ประสาทวิทยา

เวลามองภาพถ่ายสมองผ่านเครื่องสแกน มันมักให้ความรู้สึกบางอย่างที่อธิบายยาก เส้นใยเล็กๆ จำนวนมหาศาลเชื่อมต่อกันไปมา คล้ายเครือข่ายที่ไม่มีจุดเริ่มต้นหรือจุดจบ บางจังหวะมันดูเหมือนแผนที่เมืองที่ซับซ้อน บางครั้งกลับคล้ายกลุ่มดาวในท้องฟ้ายามค่ำ สมองมนุษย์มีเซลล์ประสาทนับแสนล้านเซลล์ และแต่ละเซลล์ไม่ได้อยู่นิ่งๆ แต่วิ่งส่งสัญญาณตลอดเวลา เส้นทางการสื่อสารเหล่านี้สร้างรูปแบบที่เปลี่ยนไปตามความคิด ความทรง.. ดูเพิ่ม

มีบางคนในโลกนี้ที่เล่าเรื่องประสบการณ์ของตัวเองแล้วทำให้คนฟังต้องหยุดคิด เพราะสิ่งที่เขา “รับรู้” ไม่เหมือนคนทั่วไปเลย เวลาฟังเพลง เขาไม่ได้แค่ได้ยินเสียง แต่ในหัวอาจเห็นเป็นสีม่วง สีฟ้า หรือเป็นลวดลายเคลื่อนไหวบางอย่าง บางคนมองตัวเลขแล้วรู้สึกว่ามี “สีประจำตัว” เช่น เลข 5 เป็นสีแดง เลข 2 เป็นสีเขียว หรือเวลาพูดถึงวันในสัปดาห์ แต่ละวันก็มีโทนสีและความรู้สึกต่างกันอย่างชัดเ.. ดูเพิ่ม

หลายคนเคยสงสัยว่า เวลาคนเมายาแล้วบอกว่าเห็นคนที่ไม่มีอยู่จริง ได้ยินเสียงที่ไม่มีใครพูด หรือเชื่อว่ามีคนกำลังตามทำร้าย ทั้งที่ความจริงไม่มีอะไรเกิดขึ้น สมองกำลังทำอะไรอยู่ ทำไมสิ่งที่ไม่มีอยู่จริงจึงรู้สึกเหมือนจริงเสียยิ่งกว่าความจริง คำตอบคือ สิ่งที่เราเรียกว่า "ประสาทหลอน" ไม่ได้เกิดขึ้นที่ดวงตาหรือหู แต่เกิดขึ้นที่สมอง สมองของมนุษย์ไม่ได้ทำหน้าที่เพียงรับข้อมูลจากโลกภายนอกเท่านั้น แต่ยังตีควา.. ดูเพิ่ม

งานวิจัยด้านประสาทวิทยาชี้ว่า ความจำเกี่ยวกับคำพูดอาจพึ่งพาระบบการได้ยินและความรู้สึกจากการออกเสียง มากกว่าส่วนสมองที่ควบคุมการเคลื่อนไหวของปากโดยตรง เวลาคนเราพูดออกมาหนึ่งคำ สิ่งที่เกิดขึ้นไม่ได้มีแค่ริมฝีปาก ลิ้น และกล้ามเนื้อในช่องปากขยับตามคำสั่งของสมอง งานวิจัยใหม่จากนักวิจัย McGill University และ Yale School of Medicine ชี้ว่า การเรียนรู้และจดจำรูปแบบการพูดอาจพึ่งพาระบบรับเสียงและความรู้สึก.. ดูเพิ่ม

การนอนนิ่ง ๆ หรือนั่งเหม่อไม่ได้แปลว่าสมองหยุดทำงานเสมอไป เพราะช่วงที่เราดูเหมือนไม่ได้คิดอะไร สมองยังมีงานเบื้องหลังจำนวนมากที่กำลังจัดระเบียบความจำ อารมณ์ และประสบการณ์ของเราอยู่ เรื่องนี้ทำให้หลายคนเข้าใจผิดได้ง่าย เวลาทำงาน คิดเลข หรือแก้ปัญหาหนัก ๆ เรามักรู้สึกว่า “สมองใช้พลังงานมาก” ส่วนเวลานอนเล่นบนเตียงหรือปล่อยใจลอย เรากลับรู้สึกเหมือนสมองกำลังพักเต็มที่ แต่ในมุมประสาทวิทยา ค.. ดูเพิ่ม

