พฤติกรรมสัตว์

เมื่อพูดถึง “เซ็กซ์” หลายคนมักนึกถึงหน้าที่ทางชีววิทยา นั่นคือการสืบพันธุ์ เพื่อให้เผ่าพันธุ์ดำรงอยู่ต่อไป แต่ในโลกของสัตว์ ความจริงซับซ้อนกว่านั้น เพราะสัตว์บางชนิดไม่ได้มีพฤติกรรมทางเพศเพียงเพื่อสร้างลูกหลานเท่านั้น แต่ยังใช้เซ็กซ์เพื่อสร้างความสัมพันธ์ ลดความขัดแย้ง และอาจมีองค์ประกอบของความพึงพอใจด้วย มนุษย์อาจไม่ใช่สิ่งมีชีวิตเดียวที่มองเรื่องเพศมากกว่าการมีลูก โบโนโบ ลิงที่ใช้เซ.. ดูเพิ่ม

เวลาเราพาสุนัขออกไปเดินเล่น สิ่งหนึ่งที่มักจะเห็นเป็นประจําคือการที่พวกมันเดินเข้าไปดมก้นกันเองโดยไม่ได้นัดหมาย พฤติกรรมนี้ดูจะเป็นเรื่องแปลกหรือน่าอายสําหรับมนุษย์ แต่สําหรับโลกของสุนัขแล้ว นี่คือช่องทางการสื่อสารที่สําคัญที่สุดวิธีหนึ่ง ซึ่งเปรียบเสมือนการแลกเปลี่ยนนามบัตรหรือการแนะนําตัวเพื่อให้รู้จักกันมากขึ้น มากกว่าแค่การทักทายทั่วไปเหมือนที่คนเราใช้วิธีการจับมือ หลายคนอาจสงสัยว่าทําไมต้องเป.. ดูเพิ่ม

เวลาเราเปิดไฟหน้าบ้านหรือไฟในห้องตอนกลางคืน หลายคนน่าจะเคยสังเกตเห็นว่าจะมีบรรดาจิ้งจกไปเกาะหรือเฝ้ารออยู่ใกล้ๆ บริเวณหลอดไฟ บางครั้งก็เห็นพวกมันจ้องมองนิ่งๆ ราวกับกําลังรอคอยอะไรบางอย่างอยู่ พฤติกรรมนี้ไม่ใช่เรื่องบังเอิญที่จิ้งจกแค่อยากนั่งเล่นรับไออุ่นจากหลอดไฟเพียงอย่างเดียว แต่เหตุผลหลักที่แท้จริงคือเรื่องของแหล่งอาหารที่อุดมสมบูรณ์นั่นเอง เมื่อแสงไฟส่องสว่างในความมืด แสงนั้นไม่ได้ดึงดูดแค่สา.. ดูเพิ่ม

หลายคนที่เลี้ยงแมวย่อมเคยพบเจอเหตุการณ์ชวนฉงนใจ เมื่อเราอุตส่าห์ไปซื้อบ้านแมวราคาแพง เบาะนุ่มสบาย หรือคอนโดแมวหรูหรามาให้ แต่เจ้าเหมียวกลับเมินเฉย แล้วเลือกมุดเข้าไปนอนในกล่องกระดาษใบเก่าที่วางทิ้งไว้แทน พฤติกรรมนี้ไม่ใช่เรื่องบังเอิญที่แมวทําไปเพื่อกวนใจเจ้าของ แต่มันมีเหตุผลทางสัญชาตญาณและวิทยาศาสตร์รองรับอยู่เบื้องหลังความชอบนี้อย่างชัดเจน กล่องกระดาษเป็นพื้นที่ที่มอบความรู้สึกปลอดภัยให้แก่แมวใ.. ดูเพิ่ม

ลองจินตนาการว่าถ้าคุณมีอาการคันหรือรู้สึกระคายเคืองตามผิวหนัง สิ่งแรกที่ทำอาจเป็นการหยิบยามาทา หรือไปพบแพทย์เพื่อหาสาเหตุ แต่สำหรับนกบางชนิดที่อาศัยอยู่ในธรรมชาติ พวกมันกลับเลือกวิธีที่ดูแปลกกว่านั้นมาก นั่นคือการคาบมดมาถูตามขน หรือเดินเข้าไปนอนแผ่ปีกบริเวณรังมด เพื่อปล่อยให้มดไต่ขึ้นมาทั่วตัว พฤติกรรมชวนทึ่งนี้มีชื่อทางวิทยาศาสตร์ว่า “Anting” หรือเรียกง่าย ๆ ว่า “พฤติกรรมอาบมด&.. ดูเพิ่ม

