ประสาทสัมผัส

ทำไมเดินเข้าบ้านคนอื่นถึงได้กลิ่นเฉพาะตัว แต่บ้านตัวเองกลับไม่ได้กลิ่นอะไรเลย? เวลาเราเดินทางไปเยี่ยมเยือนบ้านเพื่อน บ้านญาติ หรือก้าวเท้าเข้าไปในเคหสถานของผู้อื่น สิ่งแรกที่ปะทะเข้ากับประสาทสัมผัสของเราแทบจะทันทีโดยไม่ต้องสังเกต คือ "กลิ่นประจำบ้าน" อันเป็นเอกลักษณ์เฉพาะตัว บางบ้านมีกลิ่นหอมอบอุ่นคล้ายผ้านุ่มๆ บางบ้านมีกลิ่นอายของไม้ หรือกลิ่นเฉพาะตัวที่บอกไม่ถูก แต่ตัดภาพกลับมาที่บ้านของตัวเราเอ.. ดูเพิ่ม

หลายคนมักมี “แก้วโปรด” ประจำตัว ไม่ว่าจะเป็นแก้วเซรามิกทรงอ้วนเนื้อหนา แก้วทรงสูงเรียว หรือแก้วสแตนเลสเก็บความเย็น เวลาชงกาแฟ ชา หรือเครื่องดื่มใส่แก้วใบนี้ เรามักรู้สึกว่ารสชาติกลมกล่อม หอมนุ่มนวล และฟินกว่าการใช้แก้วใบอื่น ทั้งที่เป็นกาแฟยี่ห้อเดิม สูตรเดิม และใช้น้ำร้อนอุณหภูมิเท่ากัน ความรู้สึกนี้ไม่ได้เกิดจากลิ้นเพียงอย่างเดียว แต่อาจเกี่ยวข้องกับสิ่งที่เรียกว่า การรับรู้ข้ามประส.. ดูเพิ่ม

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th ตอนเด็กเราเรียนกันว่า มนุษย์มีประสาทสัมผัสอยู่ห้าอย่าง ได้แก่ รูป รส กลิ่น เสียง และสัมผัส จึงไม่แปลกที่หลายคนจะคิดว่าร่างกายรับรู้โลกผ่านช่องทางเพียงเท่านี้ แต่ความจริงแล้ว สมองยังรับสัญญาณจากร่างกายและสิ่งแวดล้อมอีกหลายรูปแบบ ซึ่งเราใช้ทุกวันโดยแทบไม่ทันสังเกต คำว.. ดูเพิ่ม

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th บางคนได้ยินเสียงเปียโนแล้วเห็นเป็นเส้นสีทองลอยอยู่ในอากาศ ขณะที่เสียงหัวเราะของคนหนึ่งอาจมีสีฟ้า หรือเสียงพัดลมอาจกลายเป็นลวดลายหยักๆ ในความรู้สึกของอีกคน ประสบการณ์เหล่านี้ไม่ได้เกิดจากการแกล้งทำและไม่ได้หมายความว่าคนคนนั้นกำลังฝันอยู่ ภาวะนี้เรียกว่า Synesthesia ห.. ดูเพิ่ม

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th หลายคนรู้สึกว่าชุดนอนผ้าซาตินบางพริ้วทำให้ช่วงก่อนหลับมีบรรยากาศพิเศษขึ้นมา แค่ขยับตัวบนเตียง เนื้อผ้าที่ลื่นและเย็นก็เลื่อนไปตามผิวอย่างนุ่มนวล จนรับรู้ถึงการเคลื่อนไหวของตัวเองชัดกว่าการสวมเสื้อผ้าผิวหยาบหรือรัดแน่น ความรู้สึกนี้ไม่ได้แปลว่าผ้าซาตินมีสารกระตุ้นอาร.. ดูเพิ่ม