ลองนึกถึงสถานการณ์นี้ คุณกำลังนั่งทำงานอยู่เงียบ ๆ แล้วคนข้าง ๆ เริ่มกดปากกาซ้ำ ๆ หรือมีใครบางคนเคี้ยวข้าวเสียงแจ๊บ ๆ อยู่ใกล้ ๆ สำหรับบางคน เสียงเหล่านี้อาจเป็นแค่เสียงเล็กน้อยในชีวิตประจำวัน แต่สำหรับอีกหลายคน มันกลับทำให้หงุดหงิดจนแทบอยากลุกหนีทันที สิ่งที่น่าสนใจคือ ความรู้สึกแบบนี้ไม่ได้แปลว่าคุณเป็นคนขี้รำคาญเสมอไป ในบางกรณี มันอาจเกี่ยวข้องกับภาวะที่เรียกว่า Misophonia หรือภาวะเกลียดเสียงเ.. ดูเพิ่ม

เย็นวันศุกร์เพิ่งมาถึงไม่ทันไร รู้ตัวอีกทีคืนวันอาทิตย์ก็มาเคาะประตูแล้ว หลายคนเคยมีความรู้สึกว่าช่วงเวลาสองวันของวันหยุดสุดสัปดาห์ผ่านไปเร็วราวกับโดนกดปุ่มเร่งความเร็ว แต่ในทางกลับกัน เช้าวันจันทร์กลับให้ความรู้สึกเหมือนเวลาเดินช้าลงอย่างประหลาด แค่รอเลิกงานหนึ่งวันก็รู้สึกเหมือนผ่านไปครึ่งเดือน สิ่งที่น่าสนใจคือ นาฬิกาไม่ได้เดินเร็วขึ้นในวันเสาร์ และไม่ได้เดินช้าลงในวันจันทร์ เวลาในโลกภายนอกยัง.. ดูเพิ่ม

ทุกคนคงเคยเจอสถานการณ์เดียวกัน กินส้มตำเผ็ดจัดหรือก๋วยเตี๋ยวใส่พริกเต็มช้อนอยู่ดี ๆ เหงื่อก็เริ่มแตกเต็มหน้าผาก น้ำตาไหล จมูกเริ่มฟืดฟาด และต้องคว้ากระดาษทิชชูมาซับน้ำมูกทั้งที่ไม่ได้เป็นหวัดแม้แต่น้อย สิ่งที่น่าสงสัยคือ พริกไม่ได้เพิ่มอุณหภูมิห้อง ไม่ได้ทำให้ร่างกายติดเชื้อ และไม่ได้ทำให้จมูกอักเสบจริง ๆ แล้วทำไมร่างกายถึงตอบสนองเหมือนกำลังเผชิญเหตุฉุกเฉินทางชีวภาพอยู่ตลอดเวลา ต้นเหตุของเรื่องทั.. ดูเพิ่ม

ลองนึกถึงช่วงเวลาที่ดีที่สุดช่วงหนึ่งในชีวิต ไม่ว่าจะเป็นวันที่สอบติดมหาวิทยาลัยในฝัน วันที่ได้พบคนที่คิดถึงมานาน วันที่ลูกเกิด หรือวันที่ประสบความสำเร็จในสิ่งที่พยายามมาหลายปี หลายคนพบว่าตัวเองยิ้มทั้งน้ำตา ทั้งที่ในขณะนั้นไม่ได้เศร้าเลยแม้แต่น้อย คำถามจึงเกิดขึ้นว่า หากน้ำตาเป็นสัญลักษณ์ของความเสียใจ แล้วทำไมเวลาที่มีความสุขมากที่สุดในชีวิต เรากลับร้องไห้ออกมาได้เหมือนกัน สิ่งที่น่าสนใจคือ สมอง.. ดูเพิ่ม

