ภูมิปัญญาไทย


เปิดประวัติเซรามิกไทย! จากหม้อดินโบราณ สู่เครื่องถ้วยสังคโลกที่โด่งดังไปทั่วโลก
ถ้าพูดถึงเซรามิกไทย หลายคนอาจนึกถึงถ้วยชาม จานกระเบื้อง แจกัน หรือเครื่องปั้นดินเผาที่พบเห็นได้ทั่วไปในชีวิตประจำวัน แต่รู้หรือไม่ว่า สิ่งของเหล่านี้มีประวัติความเป็นมายาวนานย้อนกลับไปถึงยุคก่อนประวัติศาสตร์ และเป็นหนึ่งในหลักฐานสำคัญที่ช่วยเปิดเผยวิถีชีวิต ภูมิปัญญา ตลอดจนพัฒนาการของผู้คนบนผืนแผ่นดินไทยมาอย่างต่อเนื่องจุดเริ่มต้นของเครื่องปั้นดินเผาเกิดจากการนำดินเหนียวที่หาได้ตามธรรมชาติมาขึ้นรู.. ดูเพิ่ม

เปิด 6 เซรามิกและเครื่องปั้นดินเผาไทย งานฝีมือท้องถิ่นที่ก้าวสู่ตลาดโลก บางแบรนด์เคยบุกห้างหรูต่างประเทศ!
เครื่องปั้นดินเผาไทยไม่ได้มีดีแค่ของฝากตามตลาดท่องเที่ยว เพราะหลายชิ้นเป็นงานหัตถกรรมที่ต้องอาศัยฝีมือช่างและความประณีตตั้งแต่การขึ้นรูป การเผา ไปจนถึงการลงสีและเคลือบผิว ปัจจุบันผู้ผลิตไทยจำนวนหนึ่งพัฒนาผลงานให้เข้ากับรสนิยมสากล พร้อมส่งออกไปยังตลาดต่างประเทศบางแบรนด์ยังเคยได้รับโอกาสนำผลงานไปจัดจำหน่ายในห้างสรรพสินค้าระดับหรูของต่างประเทศด้วย มาทำความรู้จัก 6 งานเซรามิกและเครื่องปั้นดินเผาที่สะท.. ดูเพิ่ม

เปิด 10 สิ่งที่ต่างชาติต้องพึ่งฝีมือคนไทย! บางอาชีพกฎหมายห้ามคนต่างชาติทำ บางผลิตภัณฑ์มีต้นกำเนิดเฉพาะในเมืองไทย
รู้หรือไม่? มีหลายสิ่งในประเทศไทยที่ชาวต่างชาติไม่สามารถเข้ามาทำแทนคนไทยได้อย่างอิสระ ไม่ว่าจะเป็นอาชีพที่กฎหมายสงวนไว้ งานหัตถกรรมที่ต้องอาศัยภูมิปัญญาท้องถิ่น ไปจนถึงผลิตภัณฑ์ที่มีแหล่งกำเนิดเฉพาะในประเทศไทยบางอย่างแม้มีเงินทุนมากแค่ไหนก็ไม่สามารถจ้างแรงงานต่างชาติมาทำงานในไทยแทนได้ตามกฎหมาย ขณะที่บางผลิตภัณฑ์ต้องเดินทางมาถึงแหล่งผลิตจึงจะได้สินค้าที่มีชื่อและคุณสมบัติตรงตามการรับรอง มาดูกันว่าม.. ดูเพิ่ม

เปิด 10 ของไทยมูลค่ามหาศาล! ผลงานจากภูมิปัญญาคนไทยที่นักสะสมต่างชาติยอมจ่ายแพง บางชิ้นแตะหลักร้อยล้านบาท
หลายคนอาจคิดว่าของมีมูลค่าระดับหลายสิบล้านหรือหลักร้อยล้านบาทต้องเป็นเพชร เครื่องประดับหรู หรือผลงานศิลปะจากศิลปินระดับโลกเท่านั้น แต่ประเทศไทยก็มีสิ่งของและผลงานที่สร้างโดยคนไทย ซึ่งได้รับความสนใจจากนักสะสมต่างชาติจนมีมูลค่าสูงอย่างน่าทึ่งตั้งแต่พระเครื่องเก่าแก่ที่มีต้นกำเนิดจากวัดไทย ภาพวาดของศิลปินแห่งชาติ ไปจนถึงปลากัดที่เพาะพันธุ์จนมีลวดลายหายาก สิ่งเหล่านี้สะท้อนให้เห็นว่าภูมิปัญญาและเอกลัก.. ดูเพิ่ม

