ลำไส้

เรื่องการขับถ่ายอาจเป็นเรื่องที่หลายคนไม่ค่อยอยากพูดถึง เพราะดูเป็นเรื่องส่วนตัวและบางครั้งก็รู้สึกน่าอาย แต่จริง ๆ แล้ว “อุจจาระ” หรือที่เราเรียกกันง่าย ๆ ว่า “ขี้” หรือ “อึ” สามารถบอกข้อมูลบางอย่างเกี่ยวกับการทำงานของระบบขับถ่ายได้มากกว่าที่คิด ทั้งรูปร่าง ความแข็ง ความนิ่ม สี และความถี่ในการขับถ่าย หนึ่งในสิ่งที่สังเกตได้ง่ายที่สุดก็คือ รูปร่างและลักษณะของอุ.. ดูเพิ่ม

อาการที่คนชอบพูดกันว่า “มีผีเสื้อบินอยู่ในท้อง” ฟังดูเหมือนประโยคหวานๆ จากหนังรัก แต่ในร่างกายจริงๆ มันคือสัญญาณจากระบบประสาทที่กำลังเร่งเครื่องเต็มที่ ตอนกำลังจะขึ้นเวที พรีเซนต์งาน เจอคนที่แอบชอบ รอประกาศผลสอบ หรือแม้แต่กำลังจะกดส่งข้อความสำคัญ ท้องมักจะวูบ หวิว ปั่นๆ เบาๆ เหมือนมีอะไรขยับอยู่ข้างใน ทั้งที่แน่นอนว่าไม่มีผีเสื้อจริงๆ อยู่ตรงนั้น ต้นตอของความรู้สึกนี้อยู่ที่ร่างกายมอง.. ดูเพิ่ม

หมากฝรั่งไม่ได้อยู่ในท้องเจ็ดปีมันแค่ผ่านจุดที่ร่างกายย่อยไม่ได้ แล้วถูกพาออกไปตามระบบ ตอนเผลอกลืนหมากฝรั่งลงไป ความรู้สึกแรกมักเป็นประมาณว่า “จบแล้ว ก้อนนี้จะติดอยู่ในท้องไปอีกหลายปีหรือเปล่า” เรื่องเจ็ดปีถูกเล่าต่อกันมานานจนฟังเหมือนกฎของร่างกาย ทั้งที่เส้นทางจริงธรรมดากว่านั้นมาก ก้อนหมากฝรั่งไม่ได้ตั้งบ้านอยู่ในกระเพาะ และกรดในท้องก็ไม่ได้เก็บมันไว้เป็นของสะสมลับๆทันทีที่กลืน ลิ้น.. ดูเพิ่ม

แค่เครียดก็ปวดท้อง แค่ตื่นเต้นก็อยากเข้าห้องน้ำ เรื่องพวกนี้ไม่ใช่เรื่องบังเอิญ เพราะในท้องของเรามีระบบประสาทที่ฉลาดกว่าที่คิด หลายคนอาจเคยได้ยินคำว่า 'สมองที่สอง' ของร่างกาย ซึ่งไม่ได้หมายถึงอวัยวะลึกลับอะไร แต่คือระบบประสาทที่ฝังตัวอยู่ตามผนังกระเพาะอาหารและลำไส้ เรียกว่า Enteric Nervous System (ENS) ระบบนี้ประกอบด้วยเซลล์ประสาทมากกว่า 100 ล้านเซลล์ กระจายอยู่ตลอดทางเดินอาหาร จนมีความซับซ้อนมาก.. ดูเพิ่ม

ฟังดูเหมือนเรื่องน่าตกใจ แต่ความจริงกลับทำให้เราเข้าใจร่างกายตัวเองมากขึ้น เวลาพูดถึงแบคทีเรีย หลายคนมักนึกถึงเชื้อโรคที่ต้องกำจัดให้หมด แต่ความจริงแล้ว ร่างกายของคนเราคือบ้านหลังใหญ่ของจุลินทรีย์นับล้านล้านตัว โดยเฉพาะในลำไส้ ผิวหนัง ช่องปาก และโพรงจมูก สิ่งมีชีวิตขนาดเล็กเหล่านี้อยู่กับเรามาตั้งแต่เกิด และส่วนใหญ่ไม่ได้สร้างปัญหา กลับช่วยให้ร่างกายทำงานได้ตามปกติอีกด้วย ตัวเลขที่หลายคนเคยเข้าใจ.. ดูเพิ่ม