ทำไม "ปลากัด" ถึงต้องเลี้ยงแยก? ตอนแรกผมก็คิดว่าอยู่ตัวเดียวคงเหงา...แต่พอรู้เหตุผลแล้วกลับมองอีกแบบเลย ปลากัดเป็นปลาสวยงามที่หลายคนเลี้ยง แต่ธรรมชาติของมันกลับไม่เหมือนปลาหลายชนิดที่อยู่รวมฝูงได้ ผมเชื่อว่าหลายคนน่าจะเคยสงสัยเหมือนกันครับ เวลาเดินผ่านร้านขายปลา ทำไมปลากัดแต่ละตัวถึงต้องแยกอยู่คนละแก้ว คนละช่อง ทั้งที่ดูแล้วน่าจะเอามาอยู่ด้วยกันได้ เมื่อก่อนผมก็เคยคิดแบบนั้นเหมือนกัน คิดว่าปลาตัวเ.. ดูเพิ่ม

หลายคนอาจเคยตั้งคำถามว่าทำไมมนุษย์ถึงนำสัตว์ที่มีเชื้อสายเดียวกับนักล่าอย่างสุนัขเข้ามาอยู่ใกล้ชิดในบ้าน ทั้งที่พวกมันมีเขี้ยวเล็บและสัญชาตญาณสัตว์ป่าไม่ต่างจากเสือ สิงโต หรือหมี คำถามนี้มีความน่าสนใจในแง่ของวิวัฒนาการและประวัติศาสตร์การอยู่ร่วมกันระหว่างสายพันธุ์ที่เราต้องมองย้อนกลับไปหลายหมื่นปี การเลี้ยงสุนัขไม่ได้เกิดขึ้นเพราะความบังเอิญ แต่เป็นผลจากการปรับตัวของทั้งมนุษย์และสุนัขในช่วงเวลาที.. ดูเพิ่ม

ในโลกของธรรมชาติ สิ่งมีชีวิตมักมีพฤติกรรมแปลกประหลาดที่ชวนให้สงสัย นกเด้าลม (Wagtail) เป็นหนึ่งในนกขนาดเล็กที่มีพฤติกรรมเป็นเอกลักษณ์ไม่เหมือนใคร นั่นคือการสะบัดหางขึ้นลงหรือส่ายไปมาอย่างไม่หยุดหย่อน จนเป็นที่มาของชื่อเรียกที่คนไทยตั้งให้ตามท่าทางอันเป็นเอกลักษณ์นี้ นกเด้าลมมีถิ่นกำเนิดในซีกโลกเหนือ เช่น ไซบีเรีย ยุโรป และเอเชียตะวันออก ในช่วงฤดูร้อนพวกมันจะอาศัยในพื้นที่ทุ่งหญ้าทุนดราหรือป่าสน แ.. ดูเพิ่ม

หากเอ่ยถึงสัตว์น้ำที่ขึ้นชื่อเรื่องความดุร้าย ภาพของปลาตัวแบนซึ่งแหวกว่ายมาเป็นฝูง ก่อนรุมกัดเหยื่อจนเหลือเพียงโครงกระดูก คงผุดขึ้นในความคิดของใครหลายคน สัตว์ในภาพจำดังกล่าวคือ ปลาปิรันยาแดง หรือ Red-bellied Piranha เจ้าของชื่อวิทยาศาสตร์ Pygocentrus nattereri ปลาน้ำจืดพื้นถิ่นของทวีปอเมริกาใต้ ซึ่งพบได้ในลุ่มน้ำสำคัญอย่างแอมะซอน ปารากวัย ปารานา และแม่น้ำสายอื่น ๆ บริเวณตอนกลางของทวีป ชื่อเสียงขอ.. ดูเพิ่ม

พอนึกถึงลิง ภาพที่ตามมามักเป็นลิงถือกล้วยสีเหลืองแล้วปอกกินอย่างคล่องมือ ภาพแบบนี้อยู่ในการ์ตูน หนังสือเด็ก โฆษณา และการแสดงสัตว์มานาน จนกล้วยแทบกลายเป็นอาหารประจำตัวของลิง คำถามคือถ้าเจอลิงในป่าจริงๆ มันจะเลือกกล้วยก่อนอาหารทุกอย่างหรือไม่ คำตอบคือ ลิงจำนวนมากกินกล้วยได้และอาจชอบกิน แต่กล้วยไม่ได้เป็นอาหารหลักตามธรรมชาติของลิงทุกชนิด คำว่า “ลิง” รวมสัตว์ไว้หลายแบบ ลิงมีอยู่หลายร้อยชน.. ดูเพิ่ม