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th รอยบุ๋มเล็ก ๆ เหนือบั้นท้ายที่หลายคนเรียกว่า Venus Dimples มักอยู่สองข้างของแนวกระเบนเหน็บและเห็นชัดขึ้นตามโครงสร้างสะโพกของแต่ละคน บางคนมีมาตั้งแต่เกิด บางคนเห็นเด่นเมื่อไขมันใต้ผิวน้อยลง หรือเมื่อกล้ามเนื้อและท่าทางทำให้แนวหลังชัดขึ้น ลักษณะนี้เป็นความแตกต่างทางกา.. ดูเพิ่ม

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th บริเวณกระดูกไหปลาร้าและแอ่งคอหอยเป็นจุดที่หลายคนรู้สึกไวอย่างน่าประหลาด ทั้งที่ไม่ได้เป็นอวัยวะทางเพศโดยตรง แค่ริมฝีปากอุ่นๆ แตะลงช้าๆ หรือเว้นจังหวะก่อนสัมผัส ความรู้สึกก็อาจแล่นวาบจนเผลอส่งเสียงออกมาโดยไม่ทันตั้งตัว เหตุผลสำคัญอยู่ที่ผิวหนังบริเวณลำคอและช่วงอกด้าน.. ดูเพิ่ม

เวลาเป็ดพุ่งหัวลงไปในบ่อ ภาพที่เห็นเหมือนเป็ดหายเข้าไปในโลกอีกใบ ขนยังเรียงตัวฟูสวย หยดน้ำกลิ้งหลุดออกจากหลังเป็นเม็ดกลม ๆ ขณะที่ลำตัวกลับลอยขึ้นมาได้ราวกับมีเสื้อชูชีพติดตัวอยู่ตลอดเวลา ภาพนี้ทำให้เกิดคำถามชวนคิดว่า ถ้าขนไม่ดูดน้ำ เป็ดจะรู้สึกเปียกไหม หรือสำหรับสมองของเป็ด น้ำอาจเป็นเพียงอากาศชนิดหนึ่งที่หนาแน่นและต้านการเคลื่อนไหวมากกว่าเดิม คำตอบที่ระมัดระวังที่สุดมีอยู่สองชั้น ชั้นแรก เป็ดรับ.. ดูเพิ่ม

หากลองคิดดูดี ๆ มนุษย์เป็นสิ่งมีชีวิตที่มีรสนิยมประหลาดอยู่เหมือนกัน เพราะในขณะที่เด็กจำนวนมากทำหน้าบูดเมื่อเจอรสขม ผู้ใหญ่กลับยอมจ่ายเงินเพื่อซื้อกาแฟ ชา เบียร์ หรือเครื่องดื่มบางชนิดที่มีรสขมติดปลายลิ้น แล้วทำไมเราถึงเรียนรู้ที่จะชอบรสชาติที่ธรรมชาติส่งสัญญาณว่าควรระวังไว้นะ คำตอบส่วนหนึ่งอยู่ในวิวัฒนาการ ในธรรมชาติ รสขมมักทำหน้าที่เป็นสัญญาณเตือน เพราะสารประกอบที่มีรสขมจำนวนมากพบได้ในพืชที่อาจ.. ดูเพิ่ม

มีของเล่นอยู่ชนิดหนึ่งที่ทำให้ผู้ใหญ่จำนวนมากเห็นแล้วนึกถึงภาระทันที ทั้งคราบเหนียวบนโต๊ะ เศษผ้าที่ติดออกยาก กลิ่นแปลกๆ หลังเก็บไว้นาน และชิ้นเล็กๆ ที่มักไปโผล่อยู่ตามพรมหรือซอกเก้าอี้ ของเล่นชนิดนั้นคือ สไลม์ แต่สำหรับเด็ก ภาพเดียวกันกลับหมายถึงของเล่นที่ยืดได้ บีบได้ ดึงแล้วเปลี่ยนรูปร่างได้ แถมยังทำให้เกิดสี เนื้อสัมผัส และเสียงใหม่ๆ ทุกครั้งที่เล่น ความรู้สึกคุ้มค่าของเด็กกับผู้ใหญ่จึงสวนทางก.. ดูเพิ่ม

