ประวัติศาสตร์โลก

อำนาจล้นมือ แต่ไม่มีใครกล้าเปิดประตู คืนวันที่ 1 มีนาคม ค.ศ. 1953 โจเซฟ สตาลินยังเป็นศูนย์กลางอำนาจของสหภาพโซเวียต บุคคลรอบตัวรู้ดีว่าการทำอะไรผิดจังหวะต่อหน้าผู้นำคนนี้อาจมีราคาสูงมาก แต่สิ่งที่น่าคิดคือ บรรยากาศแห่งความกลัวที่สตาลินสร้างมาตลอดหลายปี กลับกลายเป็นปัจจัยสำคัญในช่วงที่เจ้าตัวต้องการความช่วยเหลือที่สุดหลังใช้เวลาช่วงดึกกับเจ้าหน้าที่ระดับสูงที่บ้านพักคุนต์เซโว ทุกคนแยกย้ายกันไปพักตา.. ดูเพิ่ม

โลกไม่ได้มีหน้าตาแบบนี้มาตลอด เรื่องน่าขนลุกของประวัติศาสตร์ธรรมชาติคือ สิ่งมีชีวิตที่เคยครองโลกส่วนใหญ่หายไปหมดแล้ว การสูญพันธุ์ตามธรรมชาติเป็นเรื่องปกติ แต่บางช่วงมันเกิดเร็วและหนักจนระบบนิเวศทั้งโลกแทบเปลี่ยนชุดใหม่ นักบรรพชีวินวิทยามักเรียกเหตุการณ์ระดับนี้ว่า การสูญพันธุ์ครั้งใหญ่ หรือ mass extinction โดยเกณฑ์ที่ใช้กันบ่อยคือ มีชนิดพันธุ์สูญหายประมาณ 75% ภายในช่วงเวลาที่สั้นมากเมื่อเทียบกับม.. ดูเพิ่ม

เป้าหมายที่หายไปหลังเหตุการณ์สะเทือนโลก เช้าวันที่ 11 กันยายน 2001 เครื่องบินโดยสารสี่ลำถูกผู้ก่อการร้าย 19 คนจี้กลางอากาศ สองลำพุ่งชนตึกเวิลด์เทรดเซ็นเตอร์ในนิวยอร์ก อีกลำชนอาคารเพนตากอน ส่วนเที่ยวบินยูไนเต็ด 93 ตกในรัฐเพนซิลเวเนียหลังผู้โดยสารพยายามต่อสู้กับผู้จี้ เหตุการณ์วันนั้นคร่าชีวิตผู้คนเกือบ 3,000 คน และหลักฐานที่รวบรวมในเวลาต่อมาชี้ว่าผู้ก่อเหตุได้รับการฝึกจากเครือข่ายอัลกออิดะห์ ซึ่งม.. ดูเพิ่ม

ทุกวันนี้เราเดินเข้างานหนังสือแล้วเจอทั้งหนังสือใหม่ นักเขียนดัง สำนักพิมพ์ และบูธละลานตา แต่ถ้าย้อนเวลากลับไปหลายร้อยปี ภาพที่เห็นอาจต่างจากวันนี้ลิบลับ ไม่มีฮอลล์แอร์เย็น ๆ ไม่มีชั้นหนังสือเป็นแถว และไม่มีป้ายโปรโมชั่นลด 50% แต่มีพ่อค้า เครื่องพิมพ์ และกองหนังสือที่กำลังกลายเป็นสินค้าชนิดใหม่ของยุโรป เรื่องราวนี้พาเราไปที่ แฟรงก์เฟิร์ต ประเทศเยอรมนี เมืองการค้าสำคัญของยุโรป ซึ่งกลายเป็นหนึ่งในจ.. ดูเพิ่ม

โรงเรียนแห่งแรกของโลกอยู่ที่ไหน? ย้อนกลับไป 4,500 ปีก่อนในดินแดนเมโสโปเตเมีย ลองนึกภาพเด็กคนหนึ่งเดินเข้าโรงเรียนเมื่อประมาณ 4,500 ปีก่อน ไม่มีโต๊ะเรียน ไม่มีสมุด ไม่มีดินสอ และไม่มีไวท์บอร์ด แต่สิ่งที่เขาถืออยู่ในมือคือ แผ่นดินเหนียวกับก้านอ้อ ฟังดูเหมือนฉากในหนังประวัติศาสตร์ แต่หลักฐานทางโบราณคดีบอกว่า การเรียนการสอนแบบเป็นระบบมีอยู่จริงในเมโสโปเตเมีย และชาวสุเมเรียนถือเป็นหนึ่งในผู้วางรากฐานขอ.. ดูเพิ่ม

