า ข้างในยังมีของอยู่ ตอนถือกระป๋องตรง ๆ ก็กดพ่นได้ตามปกติ แต่พอคว่ำเพื่อฉีดใต้โต๊ะ ซอกล้อ หรือมุมที่เอื้อมยาก กลับพ่นสะดุด ออกแต่ก๊าซ หรือแทบไม่มีผลิตภัณฑ์ออกมาเลย หลายคนอาจคิดว่า “พอกลับหัวแล้วแรงดันหายหรือเปล่า?” สำหรับสเปรย์แบบทั่วไป คำตอบมักไม่ใช.. ดูเพิ่ม

ถ้าคุณการเดินอยู่กลางป่าทึบที่รายล้อมไปด้วยต้นไม้ใบหญ้าและกลิ่นไอดิน แต่แล้วจู่ๆ กลับมีกลิ่นหอมอุ่นๆ ของ "ป๊อปคอร์นเนย" ลอยมาแตะจมูก คล้ายกับกำลังยืนอยู่หน้าโรงภาพยนตร์อย่างน่าประหลาดใจ ทว่าท่ามกลางธรรมชาติอันเงียบสงบ กลิ่นหอมชวนหิวนี้ไม่ได้มาจากแผงขายขนมหรือร้านค้าลึกลับ แต่เป็นกลิ่นปัสสาวะของเสือโคร่ง นักล่าตัวมหึมาที่มีน้ำหนักกว่าสองร้อยกิโลกรัม และเป็นสัญญาณเตือนภัยที่บอกให้รู้ว่าอันตรายกำลัง.. ดูเพิ่ม

มหาการชนข้ามทวีป: กำเนิดเทือกเขาหิมาลัยและยอดเขาเอเวอเรสต์ เมื่อมองแผนที่โลกในปัจจุบัน อินเดียดูราวกับเป็นส่วนหนึ่งที่แนบสนิทอยู่ทางตอนใต้ของทวีปเอเชียมาตั้งแต่ดึกดำบรรพ์ ทว่าในมุมมองทางธรณีวิทยา ผืนแผ่นดินอันกว้างใหญ่นี้เคยเป็นเกาะขนาดยักษ์ที่ลอยเดี่ยวอยู่กลางมหาสมุทรทางซีกโลกใต้ ก่อนจะเคลื่อนตัวข้ามโลกมาพุ่งชนทวีปเอเชียอย่างช้าๆ จนเกิดเป็นการปะทะครั้งมโหฬารที่สุดครั้งหนึ่งของโลก และให้กำเนิดแนวเ.. ดูเพิ่ม

เคยนั่งมองมือตัวเองแล้วรู้สึกไหมครับว่า ร่างกายที่เราใช้ชีวิตอยู่ด้วยทุกวันเนี่ย ยังมีอะไรซ่อนอยู่อีกเยอะมาก หลายเรื่องฟังดูเหลือเชื่อจนเหมือนเรื่องคุยโตในวงเหล้า แต่พอตรวจข้อมูลจริงแล้ว บางข้อก็ถูก บางข้อถูกเพียงบางส่วน และบางข้อถูกเล่าต่อจนเกินหลักฐานไปไกล ลองมาดูกันทีละเรื่องว่า ความมหัศจรรย์ของร่างกายมนุษย์ทั้ง 10 ข้อนี้ มีอะไรที่ควรใส่เครื่องหมายดอกจันไว้บ้าง 1. กระดูกแข็งแรงกว่าคอนกรีตจริงไ.. ดูเพิ่ม

เปิดโลกความมหัศจรรย์ของสสารที่หลายคนคุ้นตาแต่มักเข้าใจคลาดเคลื่อน กับเรื่องราวของน้ำแข็งแห้ง สสารอัศจรรย์ที่ไม่เคยเหลวเปียกปอน แต่เลือกที่จะแปลงร่างล่องหนหายไปในอากาศอย่างไร้ร่องรอย น้ำแข็งแห้งไม่ได้ทำมาจากน้ำเหมือนน้ำแข็งทั่วไป แต่คือการนำก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์มาอัดและทำความเย็นจัดจนกลายเป็นของแข็ง มีอุณหภูมิติดลบถึงลบเจ็ดสิบแปดจุดห้าองศาเซลเซียส ซึ่งเย็นจัดจนสามารถทำลายเซลล์ผิวหนังได้หากสัมผัสโดย.. ดูเพิ่ม