เคยไหม อยู่ดี ๆ ก็นึกถึงเหตุการณ์น่าอายเมื่อสิบปีก่อนขึ้นมาโดยไม่มีสาเหตุ บางทีอาจเป็นวันที่ตอบคำถามผิดหน้าห้องเรียน พูดอะไรพลาดในที่ประชุม หรือส่งข้อความผิดคน ทั้งที่เวลาผ่านมานานมากแล้ว แต่พอนึกขึ้นมาอีกครั้งก็ยังรู้สึกเขินจนอยากหายตัวไปจากโลก ในทางกลับกัน ความสำเร็จหลายอย่างในชีวิตกลับเลือนหายไปอย่างรวดเร็ว ไม่ว่าจะเป็นวันที่สอบได้คะแนนดี วันที่ได้รับคำชม หรือวันที่ทำบางสิ่งสำเร็จอย่างน่าภาคภู.. ดูเพิ่ม

เปิดมิติความลี้ลับของวาระสุดท้ายแห่งชีวิตที่ชวนให้ขนลุก เมื่อการเดินทางของลมหายใจต้องจบลงด้วยคมดาบหรือใบมีดกิโยตินจากการประหาร คำถามที่หลายคนอาจสงสัยว่ามนุษย์อย่างเราจะรับรู้ความเจ็บปวดได้นานแค่ไหนในวินาทีที่ศีรษะแยกออกจากร่าง เป็นสิ่งที่ทั้งประวัติศาสตร์และวิทยาศาสตร์การแพทย์ต่างพยายามหาคำตอบมาอย่างยาวนาน และความจริงที่ถูกค้นพบผ่านการทดลองด้วยชีวิตนั้น อาจทำให้หลายคนต้องทบทวนความเชื่อเดิม ๆ ที่ว.. ดูเพิ่ม

บางครั้งความทรงจำไม่ได้กลับมาเพราะเราเห็นภาพเก่า หรือได้ยินเพลงเดิม แต่กลับมาเพราะกลิ่นเล็ก ๆ ที่ลอยผ่านจมูก กลิ่นขนมตอนเด็ก กลิ่นบ้านญาติ กลิ่นหนังสือเก่า หรือกลิ่นน้ำหอมของใครบางคน อาจทำให้ภาพในอดีตกลับมาชัดในเวลาไม่กี่วินาที ปรากฏการณ์นี้เรียกว่า olfactory memory หรือความทรงจำที่ถูกกระตุ้นด้วยกลิ่น จุดสำคัญไม่ได้อยู่ที่กลิ่นมีพลังลึกลับ แต่อยู่ที่เส้นทางของระบบรับกลิ่นในสมอง ซึ่งเชื่อมกับบริเว.. ดูเพิ่ม

Meditation มักถูกมองว่าเป็นเรื่องทางจิตวิญญาณหรือแฟชั่น Self-care แต่ในช่วง 20 ปีที่ผ่านมานักประสาทวิทยาได้ใช้เทคโนโลยี fMRI และ EEG ศึกษาสมองของนักปฏิบัติสมาธิและพบหลักฐานที่ไม่สามารถโต้แย้งได้ว่าสมองเปลี่ยนแปลงจริงๆ ในระดับโครงสร้าง Richard Davidson และการค้นพบที่เปลี่ยนวงการ Richard Davidson นักประสาทวิทยาจาก University of Wisconsin ทำงานร่วมกับองค์ดาไลลามะในการศึกษาสมองของพระภิกษุที่ปฏิบัติสม.. ดูเพิ่ม

ทุกวันนี้คำว่า “สุขภาพจิต” ถูกพูดถึงมากขึ้นเรื่อย ๆ โดยเฉพาะในยุคที่ AI, เทคโนโลยี และโซเชียลมีเดียเข้ามาเปลี่ยนวิธีที่มนุษย์ใช้ชีวิต แต่เคยสงสัยไหมว่า… จริง ๆ แล้ว “Mental Health” คือเรื่องของสมองหรือเป็นผลจากสังคมที่กำลังกดทับมนุษย์กันแน่? ประเด็นนี้กำลังถูกพูดถึงมากในวงการ Psychology, Anthropology และ Neuroscience รวมถึงในโลกออนไลน์ที่เริ่มเชื่อมโยงทฤษฎีต่าง ๆ เข้.. ดูเพิ่ม