ภาพของสหภาพโซเวียตช่วงสงครามเย็นดูแข็งแกร่งชนิดที่แทบไม่มีใครคิดว่าประเทศขนาดมหึมานี้จะหายไปจากแผนที่ได้ มีอาวุธนิวเคลียร์ กองทัพขนาดใหญ่ ส่งมนุษย์ขึ้นสู่อวกาศ แข่งขันกับสหรัฐฯ ได้แทบทุกสนาม และมีอิทธิพลครอบคลุมยุโรปตะวันออกหลายประเทศ แต่พอถึงปลายปี 1991 ชื่อสหภาพโซเวียตก็กลายเป็นอดีต เรื่องนี้ไม่ได้เกิดจากเหตุการณ์เดียว และก็ไม่ใช่แค่เรื่องมิคาอิล กอร์บาชอฟทำประเทศพังอย่างที่ชอบเล่ากันแบบสั้นๆ ป.. ดูเพิ่ม

ในหน้าประวัติศาสตร์จีน มีบุคคลจำนวนไม่มากที่สามารถก้าวขึ้นมามีอำนาจจนเกือบเทียบเท่าจักรพรรดิ หนึ่งในชื่อที่ถูกกล่าวถึงมากที่สุดคือ เว่ยจงเสียน (魏忠贤) ขันทีแห่งปลายราชวงศ์หมิง ผู้เปลี่ยนชีวิตจากชายยากจนและนักพนัน กลายเป็นผู้มีอิทธิพลสูงสุดคนหนึ่งในราชสำนัก แม้เขาจะไม่ได้มีสายเลือดราชวงศ์ ไม่ได้เป็นขุนนางตระกูลใหญ่ แต่ด้วยความสามารถในการสร้างเครือข่ายอำนาจและเข้าถึงบุคคลสำคัญ ทำให้เขาสามารถควบคุมการ.. ดูเพิ่ม

โลกของเราเคยมีเรื่องที่ฟังดูเหลือเชื่อจนเหมือนฉากในภาพยนตร์ แต่กลับมีบันทึก มีพยาน และมีหลักฐานยืนยันว่ามันเกิดขึ้นจริง บางเหตุการณ์นักวิทยาศาสตร์อธิบายได้ในเวลาต่อมา ขณะที่บางเรื่องผ่านมาหลายสิบหรือหลายร้อยปีแล้ว ก็ยังไม่มีคำตอบที่ทุกฝ่ายเห็นตรงกัน ความแปลกเหล่านี้เองที่ทำให้ประวัติศาสตร์สนุกกว่าที่หลายคนคิด 1. โรคระบำแห่งสตราสบูร์ก (Dancing Plague 1518) อยู่ ๆ ผู้คนในเมืองสตราสบูร์ก ประเทศฝรั่ง.. ดูเพิ่ม

ในหน้าประวัติศาสตร์โลก มีบางวันที่ไม่ได้ถูกจดจำเพราะชัยชนะ แต่ถูกจดจำเพราะเป็นจุดเริ่มต้นของการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ หนึ่งในนั้นคือ วันที่ 5 สิงหาคม ค.ศ. 1962 วันที่ชายคนหนึ่งชื่อ Nelson Mandela นักต่อสู้เพื่อความเท่าเทียม ถูกเจ้าหน้าที่รัฐบาลแอฟริกาใต้จับกุม เหตุการณ์ที่ดูเหมือนเป็นการหยุดยั้งนักเคลื่อนไหวคนหนึ่ง แต่กลับกลายเป็นจุดเริ่มต้นที่ทำให้เขากลายเป็นสัญลักษณ์แห่งเสรีภาพของคนทั่วโลก แอฟริก.. ดูเพิ่ม

เมื่อกล่าวถึงจักรพรรดิเฉียนหลงแห่งราชวงศ์ชิง หลายคนมักนึกถึงพระองค์ในฐานะจักรพรรดิผู้ยิ่งใหญ่ ผู้ขยายอาณาจักรจีนจนกว้างใหญ่ที่สุดยุคหนึ่ง แต่ในฐานะ "พ่อ" พระองค์ก็ทรงมีความรักและความเอ็นดูต่อพระโอรสและพระธิดาไม่ต่างจากคนทั่วไป ในบรรดาพระราชธิดาทั้งหลาย "องค์หญิงเหอจิ้ง" (固倫和敬公主) คือพระองค์ที่ได้รับการกล่าวถึงอยู่เสมอว่าเป็นหนึ่งในพระธิดาที่จักรพรรดิเฉียนหลงทรงโปรดปรานที่สุด พระธิดาจากพระมเหสีผู้เป.. ดูเพิ่ม