ย้อนตำนาน "ข้าวแช่" ภูมิปัญญาคลายร้อนเมื่อ 100 ปีก่อน จากวิถีชาวมอญสู่สำรับชาววังสุดประณีต
ย้อนกลับไปในยุคที่ประเทศไทยยังไม่มีตู้เย็น เครื่องปรับอากาศ หรือน้ำแข็งก้อนให้หยิบมาคลายร้อนได้อย่างสะดวกสบาย ผู้คนในอดีตต่างอาศัยการสังเกตธรรมชาติและภูมิปัญญารอบตัวเพื่อรับมือกับสภาพอากาศที่ร้อนระอุ ตั้งแต่การออกแบบบ้านเรือนให้มีช่องลมและใต้ถุนโล่ง ไปจนถึงการใช้หม้อดินเผาเนื้อพรุนที่ช่วยให้น้ำซึมออกมาระเหยดึงความร้อน ทำให้น้ำดื่มภายในเย็นสดชื่นขึ้น และเมื่อถึงมื้ออาหาร ภูมิปัญญาเหล่านั้นก็ถูกถ่า.. ดูเพิ่ม

กุ้งจ่อม อาหารหมักดองพื้นบ้านของไทย ภูมิปัญญาการถนอมอาหารจากกุ้งฝอย
กุ้งจ่อม เป็นอาหารพื้นบ้านของไทยที่มีประวัติความเป็นมาผูกพันกับวิถีชีวิตของชาวบ้านในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ โดยเฉพาะในจังหวัดบุรีรัมย์ ซึ่งเป็นแหล่งผลิตที่มีชื่อเสียงมายาวนาน อาหารชนิดนี้เกิดจากภูมิปัญญาการถนอมอาหารของคนไทยในอดีต ที่รู้จักนำสัตว์น้ำจากธรรมชาติมาหมักเก็บไว้กินในช่วงที่หาอาหารสดได้ยาก แม้กุ้งจ่อมจะมีหน้าตาเรียบง่าย ใช้วัตถุดิบหลักเพียงกุ้งฝอย เกลือหรือน้ำปลา และข้าวคั่ว แต่เมื่อผ่านก.. ดูเพิ่ม

ไขรหัสภูมิปัญญา: ทำไม “ปลาตะเพียน” ถึงกลายเป็นสัญลักษณ์แห่งความอุดมสมบูรณ์และความมั่งคั่ง
ภาพของปลาตะเพียนใบลานสีสันสดใสที่แกว่งไกวอยู่เหนือเปลเด็ก หรือแขวนประดับตามบ้านเรือนและร้านค้า ถือเป็นหนึ่งในภาพจำอันคุ้นตาของวิถีไทยมาช้านาน หลายคนอาจเคยสงสัยว่า เพราะเหตุใดปลาแม่น้ำธรรมดาชนิดนี้ ถึงได้รับเลือกให้เป็นตัวแทนแห่งความกินดีอยู่ดี ความอุดมสมบูรณ์ และความร่ำรวย แทนที่จะเป็นสัตว์มงคลชนิดอื่น เบื้องหลังเครื่องแขวนชิ้นนี้มีมิติทางวัฒนธรรม วิทยาศาสตร์ และสายสัมพันธ์ของผู้คนกับสายน้ำที่ซ่อ.. ดูเพิ่ม

