ประสาทสัมผัส

ลองนึกภาพว่ากำลังคุณเดินเท้าเปล่าแล้วเผลอเหยียบของมีคมเข้าไป สิ่งแรกที่เกิดขึ้นแทบจะทันทีคือรีบยกเท้าหนี ก่อนจะทันคิดด้วยซ้ำว่า “โอ๊ย เจ็บ!” แล้วความเจ็บที่รู้สึกขึ้นมานั้น จริง ๆ เกิดตรงไหนกันแน่? คำตอบที่น่าประหลาดใจ คือ แผลไม่ได้เป็นสิ่งที่ทำให้เรารู้สึกเจ็บ แต่สมองต่างหากที่เป็นผู้สร้างประสบการณ์ความเจ็บขึ้นมา อย่างไรก็ตาม จะบอกว่าเรื่องนี้ไม่ได้หมายความว่าแผลไม่มีส่วนเกี่ยวข้องเล.. ดูเพิ่ม

ฉึบเดียว แล้วสมองเหมือนได้รางวัลเล็กๆ เคยเจอกระดาษบางชนิดที่พอเอากรรไกรคมๆ จรดลงไปแล้วแทบไม่ต้องออกแรงหนีบไหม แค่ดันกรรไกรไปข้างหน้า ใบมีดก็ไหลผ่านกระดาษยาวเป็นเส้นตรง พร้อมเสียง ฉึบบบบ ต่อเนื่องแบบไม่มีสะดุดความรู้สึกนั้นมันแปลกดี เพราะไม่ได้มีอะไรยิ่งใหญ่เกิดขึ้นเลย แต่กลับรู้สึกสะใจจนอยากหากระดาษอีกแผ่นมาตัดเล่นทันที ความฟินไม่ได้มาจากเสียงอย่างเดียว ตอนใช้กรรไกร สมองได้รับข้อมูลพร้อมกันหลายช่.. ดูเพิ่ม

พอภาพหายไป ทำไมสัมผัสเหมือนชัดขึ้น? หลายคนเคยเจอความรู้สึกนี้ แค่หลับตาหรือใช้ผ้าปิดตา บรรยากาศเดิม คนเดิม สถานที่เดิม แต่เสียงใกล้ตัว การแตะผิว หรือการเคลื่อนไหวเล็กๆ กลับรู้สึกเด่นขึ้นทันทีจุดสำคัญคือ ดวงตาไม่ได้มีสวิตช์ที่พอกดปิดแล้วสมองจะเร่งประสาทสัมผัสอื่นขึ้นสิบเท่า ตัวเลขแบบนั้นไม่มีหลักฐานรองรับ สิ่งที่เกิดขึ้นจริงน่าสนใจกว่า เพราะมันเกี่ยวกับการแบ่งความสนใจของสมอง การคาดเดา และการประมวล.. ดูเพิ่ม

มือเดียวกัน แรงใกล้กัน แต่ผลคนละเรื่อง ลองเอานิ้วแตะสีข้าง ฝ่าเท้า หรือใต้รักแร้ของตัวเองแล้วขยับเร็วๆ สิ่งที่เกิดขึ้นมักมีแค่ความรู้สึกว่าผิวถูกแตะ บางจุดอาจยุบยิบหรือรำคาญนิดหน่อย แต่แทบไม่ถึงขั้นสะดุ้ง ตัวบิด หรือหลุดเสียงหัวเราะเหมือนตอนมีคนอื่นพุ่งมือเข้ามา ความต่างไม่ได้อยู่ที่ปลายนิ้วเป็นหลัก แต่อยู่ที่สมองรู้ล่วงหน้าว่าใครเป็นต้นเหตุของสัมผัสนั้น ก่อนนิ้วจะขยับ สมองต้องส่งคำสั่งไปยังกล้าม.. ดูเพิ่ม

ลองจินตนาการว่า... จู่ ๆ เสียงทุกอย่างรอบตัวหายไป ไม่มีเสียงรถบนถนน ไม่มีเสียงเครื่องปรับอากาศ ไม่มีเสียงนกร้อง ไม่มีเสียงลมพัด แม้แต่เสียงฮัมเบา ๆ จากเครื่องใช้ไฟฟ้าที่ปกติเราไม่เคยสังเกต ก็หายไปจนหมด สิ่งเดียวที่ยังคงอยู่ คือ เสียงลมหายใจของตัวเอง ผ่านไปไม่นาน เสียงอีกอย่างเริ่มดังขึ้น ตุบ... ตุบ... ตุบ... มันคือเสียงหัวใจของคุณเอง ไม่ใช่เพราะหัวใจเต้นแรงขึ้น แต่เป็นเพราะเสียงอื่น ๆ รอบตัวหายไป.. ดูเพิ่ม

การมองเห็นไม่ได้เป็นแค่แสงเข้าตาแล้วจบ แต่สมองต้องคัด เลือก เติม และรวมข้อมูลหลายอย่างให้กลายเป็นโลกที่เราเข้าใจได้ทันที เรามักคิดว่าสิ่งที่เห็นตรงหน้า คือภาพจริงที่ตาส่งไปให้สมองแบบตรงไปตรงมา แต่ในทางการรับรู้ สมองไม่ได้ทำงานเหมือนกล้องถ่ายภาพที่บันทึกทุกพิกเซลเท่ากันทุกจุด สิ่งที่เกิดขึ้นใกล้เคียงกับ “การตีความแบบเรียลไทม์” มากกว่า สมองต้องจัดการข้อมูลจำนวนมากในเวลาอันสั้น จึงเลือกบ.. ดูเพิ่ม

ใครที่ทำอาหารอยู่บ่อยๆ น่าจะหนีไม่พ้นคำว่า 'รสชาติ'ซึ่งถือเป็นส่วนสำคัญหนึ่งที่แยกออกจากกันไม่ได้ เหมือนว่าพวกเราส่วนใหญ่จะสามารถแยกแยะรสชาติต่างๆออกจากกันได้แต่เชื่อหรือไม่ว่า บางทีความรู้หรือความทรงจำที่เกี่ยวกับรสชาติของเรา'อาจจะผิด' ก็ได้ รสชาติมีอยู่กี่แบบกันแน่? แล้วที่เราเรียกๆกันนี่มันถูกต้องหรือเปล่า มีความเข้าใจผิดมาช้านาน ว่า ลิ้นของเรามีบริเวณของ Papilla สำหรับแต่ละ Taste อยู่แต่ในควา.. ดูเพิ่ม