เวลาพูดถึงลำไส้ หลายคนอาจนึกถึงแค่การย่อยอาหาร แต่ถ้ามองลึกลงไปกว่านั้น จะเห็นว่ามีสิ่งมีชีวิตเล็ก ๆ จำนวนมหาศาลอาศัยอยู่ร่วมกันเหมือนป่าขนาดย่อมในร่างกาย แต่ละตัวมีหน้าที่ต่างกัน บางตัวช่วยย่อย บางตัวช่วยสร้างสารที่ร่างกายใช้ บางตัวคอยรักษาสมดุลโดยรวมของระบบทั้งหมด 1 ลำไส้ไม่ได้ว่างเปล่า แต่เต็มไปด้วยชุมชนจุลินทรีย์ ภายในลำไส้มีแบคทีเรียหลายพันชนิดอยู่ร่วมกันเป็นระบบนิเวศ คล้ายป่าที่มีทั้งต้นไม้.. ดูเพิ่ม

เรื่องนี้ดูตลก แต่สมองจริงจังมาก หลายคนอาจไม่อยากยอมรับ แต่ความจริงคือเรามักทนกลิ่นตดของตัวเองได้มากกว่ากลิ่นของคนอื่น บางครั้งของตัวเองยังพอทำใจได้ หรือถึงขั้นรู้สึกว่า “ก็ไม่ได้แย่ขนาดนั้น” แต่พอเป็นของคนอื่น กลับเหม็นจนอยากหนีออกจากห้องทันที เรื่องนี้ไม่ใช่แค่ความลำเอียงแบบขำ ๆ แต่เกี่ยวข้องกับสมอง ความคุ้นเคย กลไกป้องกันตัว และกลิ่นเฉพาะตัวที่มาจากแบคทีเรียในลำไส้ของแต่ละคน ร่างกา.. ดูเพิ่ม

กลืนหมากฝรั่งแล้วติดท้อง 7 ปี ไม่จริง หลายคนโตมากับคำเตือนว่า “อย่ากลืนหมากฝรั่งนะ เดี๋ยวมันติดอยู่ในท้อง 7 ปี” ฟังแล้วน่ากลัวเหมือนหมากฝรั่งจะกลายเป็นก้อนเหนียว ๆ ไปแปะอยู่ตามลำไส้ แล้วอยู่กับเราไปยาว ๆ แต่ความจริงไม่ใช่แบบนั้น หมากฝรั่งไม่ได้ติดอยู่ในท้อง 7 ปี และไม่ได้เกาะลำไส้เหมือนกาว ถ้าเผลอกลืนลงไปหนึ่งชิ้นในคนทั่วไป ร่างกายมักจะพามันเคลื่อนผ่านทางเดินอาหาร แล้วขับออกมาพร้อมอุจ.. ดูเพิ่ม

ในพุทธประวัติ มีตอนหนึ่งที่น่าสนใจมาก หลังจากพระพุทธเจ้าตรัสรู้แล้ว พระองค์ทรงประทับอยู่ในช่วงแรกของการตรัสรู้ และมีเรื่องเล่าว่า พระอินทร์ได้นำผลสมอ หรือสมอไทย มาถวายแด่พระพุทธเจ้า เพื่อใช้เป็นโอสถบำรุงพระวรกาย สำหรับคนทั่วไป สมอไทยอาจดูเป็นเพียงผลไม้สมุนไพรหน้าตาไม่โดดเด่น รสฝาดจัด กินยาก และไม่หวานหอมเหมือนผลไม้ทั่วไป แต่ในโลกของแพทย์แผนไทย อายุรเวท และตำรายาสมุนไพรโบราณ สมอไทยกลับถูกยกย่องสูง.. ดูเพิ่ม