สมุนไพรพื้นบ้านไทย 7 ชนิด มีงานวิจัยรองรับจริงหรือไม่ เปิดสรรพคุณและข้อควรระวัง
สมุนไพรไทยบางชนิดมีสารออกฤทธิ์ที่ผ่านการศึกษาทางวิทยาศาสตร์และการทดลองในมนุษย์ ขมิ้นชัน ฟ้าทะลายโจร ขิง และมะขามแขก เป็นตัวอย่างที่มีข้อมูลการศึกษาด้านสุขภาพ สมุนไพรไม่ได้ปลอดภัยเสมอไป และยังไม่มีหลักฐานว่าทุกชนิดใช้ทดแทนยาแผนปัจจุบันได้ คนไทยคุ้นเคยกับสมุนไพรพื้นบ้านมาตั้งแต่รุ่นปู่ย่าตายาย ไม่ว่าจะเป็นขมิ้นชัน ฟ้าทะลายโจร ขิง กระเทียม หรือมะขามแขก หลายชนิดอยู่ในครัวเรือนและถูกนำมาใช้ดูแลสุขภาพม.. ดูเพิ่ม

คนไทยสมัยก่อนใช้วิธีอะไรในการพยากรณ์อากาศ ก่อนมีกรมอุตุนิยมวิทยา และแอปพยากรณ์อากาศ ?
ทุกวันนี้ เพียงเราหยิบโทรศัพท์มือถือขึ้นมา ก็สามารถตรวจสอบได้ว่าฝนจะตกหรือไม่ พายุจะเข้าพื้นที่ใดหรืออุณหภูมิในวันพรุ่งนี้จะสูงแค่ไหน แต่หากเราย้อนกลับไปในอดีต ก่อนที่ประเทศไทยจะมีระบบพยากรณ์อากาศสมัยใหม่ คนไทยใช้วิธีใดในการคาดการณ์สภาพฟ้าฝน โดยเฉพาะเมื่อการทำนา การเดินทาง และการดำรงชีวิตประจำวันล้วนต้องพึ่งพาธรรมชาติ ? คำตอบคือ คนในอดีตอาศัยทั้งการสังเกตธรรมชาติ ประสบการณ์ที่สั่งสมจากคนรุ่นก่อน ก.. ดูเพิ่ม

จำได้ไหม 5 อาชีพเกษตรของคนรุ่นปู่ย่า ที่เด็กยุคนี้อาจไม่เคยเห็น
ประเด็นสำคัญ เกษตรกรรมไทยในอดีตมีอาชีพมากกว่าการทำนา ทั้งปลูกพืชเศรษฐกิจ เลี้ยงไหม และเก็บทรัพยากรจากธรรมชาติ เมื่อเศรษฐกิจและตลาดเปลี่ยน อาชีพที่เคยสำคัญในบางชุมชนก็อาจลดบทบาทลง หลายอาชีพไม่ได้หายไปทั้งหมด แต่เปลี่ยนจากการทำกินทั่วไปเป็นอาชีพเฉพาะกลุ่มหรือการผลิตเพื่อขาย คนรุ่นใหม่อาจคุ้นกับภาพเกษตรกรที่ปลูกข้าว ยางพารา หรือมันสำปะหลัง แต่หากย้อนกลับไปดูวิถีชีวิตของคนรุ่นปู่ย่า จะพบว่าการทำกินใน.. ดูเพิ่ม

“มาลัยครุย” มาลัยโบราณสุดวิจิตรแห่งราชสำนัก สู่มรดกงานฝีมืออันทรงคุณค่า
หากมาลัยทั่วไปคุ้นตาในรูปแบบสำหรับคล้องคอหรือถือบูชา “มาลัยครุย” หรือมาลัยเปียสะพายแล่ง กลับมีความโดดเด่นด้วยขนาดใหญ่ที่ออกแบบสำหรับสวมสะพายพาดบ่าคล้ายการห่มสไบเฉียง ประดับประดาด้วยชายอุบะระย้ารอบพวงอย่างงดงามและประณีต องค์ประกอบและความประณีตของมาลัยครุย ตัวพวง: ใช้มาลัยกลมขนาดใหญ่ร้อยด้วยดอกมะลิ ดอกพุด ใบแก้ว หรือกลีบกุหลาบ จะเลือกใช้ดอกไม้ชนิดเดียวหรือร้อยสลับลายตามความคิดสร้างสรรค์.. ดูเพิ่ม