วันที่ 1 ธันวาคม ค.ศ. 1948 ผู้คนจำนวนมากยืนล้อมอาคารหลังหนึ่งในกรุงซันโฮเซ เมืองหลวงของประเทศเล็ก ๆ ในอเมริกากลาง อาคารแห่งนั้นไม่ใช่ทำเนียบรัฐบาล ไม่ใช่รัฐสภา แต่เป็นค่ายทหาร ชายผู้หนึ่งเดินถือค้อนเข้าไปอย่างเงียบ ๆ ก่อนจะยกมันขึ้นแล้วฟาดลงบนกำแพงค่ายต่อหน้าผู้คน เสียงค้อนกระทบกำแพงดังเพียงไม่กี่ครั้ง แต่เสียงนั้นกลับดังก้องไปไกลกว่าที่ใครจะคาดคิด เพราะมันไม่ได้เป็นเพียงการทุบกำแพงอิฐ หากเป็นการ.. ดูเพิ่ม

เมื่อพูดถึง ผู้หญิงอัฟกานิสถาน หลายคนอาจนึกถึงภาพผู้หญิงที่ต้องสวมบูร์กา ถูกจำกัดการเดินทาง และไม่สามารถเข้าถึงการศึกษาได้อย่างเสรี แต่ประวัติศาสตร์ของประเทศนี้มีหลายช่วงเวลา และชีวิตของผู้หญิงก็ไม่ได้เหมือนกันทั้งหมด ก่อนกลุ่ม ตาลีบัน ขึ้นสู่อำนาจครั้งแรกในปี 1996 ผู้หญิงจำนวนหนึ่ง โดยเฉพาะผู้ที่อาศัยอยู่ในเมืองใหญ่อย่าง กรุงคาบูล เคยมีบทบาทในระบบการศึกษา การทำงาน และชีวิตสาธารณะ อย่างไรก็ตาม ภา.. ดูเพิ่ม

เริ่มยิงปืนไม่กี่สิบนาที ทุกอย่างก็จบลงแล้วนี่คือสงครามที่กินเวลาสั้นที่สุดเท่าที่มีการบันทึกไว้ในประวัติศาสตร์โลก ถ้าให้นึกภาพคำว่า 'สงคราม' หลายคนคงนึกถึงการสู้รบที่ยืดเยื้อเป็นเดือน เป็นปี หรือบางครั้งลากยาวข้ามรุ่นคน แต่มีสงครามครั้งหนึ่งที่ทำเอาหลายคนต้องย้อนถามว่า 'จบแล้วเหรอ?' เพราะตั้งแต่นัดแรกที่เปิดฉากยิง จนถึงตอนที่อีกฝ่ายยอมแพ้ ใช้เวลาเพียงประมาณ 38 ถึง 45 นาที เท่านั้น สงครามอังกฤษ-แ.. ดูเพิ่ม

ชื่อของ “เขมรแดง” ยังคงถูกพูดถึงทุกครั้งเมื่อมีการกล่าวถึงโศกนาฏกรรมครั้งใหญ่ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ กลุ่มเขมรแดง หรือ Khmer Rouge เป็นขบวนการคอมมิวนิสต์ที่เข้ายึดกรุงพนมเปญได้ในปี พ.ศ. 2518 ภายใต้การนำของ พล พต (Pol Pot) หลังจากยึดอำนาจได้ กลุ่มนี้ประกาศสร้างประเทศใหม่ที่ต้องการให้ประชาชนกลับไปใช้ชีวิตแบบเกษตรกรรม โดยมองว่าเมือง โรงงาน การศึกษา เงินตรา และชนชั้นปัญญาชนเป็นสิ่งที่ต้อ.. ดูเพิ่ม

ฟังดูเหมือนเรื่องแต่ง แต่เป็นข้อเท็จจริงทางประวัติศาสตร์ที่เกิดขึ้นจริง หลายคนมักนึกว่าอารยธรรมแอซเท็กเป็นของเก่าแก่ระดับต้นๆ ของโลก จึงทำให้รู้สึกแปลกใจเมื่อพบว่า มหาวิทยาลัยออกซฟอร์ด ในอังกฤษ เปิดสอนมาก่อนที่จักรวรรดิแอซเท็กจะถือกำเนิดเสียอีก ความจริงข้อนี้กลายเป็นหนึ่งในเกร็ดประวัติศาสตร์ที่ทำให้หลายคนต้องย้อนมองไทม์ไลน์ของโลกใหม่ทั้งหมด ออกซฟอร์ดเริ่มสอนตั้งแต่ศตวรรษที่ 11 มีหลักฐานว่าการเรีย.. ดูเพิ่ม

