ระบบประสาทอัตโนมัติ

เครียดปุ๊บ ฝ่ามือเปียกปั๊บ ร่างกายสั่งอะไรอยู่กันแน่ กำลังนั่งรอสัมภาษณ์งาน ห้องก็เย็น แอร์ก็แรง แต่ฝ่ามือกลับชื้นจนจับโทรศัพท์ลื่น หรือแค่ได้ยินชื่อถูกเรียกให้พูดต่อหน้าคนเยอะๆ เหงื่อรักแร้ก็มาเร็วกว่าความคิดเสียอีก ภาพแบบนี้ไม่ได้แปลว่าร่างกายร้อนเกินไปเสมอ แต่เป็นผลจากระบบเตือนภัยในสมองที่กดปุ่มให้ต่อมเหงื่อทำงานแบบฉับพลัน เมื่อสมองตีความสถานการณ์ว่าเสี่ยง กดดัน น่ากังวล หรือควบคุมไม่ได้ ระบบป.. ดูเพิ่ม

หน้าแดงไม่ได้เกิดจากสีผิวเปลี่ยน แต่เกิดจากเลือดถูกส่งขึ้นมาใกล้ผิวมากขึ้น ลองนึกถึงจังหวะที่ถูกเรียกชื่อกลางวง ถูกแซวเรื่องคนที่ชอบ หรือพูดพลาดแล้วทุกสายตาหันมาพร้อมกัน แทบไม่ต้องรอให้คิดจบ แก้มก็เริ่มร้อน หูอุ่น และสีผิวบริเวณหน้าอาจแดงหรือเข้มขึ้นทันที เรื่องนี้มักถูกเรียกรวมๆ ว่าอะดรีนาลีนพุ่ง แต่กลไกจริงไม่ได้มีสารตัวเดียววิ่งไปทาหน้าให้แดง มันคือชุดคำสั่งจากสมอง เส้นประสาท ฮอร์โมน ตัวรับบนผ.. ดูเพิ่ม

ขนลุกไม่ได้เริ่มที่เส้นขน แต่เริ่มจากคำสั่งลับใต้ผิวหนัง แค่ปลายนิ้วไล้ผ่านต้นแขนเบา ๆ ผิวที่เคยเรียบก็อาจกลายเป็นตุ่มเล็กเรียงเต็มพื้นที่ภายในไม่กี่วินาที เรามักเรียกอาการนี้สั้น ๆ ว่า “ขนลุก” แต่ใต้ผิวกำลังเกิดงานประสานกันหลายชั้น ทั้งเส้นประสาท กล้ามเนื้อจิ๋ว รูขุมขน และผิวหนังรอบโคนขน สิ่งที่เห็นจึงไม่ใช่เส้นขนตื่นขึ้นเอง หากเป็นผลจากกลไกอัตโนมัติที่ร่างกายสั่งการโดยไม่ต้องรอความต.. ดูเพิ่ม

อาการที่หลายคนเคยเป็น แต่ไม่ค่อยมีใครรู้ว่าร่างกายกำลังทำอะไร เคยไหม...ตอนที่ปวดอุจจาระแบบสุด ๆ จนแทบต้องวิ่งเข้าห้องน้ำ จู่ ๆ ก็เกิดอาการขนลุกวาบขึ้นมาตามแขนหรือแผ่นหลัง บางคนรู้สึกเย็น ๆ เหงื่อออก มือชื้น หรือถึงขั้นหน้าซีด ทั้งที่อากาศก็ไม่ได้เย็นเลย หลายคนแอบสงสัยว่าตัวเองกำลังจะเป็นอะไรหรือเปล่า แต่ความจริงแล้ว อาการแบบนี้เกิดขึ้นได้กับคนจำนวนไม่น้อย ต้นเหตุสำคัญมาจาก ระบบประสาทอัตโนมัติ ซึ่.. ดูเพิ่ม

เคยแปลกใจไหมครับ? วันไหนที่เราปวดฉี่แล้วต้องเดินกลั้นกลับบ้าน เรายังพอประคองสถานการณ์ไว้ได้ แต่พอเปิดประตูเข้าห้องน้ำ ได้ยินเสียงน้ำไหล หรือแค่เปิดก๊อกเอามือสัมผัสโดนน้ำเย็นๆ นิดเดียว ความรู้สึกปวดที่พอทนได้ กลับพุ่งพรวดขึ้นมาจนแทบจะกลั้นไว้ไม่อยู่ ปรากฏการณ์นี้ไม่ใช่เรื่องที่เราคิดไปเอง และไม่ใช่เพราะร่างกายเราอ่อนแอครับ แต่มันคือ "ปฏิกิริยารีเฟล็กซ์" (Reflex) หรือระบบตอบสนองอัตโนมัติ ที่เกิดจาก.. ดูเพิ่ม

ทำไมเราต้องหลับตาเวลาจาม เป็นกลไกป้องกันดวงตาจริงหรือ? เคยสังเกตไหมว่าเวลาจามแรง ๆ เปลือกตาของเรามักปิดลงโดยอัตโนมัติ แม้จะพยายามฝืนลืมตาไว้ก็ทำได้ไม่ง่ายนัก การตอบสนองนี้ไม่ใช่ความเคยชิน แต่เป็นส่วนหนึ่งของปฏิกิริยาสะท้อนกลับที่เกิดขึ้นพร้อมกับกระบวนการจาม อย่างไรก็ตาม ความเชื่อที่ว่าเราต้องหลับตาเพื่อป้องกันไม่ให้ลูกตาหลุดออกมานั้นไม่เป็นความจริง เพราะดวงตาไม่ได้เชื่อมต่อกับจมูกหรือปากในลักษณะท.. ดูเพิ่ม

นิ้วย่นหลังแช่น้ำไม่ได้เกิดจากผิวดูดน้ำจนพองอย่างเดียว เพราะร่างกายมีกลไกของระบบประสาทเข้ามาเกี่ยวข้องด้วย เวลาล้างจานนาน ๆ แช่น้ำในอ่าง ว่ายน้ำ หรืออาบน้ำนานจนปลายนิ้วเริ่มเป็นร่อง หลายคนอาจคิดว่าเป็นเพราะผิวหนังดูดน้ำเข้าไปเหมือนฟองน้ำ แต่คำอธิบายนี้ยังไม่ครบทั้งหมด ถ้าเป็นแค่ผิวดูดน้ำอย่างเดียว ผิวส่วนอื่นของร่างกายก็น่าจะย่นแบบเดียวกัน แต่สิ่งที่เห็นบ่อยที่สุดกลับเป็นปลายนิ้วมือและนิ้วเท้า ซึ.. ดูเพิ่ม

อาการขนลุกไม่ได้เกิดขึ้นเพราะเราคิดไปเอง แต่เป็นปฏิกิริยาอัตโนมัติของร่างกาย เมื่อระบบประสาทบางส่วนถูกกระตุ้นจากความหนาว ความกลัว ความตกใจ หรือแม้แต่ความรู้สึกซาบซึ้งจากเพลงและภาพยนตร์ ใต้ผิวหนังของเรามีกล้ามเนื้อเล็กมากที่เกาะอยู่กับรากขน เรียกว่า arrector pili muscles หรือกล้ามเนื้อยกขน เมื่อกล้ามเนื้อนี้หดตัว เส้นขนจะตั้งขึ้น และผิวบริเวณนั้นจะเกิดตุ่มเล็ก ๆ ที่เราเรียกกันว่า “ขนลุก&rdqu.. ดูเพิ่ม