หากพูดถึงการเลี้ยงดูลูกของสัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก หลายคนคงนึกถึงภาพกบหรือคางคกที่วางไข่ไว้ตามแหล่งน้ำ แล้วปล่อยให้ลูกอ๊อดเติบโตไปตามธรรมชาติ แต่ “คางคกหมอตำแย” (Midwife Toad) กลับมีวิธีดูแลลูกแตกต่างออกไปอย่างน่าทึ่ง เพราะเพศผู้จะรับหน้าที่แบกไข่ติดตัว คอยรักษาความชุ่มชื้น และดูแลจนตัวอ่อนพร้อมฟัก จึงได้รับฉายาที่เปรียบเหมือนหมอตำแยผู้คอยเฝ้าดูชีวิตเล็ก ๆ ตั้งแต่ยังอยู่ในไข่ คุณพ่อนักอ.. ดูเพิ่ม

เวลาเห็นกิ้งก่าเปลี่ยนสี หลายคนมักนึกภาพเหมือนในหนังทันที เจ้าตัวเล็กเกาะกิ่งไม้แล้วกลมกลืนกับฉากหลังจนศัตรูหาไม่เจอ ฟังดูเท่มาก เหมือนมีเสื้อคลุมล่องหนติดตัวมาตั้งแต่เกิด แต่ความจริงธรรมชาติมักไม่ทำงานง่ายขนาดนั้น กิ้งก่าไม่ได้พกพาเล่ห์กลไว้แค่หลบสายตาเท่านั้น สีบนตัวมันยังเป็นเหมือนภาษาส่วนตัวที่ใช้สื่อสารกับโลกภายนอกด้วย กิ้งก่าหลายชนิดเปลี่ยนสีเพื่อบอกอารมณ์ สถานะ หรือปฏิกิริยาต่อสิ่งรอบตัว เ.. ดูเพิ่ม

เวลาเห็นมดเดินอยู่ตามต้นไม้ หลายคนอาจนึกถึงภาพมดกำลังหาอาหารหรือขนเศษอาหารกลับรัง แต่มีพฤติกรรมของมดบางชนิดที่ดูคล้ายกับการทำฟาร์มของมนุษย์อยู่เหมือนกัน นั่นคือการดูแลเพลี้ยบนต้นไม้ เพื่อแลกกับของเหลวรสหวานที่เพลี้ยผลิตออกมา เพลี้ยเป็นแมลงขนาดเล็กที่ดูดน้ำเลี้ยงจากพืชเป็นอาหาร ระหว่างที่มันกินน้ำเลี้ยงจากต้นไม้ ร่างกายจะได้รับน้ำตาลบางส่วนมากเกินความต้องการ จึงขับของเหลวหวานออกมา ของเหลวชนิดนี้เร.. ดูเพิ่ม

เวลาพูดถึงนกฮูก หลายคนมักนึกถึงภาพจากหนังผีที่นกฮูกหันหน้ากลับไปด้านหลังแบบเกินจริง จนดูเหมือนว่าคอของมันสามารถหมุนได้รอบวงเหมือนของเล่น ความจริงแล้วนกฮูกมีความสามารถพิเศษเรื่องการหมุนศีรษะที่โดดเด่นมาก แต่ก็ยังมีขีดจำกัดตามโครงสร้างร่างกาย นกฮูกสามารถหมุนหัวได้ประมาณ 270 องศา ซึ่งถือว่าไกลกว่ามนุษย์มาก คนทั่วไปหมุนคอได้เพียงประมาณ 90 องศาไปทางซ้ายหรือขวาเท่านั้น ความสามารถนี้เกิดจากรูปแบบร่างกาย.. ดูเพิ่ม

เคยเห็นฝูงปลาว่ายผ่านกันเป็นร้อยเป็นพันตัวไหม แต่ละตัวเหมือนมีแผนที่ในหัว วิ่งไปทางเดียวกัน เลี้ยวพร้อมกัน หยุดพร้อมกัน แถมยังไม่ค่อยมีใครหัวทิ่มใส่เพื่อนข้างหน้าอีกด้วย ดูแล้วเหมือนมีระบบจราจรใต้ทะเลที่ไม่มีไฟแดง ไม่มีตำรวจจราจร และไม่มีใครถือใบขับขี่ แต่กลับไม่ค่อยเกิดเหตุวุ่นวาย มนุษย์แค่เดินสวนกันบนทางเท้ายังมีจังหวะหลบไหล่ชนกันอยู่บ้าง บางคนเดินดูโทรศัพท์จนเกือบชนเสา แต่ปลากลับรวมกลุ่มกันแน่.. ดูเพิ่ม