ปลากัดลายธงชาติไทยเกิดขึ้นได้อย่างไร มาดูเบื้องหลังที่คนรักปลาหลายคนอาจไม่เคยรู้
ปลากัดลายธงชาติไทยเป็นผลงานจากการเพาะพันธุ์และคัดเลือกสี ไม่ใช่ปลาชนิดใหม่ “เจ้าไตรรงค์” จาก จ.กาฬสินธุ์ เคยมีราคาประมูล 53,500 บาท ในปี 2559 ความท้าทายของผู้เพาะพันธุ์คือการทำให้สีแดง ขาว และน้ำเงินปรากฏชัดและสม่ำเสมอในรุ่นลูก ปลากัดเป็นปลาที่อยู่คู่สังคมไทยมานาน แต่สิ่งที่ทำให้ปลากัดลายธงชาติไทยกลายเป็นที่จดจำ ไม่ใช่เพียงครีบที่สวยงามหรือสีสันสะดุดตา หากเป็นการเพาะพันธุ์จนได้ลวดลายส.. ดูเพิ่ม

ห้ามกวาดบ้านตอนกลางคืน? เปิดกุศโลบายคนโบราณ ที่วิทยาศาสตร์ยุคนี้ปรบมือให้!
ห้ามกวาดบ้านตอนกลางคืน? เปิดกุศโลบายคนโบราณ ที่วิทยาศาสตร์ยุคนี้ปรบมือให้! ตอนเด็กๆ ใครเคยมีประสบการณ์โดนผู้ใหญ่ในบ้านดุเสียงเข้ม หรือตวาดใส่ทันทีที่เผลอหยิบไม้กวาดขึ้นมาปัดกวาดเช็ดถูในช่วงหัวค่ำหรือยามวิกาลบ้างครับ? เชื่อว่าหลายคนต้องคุ้นเคยกับประโยคคลาสสิกที่มักจะลอยมาเตือนสติว่า "อย่ากวาดบ้านตอนกลางคืนนะ เดี๋ยวเงินทองจะไหลออกหมดบ้าน!" หรือบางบ้านก็ขู่แรงหน่อยว่าเป็นการกวาดโชคลาภ กวาดสิ่งดีๆ หร.. ดูเพิ่ม

ต้นยอ” พืชโบราณสารพัดประโยชน์ ใช้ได้ทั้งใบ ผล ราก เปลือก และเมล็ด มีอะไรน่าสนใจบ้าง?
“ต้นยอ” พืชโบราณสารพัดประโยชน์ ใช้ได้ทั้งใบ ผล ราก เปลือก และเมล็ด มีอะไรน่าสนใจบ้าง? เมื่อพูดถึง “ลูกยอ” หลายคนอาจนึกถึงผลไม้พื้นบ้านที่มีกลิ่นแรง รสชาติเป็นเอกลักษณ์ และไม่ใช่ผลไม้ที่พบเห็นได้บ่อยในชีวิตประจำวัน แต่รู้หรือไม่ว่า ต้นยอไม่ได้มีประโยชน์เฉพาะผลเท่านั้น เพราะส่วนต่าง ๆ ของต้นยังมีการนำมาใช้ประโยชน์ในอาหาร ภูมิปัญญาพื้นบ้าน และการศึกษาทางวิทยาศาสตร์อีกด้วย ต้น.. ดูเพิ่ม

ช่องลมเหนือประตูบ้านเก่า ไม่ได้มีไว้ประดับอย่างเดียว: ช่องเล็กที่ช่วยให้อากาศเดินทาง
เวลาเดินเข้าไปในบ้านไม้หรืออาคารเก่า เราอาจเห็นไม้ฉลุหรือระแนงช่องเล็ก ๆ อยู่เหนือประตู บางชิ้นมีลวดลายสวยจนดูเหมือนเป็นเพียงของประดับ แต่ถ้าช่องนั้นเปิดให้อากาศผ่านได้ มันกำลังทำงานมากกว่าที่ตาเห็น หน้าที่สำคัญคือช่วยรักษา เส้นทางการไหลของอากาศระหว่างห้อง แม้บานประตูด้านล่างจะปิดอยู่ จึงยังได้ความเป็นส่วนตัวระดับหนึ่ง โดยไม่ตัดทางลมทั้งหมดเหมือนผนังทึบ ลมจะเดินทางได้ ต้องมีทั้งทางเข้าและทางออก ก.. ดูเพิ่ม