หลายคนเคยเกิดความสงสัยเมื่อหยิบขวดน้ำดื่มขึ้นมาแล้วสังเกตเห็นตัวเลข "วันหมดอายุ" สลักอยู่ข้างขวด จนเกิดคำถามตามมาว่าน้ำเปล่าบริสุทธิ์สามารถบูด เสีย หรือหมดอายุได้จริงหรือ ความเป็นจริงตามหลักวิทยาศาสตร์ระบุว่า โมเลกุลของน้ำบนโลกหมุนเวียนและคงอยู่มานานนับพันล้านปีโดยไม่มีวันเน่าเสีย แต่สิ่งที่กำลังนับถอยหลังสู่วันหมดอายุอย่างแท้จริงไม่ใช่ "น้ำ" หากแต่เป็น "ขวดพลาสติก" ที่บรรจุอยู่ภายนอก 1. น้ำเป็นส.. ดูเพิ่ม

ใช้มาทั้งชีวิตเพิ่งรู้! ยางลบทำจากอะไร ทำไมถึงลบรอยดินสอได้ ยางลบเป็นของที่เราแทบทุกคนคุ้นเคย ตอนเด็ก ๆ ใช้ลบการบ้าน โตขึ้นก็ใช้ลบแบบร่าง ลบภาพวาด หรือแก้ข้อความที่เขียนผิด บางก้อนนิ่มจนลบแล้วเป็นขุย บางก้อนแข็งและลบได้คมกว่า ขณะที่บางก้อนสีขาวดูเหมือนพลาสติกมากกว่ายางเสียอีก แต่เคยสงสัยไหมว่า จริง ๆ แล้ว “ยางลบ” ทำมาจากอะไร? คำตอบที่น่าสนใจก็คือ ยางลบไม่ได้ทำจากวัสดุชนิดเดียว และไม่ใ.. ดูเพิ่ม

ฟองเล็ก ๆ ที่เริ่มผุดจากก้นหม้อก่อนน้ำเดือดพล่าน มักทำให้เข้าใจว่าเป็นไอน้ำชุดแรก แต่ในช่วงเริ่มต้น ฟองเหล่านี้ส่วนใหญ่เกิดจากก๊าซที่ละลายอยู่ในน้ำ โดยมีไนโตรเจนและออกซิเจนเป็นองค์ประกอบหลัก พร้อมคาร์บอนไดออกไซด์และก๊าซอื่นในปริมาณเล็กน้อยน้ำใสไม่ได้หมายความว่าไม่มีอากาศ น้ำประปาและน้ำจากแหล่งต่าง ๆ สัมผัสกับบรรยากาศอยู่ตลอด จึงรับก๊าซเข้าไปละลาย อุณหภูมิ ความดัน การกวน และระยะเวลาที่น้ำสัมผัสอาก.. ดูเพิ่ม

เวลาหยิบขวดน้ำเย็นจัดออกจากตู้เย็น สิ่งหนึ่งที่มักตามมาด้วยคือ หยดน้ำเล็กๆ ที่ค่อยๆ เกาะอยู่รอบขวด บางครั้งมีมากจนไหลลงมาเปียกมือหรือโต๊ะ หลายคนอาจเคยสงสัยว่า น้ำพวกนี้มาจากไหน? หรือจริงๆ แล้วขวดกำลังมีน้ำซึมออกมา? คำตอบคือ ไม่ได้มาจากน้ำที่อยู่ในขวดเป็นหลัก แต่มาจากไอน้ำในอากาศรอบตัวเรา และสิ่งที่เกิดขึ้นมีชื่อทางวิทยาศาสตร์ว่า “การควบแน่น” (condensation) น้ำไม่ได้ซึมออกจากขวด แต่เกิ.. ดูเพิ่ม