เคยเห็นหอยทากคลานผ่านสวนแล้วรู้สึกว่ามันช้ามากไหม หลายคนคงเคยแซวว่าเจ้าตัวนี้คงใช้เวลาทั้งวันเพื่อเดินไปไม่กี่เมตร แต่ความจริงของหอยทากบางชนิดมันไม่ได้มีแค่เรื่องเดินช้าเท่านั้น เพราะบางช่วงมันสามารถหยุดนิ่งแล้วหลับยาวเป็นเดือน จนถ้าไปเจอเข้าอาจนึกว่าไม่มีชีวิตแล้วก็ได้ ภาพที่หลายคนเคยเจอคือหอยทากเกาะอยู่ตามกำแพง กระถางต้นไม้ หรือกิ่งไม้ แล้วแทบไม่ขยับไปไหน วันแล้ววันเล่าก็ยังอยู่จุดเดิม เหมือนมั.. ดูเพิ่ม

เวลาเห็นเพนกวินในสารคดี หลายคนอาจจำภาพพวกมันเดินโยกไปมาอยู่บนพื้นน้ำแข็ง หรือรวมตัวกันเป็นกลุ่มใหญ่ แต่มีพฤติกรรมหนึ่งที่ทำให้หลายคนยิ้มได้ นั่นคือเพนกวินบางชนิดมีการนำก้อนหินมาให้คู่ของตัวเอง คล้ายกับการมอบของแทนใจในช่วงเลือกคู่ พฤติกรรมนี้มักถูกพูดถึงในเพนกวินบางสายพันธุ์ เช่น เพนกวินอาเดลี ที่อาศัยอยู่บริเวณทวีปแอนตาร์กติกา ช่วงฤดูผสมพันธุ์ เพนกวินตัวผู้จะเริ่มสร้างรังจากก้อนหินเล็กๆ เพราะพื้น.. ดูเพิ่ม

เคยนึกเล่นๆ กันไหมว่าถ้าวันหนึ่งสัตว์รอบตัวพูดภาษาคนได้ เราจะได้ยินอะไรจากพวกมันบ้าง บางตัวคงเป็นเพื่อนคุยที่ดี บางตัวอาจเล่าเรื่องชีวิตประจำวันแบบจริงจัง แต่บางชนิดก็น่าจะมีนิสัยชอบแซว ชอบบ่น หรือพูดตรงจนคนฟังต้องสะดุ้งแน่ๆ คำถามว่า “สัตว์ชนิดไหนน่าจะปากเสียที่สุด” จริงๆ แล้วไม่มีคำตอบที่วัดกันได้ เพราะสัตว์ไม่ได้มีภาษาพูดแบบมนุษย์ และคำว่า “ปากเสีย” ก็เป็นมุมมองของคนเรา .. ดูเพิ่ม

เวลาพูดถึงค้างคาว หลายคนมักนึกถึงภาพสัตว์ที่บินอยู่ในความมืด แล้วใช้เสียงสะท้อนในการหาทาง เหมือนว่าค้างคาวแทบไม่ต้องพึ่งดวงตาเลย เพราะมีระบบโซนาร์จากเสียงที่โด่งดังมากจนกลายเป็นภาพจำของสัตว์ชนิดนี้ แต่พอไปดูรายละเอียดจริง ๆ จะพบว่าค้างคาวไม่ได้บินแบบหลับตาแล้วปล่อยให้เสียงทำงานทั้งหมด ดวงตาของมันยังมีบทบาทอยู่ เพียงแต่ความสามารถของสายตาแตกต่างกันไปตามชนิดของค้างคาว ค้างคาวบางชนิดที่ออกหากินตอนกลา.. ดูเพิ่ม

เคยสงสัยไหมว่าภาพสัตว์ป่าที่เราเห็นตามหนังสือ นิตยสาร หรือบนอินเทอร์เน็ต ทำไมบางภาพถึงดูเหมือนเป็นช่วงเวลาที่เกิดขึ้นพอดีราวกับโชคช่วย ทั้งที่เบื้องหลังภาพหนึ่งใบอาจไม่ได้มีแค่การยกกล้องขึ้นแล้วกดถ่าย แต่เป็นการรอคอยที่ใช้เวลานานกว่าที่หลายคนคิด ช่างภาพสัตว์ป่าหลายคนต้องเข้าไปอยู่ในพื้นที่ธรรมชาติตั้งแต่เช้ามืด บางครั้งต้องซ่อนตัวอยู่ในจุดเดิมหลายชั่วโมง หรือบางคนอาจต้องรอข้ามวันเพื่อให้สัตว์ออกม.. ดูเพิ่ม