ขันลงหินบ้านบุสืบทอดกันหลายรุ่น แต่ทำไมคนที่ทำอาชีพนี้จึงเหลือน้อยลง
ขันลงหินบ้านบุเป็นงานช่างโลหะที่สืบทอดกันมาหลายรุ่น และเคยเป็นอาชีพของคนในชุมชนจำนวนมาก การผลิตต้องอาศัยทักษะเฉพาะหลายขั้นตอน ขณะที่สินค้าวัสดุอื่นและการผลิตแบบอุตสาหกรรมเข้ามาแข่งขัน การถ่ายทอดฝีมือเพียงอย่างเดียวอาจไม่เพียงพอ หากอาชีพนั้นมีต้นทุนสูงและไม่สามารถดึงดูดคนรุ่นใหม่ให้ทำต่อได้ จากงานที่เคยทำกันแทบทุกบ้าน สู่ภูมิปัญญาที่มีคนสืบทอดน้อยลง ชุมชนบ้านบุ เขตบางกอกน้อย กรุงเทพมหานคร มีชื่อเส.. ดูเพิ่ม
ดอกไม้ที่คนไทยนำมาใช้ประโยชน์มากสุด
ถ้าให้ทาย ดอกไม้ที่คนไทยใช้เยอะที่สุดคือดอกอะไร? หลายคนตอบกุหลาบ เพราะเห็นบ่อย แต่คำตอบจริงๆ คือ 3 ดอกนี้ครับ มะลิ ดาวเรือง และบัว ใช้กันทุกวัน ตั้งแต่เกิดจนตาย 1. ดอกมะลิ - ดอกไม้เศรษฐกิจอันดับ 1 ของไทย ปัจจุบันมะลิจัดเป็นไม้ดอกเศรษฐกิจที่มีความสำคัญมากชนิดหนึ่งและทวีความสำคัญมากขึ้นเรื่อยๆ โดยคนไทยส่วนใหญ่รู้จักมะลิมาเป็นเวลายาวนานและนิยมนำมาใช้ประโยชน์กันอย่างแพร่หลาย เนื่องจากดอกมะลิจัดเป็นดอก.. ดูเพิ่ม

มะเกลือลูกเล็ก ๆ ย้อมผ้าเป็นสีดำได้ แต่เรื่องใช้เป็นยาต้องระวัง
มะเกลือลูกเล็ก ๆ ย้อมผ้าเป็นสีดำได้ แต่เรื่องใช้เป็นยาต้องระวัง ถ้าเดินเข้าป่าหรือพื้นที่ชนบท แล้วพบผลกลมเล็กสีดำบนต้น หลายคนอาจเดินผ่านไปโดยไม่สนใจ แต่ มะเกลือ เป็นพืชพื้นบ้านที่คนไทยนำมาใช้ประโยชน์หลายด้าน โดยเฉพาะการทำสีย้อมผ้าจากธรรมชาติ 1. ทำสีย้อมผ้าสีดำ หนึ่งในภูมิปัญญาที่น่าสนใจที่สุดของมะเกลือ คือการนำ ผลดิบ มาใช้ย้อมผ้าและเส้นไหมให้ได้สีเข้ม สีที่ได้อาจต่างกันตามส่วนของพืชและกระบวนการย้.. ดูเพิ่ม

ผ้าขาวม้าผืนเดียวทำหน้าที่อะไรในวิถีไทย
* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th ผ้าลายตารางพับไว้ปลายถุนบ้านดูเป็นของธรรมดา จนกระทั่งเจ้าของบ้านหยิบมันขึ้นมาใช้ทีละอย่าง ตั้งแต่คาดเอว ซับเหงื่อ ห่อของ ปูรองนั่ง ไปจนถึงกันแดดระหว่างออกไปทำงานกลางแจ้ง ผืนผ้าขนาดไม่ใหญ่จึงติดบ้านมาหลายชั่วคน เพราะใช้แทนของใช้หลายชิ้นได้ในเวลาเดียวกัน ชื่อ “ผ.. ดูเพิ่ม