ห้ามฆ่าตุ๊กแกในบ้าน — เหตุผลที่คนไทยเพิ่งรู้ เสียงร้อง "ตุ๊กแก... ตุ๊กแก..." กลางดึก มักตามมาด้วยความตกใจ เสียงสะดุ้งตื่น หรือการคว้าไม้กวาดและยากระป๋องเพื่อไล่ล่าสิ่งมีชีวิตตัวโตบนเพดาน คนไทยจำนวนมากเติบโตมาพร้อมกับความกลัว ความขยะแขยง และความเชื่อโบราณเกี่ยวกับตุ๊กแก แต่ในความเป็นจริงแล้ว สิ่งมีชีวิตที่เกาะอยู่บนเพดานบ้านคืนนี้ อาจเป็น "พนักงานทำความสะอาดบ้านฟรี" ที่ช่วยปกป้องสุขภาพของคนใ.. ดูเพิ่ม

เคยเจอไหม แดดยังพอมี ลมก็ไม่ได้หาย แต่ผ้าที่ตากกลับเหนียวชื้นอยู่นานผิดปกติ บางวันมองฟ้าแล้วรู้สึกว่าฝนน่าจะมา อีกไม่นานเมฆเริ่มหนา อากาศอบๆ เหนียวตัว แล้วเสื้อที่ตากตั้งแต่เช้ากลับไม่ยอมแห้งเสียที เรื่องนี้ไม่ได้เกิดจากผ้ารู้ว่าฝนกำลังจะตก แต่เกิดจาก อากาศรอบตัวมีไอน้ำอยู่มากขึ้น จนรับน้ำจากผ้าเพิ่มได้ช้าลง ตัวสำคัญคือสิ่งที่เรียกว่า “ความชื้นสัมพัทธ์” ความชื้นสัมพัทธ์ หรือ Relative .. ดูเพิ่ม

ลองมองนาฬิกาบนผนังแล้วนึกภาพว่า ถ้าวันหนึ่งเข็มทั้งหมดเริ่มหมุนย้อนอีกทาง จะเกิดอะไรขึ้น? กลไกนาฬิกายังบอกเวลาได้เหมือนเดิม ตัวเลขก็ยังมี 12 ตัวเหมือนเดิม เพียงแค่ต้องเรียงใหม่หรือฝึกสมองให้อ่านมันใหม่เท่านั้น เพราะในทางวิศวกรรมไม่มีข้อบังคับอะไรเลยว่าเข็มนาฬิกาต้องหมุนจาก 12 ไป 1 ไป 2 ไป 3 แบบที่คุ้นเคย ก่อนอื่นมีจุดเล็กๆ ที่มักพูดสลับกันอยู่บ่อย นั่นคือเวลามองหน้าปัดตรงๆ เข็มที่เริ่มจากเลข 12 จ.. ดูเพิ่ม

ถ้าถามว่า “นมช็อกโกแลตทำมาจากอะไร?” คนส่วนใหญ่คงตอบได้ว่าเป็นนมผสมโกโก้และน้ำตาล แต่มีความเชื่อหนึ่งในสหรัฐอเมริกาที่ฟังดูแปลกไม่น้อย นั่นคือ บางคนเชื่อว่านมช็อกโกแลตมาจากโคนมสีน้ำตาล ความเชื่อนี้เคยกลายเป็นกระแสบนโลกออนไลน์ หลังมีการเผยแพร่ผลสำรวจที่พบว่าชาวอเมริกันบางส่วนตอบว่า “วัวสีน้ำตาลผลิตนมช็อกโกแลต” จนกลายเป็นเรื่องที่ถูกนำมาล้อเลียนอย่างแพร่หลาย แต่ความจริงแล้ว ส.. ดูเพิ่ม

เห็นต้นไม้ใหญ่กลางทุ่ง กลางสวน หรือริมถนน โดนฟ้าผ่าทีหนึ่ง เสียงดังจนพื้นสะเทือน เปลือกไม้กระเด็นเป็นแถบ ควันขึ้นเหมือนฉากในหนัง แต่ผ่านไปสักพักกลับยังยืนต้นอยู่เฉยๆ ใบยังเขียว กิ่งยังไม่ร่วงหมด เลยชวนสงสัยว่า ทำไมมันไม่วูบดับทันทีเหมือนเครื่องใช้ไฟฟ้าโดนช็อตแรงๆ คำตอบสั้นๆ คือ ต้นไม้ตายได้จากฟ้าผ่า แต่มันไม่ได้ตายทุกครั้ง เพราะความเสียหายของฟ้าผ่าไม่ได้กระจายเท่ากันทั้งต้น และต้นไม้ไม่ได้มีระบบช.. ดูเพิ่ม