สำหรับผีเสื้อ การชิมอาหารเริ่มขึ้นตั้งแต่วินาทีที่เท้าแตะพื้น ภาพที่เห็นจนชินคือผีเสื้อบินลงเกาะดอกไม้ แล้วค่อยคลี่งวงยาวออกมาดูดน้ำหวาน หลายครั้งจึงดูเหมือนว่าปากน่าจะเป็นอวัยวะสำคัญที่สุดในการตรวจว่าอะไรน่ากิน แต่ก่อนงวงจะได้ทำงาน ผีเสื้อจำนวนมากได้รับข้อมูลทางเคมีจากพื้นผิวที่ยืนอยู่เรียบร้อยแล้ว เพราะบริเวณขาของมันมี ตัวรับสารเคมีที่ทำหน้าที่เกี่ยวข้องกับการรับรส อยู่ด้วย เท้าไม่ได้ทำหน้าที่เ.. ดูเพิ่ม

หูไม่ได้ไวขึ้น แต่สมองกำลังลดงานของตา เคยมีจังหวะที่กำลังพยายามฟังเสียงเบาๆ แล้วมือเอื้อมไปถอดแว่นเอง ทั้งที่แว่นไม่ได้เกี่ยวอะไรกับหู หรือพออยากจับคำพูดจากอีกฝั่งของห้อง เปลือกตาก็ค่อยๆ หรี่ลงราวกับกำลังซูมเสียง ทั้งหมดนี้ดูประหลาด แต่มีเหตุผลในระดับการจัดการความสนใจของสมองอยู่ข้างหลัง สมองไม่ได้รับทุกอย่างเข้ามาแบบไม่จำกัด ตาและหูส่งข้อมูลเข้ามาพร้อมกันตลอดเวลา ภาพตรงหน้าอาจมีใบหน้า การเคลื่อนไ.. ดูเพิ่ม

ลองนึกภาพว่ากำลังคุณเดินเท้าเปล่าแล้วเผลอเหยียบของมีคมเข้าไป สิ่งแรกที่เกิดขึ้นแทบจะทันทีคือรีบยกเท้าหนี ก่อนจะทันคิดด้วยซ้ำว่า “โอ๊ย เจ็บ!” แล้วความเจ็บที่รู้สึกขึ้นมานั้น จริง ๆ เกิดตรงไหนกันแน่? คำตอบที่น่าประหลาดใจ คือ แผลไม่ได้เป็นสิ่งที่ทำให้เรารู้สึกเจ็บ แต่สมองต่างหากที่เป็นผู้สร้างประสบการณ์ความเจ็บขึ้นมา อย่างไรก็ตาม จะบอกว่าเรื่องนี้ไม่ได้หมายความว่าแผลไม่มีส่วนเกี่ยวข้องเล.. ดูเพิ่ม

ฉึบเดียว แล้วสมองเหมือนได้รางวัลเล็กๆ เคยเจอกระดาษบางชนิดที่พอเอากรรไกรคมๆ จรดลงไปแล้วแทบไม่ต้องออกแรงหนีบไหม แค่ดันกรรไกรไปข้างหน้า ใบมีดก็ไหลผ่านกระดาษยาวเป็นเส้นตรง พร้อมเสียง ฉึบบบบ ต่อเนื่องแบบไม่มีสะดุดความรู้สึกนั้นมันแปลกดี เพราะไม่ได้มีอะไรยิ่งใหญ่เกิดขึ้นเลย แต่กลับรู้สึกสะใจจนอยากหากระดาษอีกแผ่นมาตัดเล่นทันที ความฟินไม่ได้มาจากเสียงอย่างเดียว ตอนใช้กรรไกร สมองได้รับข้อมูลพร้อมกันหลายช่.. ดูเพิ่ม

พอภาพหายไป ทำไมสัมผัสเหมือนชัดขึ้น? หลายคนเคยเจอความรู้สึกนี้ แค่หลับตาหรือใช้ผ้าปิดตา บรรยากาศเดิม คนเดิม สถานที่เดิม แต่เสียงใกล้ตัว การแตะผิว หรือการเคลื่อนไหวเล็กๆ กลับรู้สึกเด่นขึ้นทันทีจุดสำคัญคือ ดวงตาไม่ได้มีสวิตช์ที่พอกดปิดแล้วสมองจะเร่งประสาทสัมผัสอื่นขึ้นสิบเท่า ตัวเลขแบบนั้นไม่มีหลักฐานรองรับ สิ่งที่เกิดขึ้นจริงน่าสนใจกว่า เพราะมันเกี่ยวกับการแบ่งความสนใจของสมอง การคาดเดา และการประมวล.. ดูเพิ่ม