เคยไหม นั่งอยู่ในห้องประชุม ห้องเรียน หรือรถตู้เงียบ ๆ แล้วจู่ ๆ ท้องก็ร้องจ๊อก ๆ เสียงดังขึ้นมาแบบไม่เกรงใจใคร ทั้งที่คุณไม่ได้หิวมาก หรือเพิ่งกินไปไม่กี่ชั่วโมงก่อนหน้านั้นด้วยซ้ำ หลายคนรีบก้มหน้า แกล้งไอ หรือทำเป็นไม่รู้ไม่ชี้ เพราะกลัวคนอื่นคิดว่าเราหิวจนท้องประท้วง แต่ความจริง เสียงท้องร้องไม่ได้แปลว่าหิวเสมอไป และไม่ได้แปลว่าร่างกายกำลังขาดอาหารเสมอไป บางครั้งเสียงนั้นคือสัญญาณว่าระบบทางเดิ.. ดูเพิ่ม

กินส้มตำแล้วท้องเสียทันที ไม่ได้มีสาเหตุเดียว หลายคนกินส้มตำแล้วไม่นานก็ปวดท้อง ถ่ายเหลว หรือรู้สึกเหมือนลำไส้ทำงานทันที จนเรียกตัวเองว่า “ธาตุอ่อน” แต่ความจริงอาการหลังส้มตำมีได้หลายแบบ บางคนเป็นเพราะอาหารกระตุ้นลำไส้เร็ว บางคนเป็นเพราะอาหารไม่สะอาดหรือมีเชื้อโรคปนเปื้อน และสองอย่างนี้ไม่เหมือนกัน สิ่งที่ควรแยกให้ชัดคือ ถ้าปวดถ่ายเร็วมากหลังกิน เผ็ด แสบท้อง ถ่ายไม่กี่ครั้งแล้วดีขึ้น .. ดูเพิ่ม

ลำไส้คนเรายาวกว่าที่เห็นมาก ถ้าพูดแบบเข้าใจง่าย ลำไส้ของผู้ใหญ่โดยรวมยาวประมาณ 7–8 เมตร หรือยาวกว่าความสูงของคนหลายเท่า แต่ทั้งหมดนี้ไม่ได้เหยียดตรงอยู่ในท้อง มันถูกพับ ขด และจัดวางอย่างเป็นระเบียบภายในช่องท้อง ทำให้สามารถอยู่ในพื้นที่จำกัดได้ ลำไส้ไม่ได้เป็นแค่ท่อยาว ๆ สำหรับให้อาหารผ่านเท่านั้น แต่เป็นอวัยวะสำคัญที่ช่วยย่อยอาหาร ดูดซึมสารอาหาร ดูดน้ำ สร้างอุจจาระ และเกี่ยวข้องกับจุลินทรีย.. ดูเพิ่ม

ไส้ติ่งไม่ได้ไร้ประโยชน์อย่างที่เคยเข้าใจกัน เมื่อก่อนหลายคนเรียนมาว่าไส้ติ่งเป็นอวัยวะที่แทบไม่มีประโยชน์ เหลือมาจากวิวัฒนาการ และมีแต่รอวันอักเสบจนต้องผ่าตัดออก แต่ความเข้าใจในปัจจุบันเปลี่ยนไปพอสมควรแล้ว นักวิทยาศาสตร์พบว่าไส้ติ่งน่าจะมีบทบาทบางอย่างกับระบบภูมิคุ้มกันและจุลินทรีย์ในลำไส้ พูดตรง ๆ คือ ไส้ติ่งไม่ใช่อวัยวะจำเป็นแบบหัวใจ ปอด หรือตับ คนที่ผ่าไส้ติ่งออกก็ยังใช้ชีวิตได้ตามปกติ แต่ก็ไ.. ดูเพิ่ม