เสื้อขาวขึ้นจริง หรือแค่มีแสงสีฟ้ามาช่วยแต่งภาพ? เสื้อขาวที่เพิ่งซักเสร็จมักดูสว่างสะอาดกว่าตอนก่อนลงเครื่อง เรื่องนี้ไม่ได้เกิดจากคราบถูกชะออกเพียงอย่างเดียว ผงซักฟอกหลายสูตรยังเติมสารที่เรียกว่า สารเพิ่มความขาวเชิงแสง หรือสารเรืองแสงไว้ด้วย หน้าที่ของมันไม่ใช่ย่อยไขมัน ไม่ได้ฆ่าเชื้อ และไม่ได้ฟอกสีแบบน้ำยาฟอกขาว แต่ช่วยปรับแสงที่สะท้อนจากผ้าให้ดวงตาเห็นว่าเนื้อผ้าขาวสดขึ้น จุดสำคัญคือ เสื้อไม่ไ.. ดูเพิ่ม

แดดต่ำลง เงาก็ยืดออก เคยสังเกตไหม ช่วงเที่ยงเงาแทบกองอยู่ใต้เท้า แต่พอเดินออกจากบ้านตอนสี่ห้าโมง เงากลับลากยาวไปบนพื้นเหมือนมีใครใช้เครื่องมือยืดมันออก ทั้งที่ตัวคนก็สูงเท่าเดิม พื้นก็ยังอยู่ที่เดิม สิ่งที่เปลี่ยนมีอย่างเดียวคือ มุมที่แสงอาทิตย์ส่องลงมา ภาพนี้อธิบายได้ด้วยสามเหลี่ยมมุมฉากธรรมดา ลองนึกถึงเสาไฟตั้งตรง เสาคือด้านสูง พื้นจากโคนเสาไปถึงปลายเงาคือด้านยาว ส่วนลำแสงจากยอดเสาไปยังปลายเงาค.. ดูเพิ่ม

รอยเล็ก แต่สัญญาณเจ็บดังมาก เคยรูดนิ้วผ่านขอบกระดาษแล้วสะดุ้งทันทีไหม รอยแทบมองไม่เห็น เลือดออกนิดเดียว หรือบางทีก็ไม่มีเลือด แต่ความรู้สึกกลับจี๊ด แสบ และคอยเตือนทุกครั้งที่หยิบแก้ว ล้างมือ หรือพิมพ์งาน จนดูเหมือนกระดาษชนะมีดไปแบบงงๆจุดสำคัญคือ กระดาษไม่ได้บาดเจ็บกว่ามีดทุกกรณี มีดที่กรีดลึกย่อมทำลายเนื้อเยื่อ เส้นเลือด เส้นเอ็น หรือเส้นประสาทได้รุนแรงกว่า เพียงแต่รอยกระดาษบาดมักสร้างความเจ็บแบบ.. ดูเพิ่ม

ทำไมเวฟอาหารแล้ว "จานร้อนแทบพอง แต่ตรงกลางยังเย็นเจี๊ยบ"? กลไกคลื่นไมโครเวฟกับจุดอับความร้อนที่คน 90% ใช้ผิดวิธี หลายคนน่าจะเคยเจอเหตุการณ์เดียวกัน คือเปิดไมโครเวฟออกมาแล้วรีบจับจานแทบไม่ทัน เพราะร้อนมาก แต่พอตักอาหารเข้าปากกลับพบว่า ตรงกลางยังเย็นอยู่ จนต้องเอาไปเวฟซ้ำอีกครั้ง ฟังดูเหมือนไมโครเวฟทำงานผิดปกติ แต่ความจริงแล้ว นี่เป็นผลจากหลักการทำงานของคลื่นไมโครเวฟและวิธีจัดวางอาหารที่หลายคนมักมอง.. ดูเพิ่ม