มือเดียวกัน แรงใกล้กัน แต่ผลคนละเรื่อง ลองเอานิ้วแตะสีข้าง ฝ่าเท้า หรือใต้รักแร้ของตัวเองแล้วขยับเร็วๆ สิ่งที่เกิดขึ้นมักมีแค่ความรู้สึกว่าผิวถูกแตะ บางจุดอาจยุบยิบหรือรำคาญนิดหน่อย แต่แทบไม่ถึงขั้นสะดุ้ง ตัวบิด หรือหลุดเสียงหัวเราะเหมือนตอนมีคนอื่นพุ่งมือเข้ามา ความต่างไม่ได้อยู่ที่ปลายนิ้วเป็นหลัก แต่อยู่ที่สมองรู้ล่วงหน้าว่าใครเป็นต้นเหตุของสัมผัสนั้น ก่อนนิ้วจะขยับ สมองต้องส่งคำสั่งไปยังกล้าม.. ดูเพิ่ม

ลองจินตนาการว่า... จู่ ๆ เสียงทุกอย่างรอบตัวหายไป ไม่มีเสียงรถบนถนน ไม่มีเสียงเครื่องปรับอากาศ ไม่มีเสียงนกร้อง ไม่มีเสียงลมพัด แม้แต่เสียงฮัมเบา ๆ จากเครื่องใช้ไฟฟ้าที่ปกติเราไม่เคยสังเกต ก็หายไปจนหมด สิ่งเดียวที่ยังคงอยู่ คือ เสียงลมหายใจของตัวเอง ผ่านไปไม่นาน เสียงอีกอย่างเริ่มดังขึ้น ตุบ... ตุบ... ตุบ... มันคือเสียงหัวใจของคุณเอง ไม่ใช่เพราะหัวใจเต้นแรงขึ้น แต่เป็นเพราะเสียงอื่น ๆ รอบตัวหายไป.. ดูเพิ่ม

การมองเห็นไม่ได้เป็นแค่แสงเข้าตาแล้วจบ แต่สมองต้องคัด เลือก เติม และรวมข้อมูลหลายอย่างให้กลายเป็นโลกที่เราเข้าใจได้ทันที เรามักคิดว่าสิ่งที่เห็นตรงหน้า คือภาพจริงที่ตาส่งไปให้สมองแบบตรงไปตรงมา แต่ในทางการรับรู้ สมองไม่ได้ทำงานเหมือนกล้องถ่ายภาพที่บันทึกทุกพิกเซลเท่ากันทุกจุด สิ่งที่เกิดขึ้นใกล้เคียงกับ “การตีความแบบเรียลไทม์” มากกว่า สมองต้องจัดการข้อมูลจำนวนมากในเวลาอันสั้น จึงเลือกบ.. ดูเพิ่ม

ใครที่ทำอาหารอยู่บ่อยๆ น่าจะหนีไม่พ้นคำว่า 'รสชาติ'ซึ่งถือเป็นส่วนสำคัญหนึ่งที่แยกออกจากกันไม่ได้ เหมือนว่าพวกเราส่วนใหญ่จะสามารถแยกแยะรสชาติต่างๆออกจากกันได้แต่เชื่อหรือไม่ว่า บางทีความรู้หรือความทรงจำที่เกี่ยวกับรสชาติของเรา'อาจจะผิด' ก็ได้ รสชาติมีอยู่กี่แบบกันแน่? แล้วที่เราเรียกๆกันนี่มันถูกต้องหรือเปล่า มีความเข้าใจผิดมาช้านาน ว่า ลิ้นของเรามีบริเวณของ Papilla สำหรับแต่ละ Taste อยู่แต่ในควา.. ดูเพิ่ม