หากพูดถึงชื่อ "อดอล์ฟ ฮิตเลอร์" หลายคนจะนึกถึงผู้นำเผด็จการแห่งนาซีเยอรมนี ผู้เป็นจุดเริ่มต้นของสงครามโลกครั้งที่ 2 และหนึ่งในเหตุการณ์เลวร้ายที่สุดในประวัติศาสตร์มนุษย์ นั่นคือ "ฮอโลคอสต์" หรือการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ชาวยิว แต่คำถามสำคัญคือ ทำไมฮิตเลอร์ถึงเกลียดชาวยิว? คำตอบไม่ได้เกิดจากเหตุผลที่ชาวยิวทำผิด แต่เกิดจากการผสมกันของอคติที่มีอยู่เดิม แนวคิดเหยียดเชื้อชาติ ทฤษฎีสมคบคิด และการใช้ความเกลียด.. ดูเพิ่ม

10 จักรวรรดิและอารยธรรมที่เคยยิ่งใหญ่ ก่อนสิ้นอำนาจจากแผนที่โลก หากมองแผนที่โลกในปัจจุบัน หลายคนอาจรู้สึกว่าประเทศและพรมแดนที่เห็นคงอยู่มาอย่างยาวนาน แต่ตลอดหลายพันปีที่ผ่านมา โลกเคยมีจักรวรรดิ อาณาจักร และนครรัฐจำนวนมากที่รุ่งเรือง มีเมืองใหญ่ กองทัพเข้มแข็ง และวัฒนธรรมอันโดดเด่น ก่อนจะสูญเสียอำนาจหรือแตกออกเป็นรัฐใหม่ คำว่า “หายไปจากแผนที่โลก” ในที่นี้จึงหมายถึงการสิ้นสุดของอำนาจการ.. ดูเพิ่ม

ความเชื่อที่ฟังดูน่าตกใจในสายตาคนปัจจุบัน เคยเป็นพิธีกรรมที่มีความหมายทางจิตวิญญาณสำหรับบางชุมชนในอดีต เมื่อพูดถึงออสเตรเลีย หลายคนมักนึกถึงจิงโจ้ โคอาลา หรือทะเลทรายอันกว้างใหญ่ แต่หากย้อนกลับไปในอดีตก่อนยุคอาณานิคม ดินแดนแห่งนี้เต็มไปด้วยชนพื้นเมืองจำนวนมากที่มีภาษา ความเชื่อ และพิธีกรรมแตกต่างกันออกไป แต่ละกลุ่มไม่ได้มีวัฒนธรรมเหมือนกันทั้งหมด ทำให้เรื่องเล่าหลายอย่างถูกเหมารวมเกินความเป็นจริง.. ดูเพิ่ม

เมื่อประมาณ 66 ล้านปีก่อน ดาวเคราะห์น้อยขนาดใหญ่พุ่งชนบริเวณที่ปัจจุบันคือคาบสมุทรยูกาตัน ประเทศเม็กซิโก ทิ้งร่องรอยเป็นหลุมอุกกาบาตชิกซูลุบ และนำไปสู่การสูญพันธุ์ครั้งใหญ่ในช่วงรอยต่อยุคครีเทเชียส–พาลีโอจีน ฝุ่น เขม่า และละอองลอยที่ถูกปล่อยเข้าสู่บรรยากาศบดบังแสงอาทิตย์ ทำให้อุณหภูมิลดลง การสังเคราะห์แสงหยุดชะงัก และห่วงโซ่อาหารจำนวนมากพังทลาย สิ่งมีชีวิตราวสามในสี่ของโลกสูญพันธุ์ รวมถึงได.. ดูเพิ่ม

หากมีใครบอกว่า... "พื้นที่ที่เราเหยียบอยู่ทุกวันนี้ เคยเป็นก้นทะเลมาก่อน" หลายคนอาจคิดว่าเป็นเรื่องแต่ง หรือเป็นจินตนาการจากภาพยนตร์ แต่ในความเป็นจริง นักธรณีวิทยาทั่วโลก รวมถึงประเทศไทย มีหลักฐานจำนวนมากที่ยืนยันว่า พื้นที่หลายแห่งของประเทศไทยเคยจมอยู่ใต้ทะเลเมื่อหลายร้อยล้านปีก่อน ที่น่าสนใจกว่านั้นคือ หลักฐานเหล่านี้ยังคงอยู่จนถึงทุกวันนี้ ไม่ได้ซ่อนอยู่ในพิพิธภัณฑ์เท่านั้น แต่บางแห่งเป็นภูเขา.. ดูเพิ่ม