ลำไส้ไม่ได้ทำงานแค่เรื่องย่อยอาหาร งานวิจัยจำนวนมากกำลังมองความสัมพันธ์ระหว่างจุลินทรีย์ ระบบประสาท ภูมิคุ้มกัน ความเครียด และอารมณ์ของมนุษย์ จุลินทรีย์ในลำไส้เป็นสิ่งมีชีวิตขนาดเล็กที่อยู่ร่วมกับร่างกายมนุษย์ และไม่ได้เกี่ยวข้องเฉพาะการย่อยอาหารเท่านั้น นักวิทยาศาสตร์ใช้คำว่า gut-brain axis เพื่ออธิบายการสื่อสารสองทางระหว่างลำไส้กับสมอง ผ่านระบบประสาท ฮอร์โมน ภูมิคุ้มกัน และสารเคมีหลายชนิด ประเด.. ดูเพิ่ม

อาหารหนึ่งจานไม่ได้บอกเรื่องทั้งหมดผ่านแคลอรี น้ำตาล หรือไขมันเท่านั้น งานวิจัยยุคใหม่เริ่มมองอาหารเป็นระบบซับซ้อนที่เกี่ยวกับกลิ่น สี เวลาเคี้ยว จุลินทรีย์ และการตอบสนองเฉพาะตัวของร่างกาย เวลาหยิบอาหารขึ้นมาหนึ่งจาน คนส่วนใหญ่มักมองไปที่แคลอรี น้ำตาล ไขมัน โปรตีน หรือโซเดียมก่อน แต่ในอาหารจริงยังมีสารประกอบจำนวนมากที่ไม่ได้ปรากฏอยู่บนฉลากโภชนาการทั้งหมด ฐานข้อมูลด้าน food metabolome ระบุว่าอาหาร.. ดูเพิ่ม

ลำไส้ไม่ได้ทำงานแค่รับอาหารและย่อยอาหารเท่านั้น งานวิจัยในช่วงหลังทำให้เห็นความเชื่อมโยงของลำไส้กับระบบประสาท ภูมิคุ้มกัน อารมณ์ และพฤติกรรมการใช้ชีวิตหลายด้าน ลำไส้เป็นอวัยวะที่หลายคนคุ้นกับบทบาทเรื่องการย่อยอาหาร แต่ในทางวิทยาศาสตร์ ลำไส้เกี่ยวข้องกับระบบอื่นของร่างกายมากกว่านั้น ทั้งระบบประสาท ภูมิคุ้มกัน จุลินทรีย์ การนอน และการตอบสนองต่อความเครียด หนึ่งในเหตุผลที่ลำไส้ถูกพูดถึงมากขึ้น คือการ.. ดูเพิ่ม

ร่างกายมนุษย์ไม่ได้หยุดทำงานแม้ตอนเราพัก ตั้งแต่สมองที่ใช้พลังงานสูง ไปจนถึงหัวใจ ลำไส้ ผิวหนัง และตับที่ทำงานอยู่เบื้องหลังตลอดวัน ร่างกายมนุษย์ทำงานแทบตลอดเวลา แม้ในช่วงที่เรานั่งนิ่ง นอนหลับ หรือไม่ได้รู้สึกว่ากำลังใช้แรงอะไรเป็นพิเศษ หลายระบบในร่างกายเกิดขึ้นซ้ำทุกวันจนกลายเป็นเรื่องปกติ เช่น หายใจ ย่อยอาหาร กระพริบตา หัวใจเต้น หรือรู้สึกถึงกลิ่นรอบตัว แต่เมื่อมองลึกลงไป แต่ละอย่างมีรายละเอีย.. ดูเพิ่ม

"เคยมั้ยที่รู้สึกหม่นหมองอย่างไร้สาเหตุ? วิทยาศาสตร์ในช่วง 10 ปีที่ผ่านมาพิสูจน์แล้วว่า สำนวน 'กินอะไรก็เป็นอย่างนั้น' เป็นเรื่องจริงในระดับชีววิทยา การค้นพบเรื่อง Gut-Brain Axis หรือแกนเชื่อมโยงระหว่างลำไส้และสมอง กำลังเปลี่ยนวิธีที่การแพทย์มองความสัมพันธ์ระหว่างระบบย่อยอาหารและสภาวะทางอารมณ์ของมนุษย์" "กินอะไรก็เป็นอย่างนั้น" เคยถูกมองว่าเป็นแค่สำนวน แต่วิทยาศาสตร์ในช่วง 10 ปีที่ผ่านมาพิสูจน์แล.. ดูเพิ่ม