ประวัติศาสตร์โลก

ถ้าพูดถึงอาหารเอเชีย หลายคนอาจนึกถึงอาหารไทย ญี่ปุ่น เกาหลี หรือจีนก่อน แต่พอพูดถึงอาหารฟิลิปปินส์ หลายคนอาจนึกไม่ออกว่ารสชาติหน้าตาเป็นอย่างไร ทั้งที่จริงแล้วอาหารของประเทศหมู่เกาะแห่งนี้มีเรื่องราวน่าสนใจมาก เพราะผ่านการผสมผสานของวัฒนธรรมหลายยุค ทั้งชนพื้นเมือง จีน สเปน เม็กซิโก และอเมริกัน จนกลายเป็นรสชาติที่มีเอกลักษณ์ของตัวเอง 1. Adobo ไม่ได้หมายถึงอาหารจานเดียวแบบตายตัว Adobo เป็นหนึ่งในอาห.. ดูเพิ่ม

ฝรั่งเศสในวันนี้อาจเป็นประเทศที่หลายคนนึกถึงปารีส หอไอเฟล ครัวซองต์ แฟชั่น และพิพิธภัณฑ์ลูฟวร์ แต่กว่าจะกลายมาเป็นประเทศที่มีอิทธิพลทางวัฒนธรรมและการเมืองระดับโลก ฝรั่งเศสผ่านทั้งสงคราม การปฏิวัติ การเปลี่ยนระบอบการปกครอง และการขยายอำนาจมาอย่างยาวนาน 1. ฝรั่งเศสไม่ได้เกิดขึ้นเป็นประเทศเดียวตั้งแต่แรก ในช่วงยุคกลาง ดินแดนที่เป็นฝรั่งเศสในปัจจุบันประกอบด้วยแคว้นและดินแดนจำนวนมากที่มีผู้ปกครองและกฎเ.. ดูเพิ่ม

ทุกวันนี้ถ้าพูดถึงสเปน หลายคนอาจนึกถึงฟุตบอล หรือเมืองสวย ๆ อย่างมาดริดและบาร์เซโลนา แต่ย้อนกลับไปเมื่อหลายร้อยปีก่อน ดินแดนที่เรารู้จักในชื่อสเปนเคยมีอำนาจแผ่กว้างไกลจนแทบไม่น่าเชื่อว่า จุดเริ่มต้นของเรื่องทั้งหมดอยู่บนคาบสมุทรไอบีเรีย ช่วงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 15 เป็นช่วงสำคัญมากของประวัติศาสตร์ เมื่อราชอาณาจักรคาสตีลและอารากอนรวมราชวงศ์กันผ่านการอภิเษกสมรสของอิซาเบลที่ 1 แห่งคาสตีลกับเฟร์นันโดที.. ดูเพิ่ม

คงไม่มีใครคาดคิดว่าใบไม้แห้งธรรมดาที่หาซื้อได้ทั่วไปตามร้านค้า จะเป็นสิ่งที่ทำให้จักรวรรดิต้องล่มสลาย ก่อให้เกิดสงครามครั้งใหญ่ กระตุ้นการปฏิวัติระดับโลก และวาดแผนที่ภูมิศาสตร์การเมืองขึ้นมาใหม่ ชาไม่ได้เป็นเพียงเครื่องดื่มดับกระหาย แต่เป็นพืชเศรษฐกิจที่มีผู้บริโภคมากที่สุดในโลกเป็นอันดับสองรองจากน้ำเปล่า และเบื้องหลังน้ำสีอำพันในถ้วยใบเล็กคือหน้าประวัติศาสตร์ยาวนานกว่า 5,000 ปีที่เต็มไปด้วยการเม.. ดูเพิ่ม

หากถามว่านินจาในญี่ปุ่นมีอยู่จริงหรือไม่ คำตอบคือ มีอยู่จริง แต่ภาพของนินจาที่เราเห็นในหนัง การ์ตูน หรือเกมจำนวนมากถูกเติมสีสันเข้าไปภายหลัง จนแทบแยกไม่ออกว่าอะไรคือประวัติศาสตร์ และอะไรคือจินตนาการ ในญี่ปุ่น คนที่เราปัจจุบันเรียกว่า “นินจา” มักเกี่ยวข้องกับคำว่า ชิโนบิ (Shinobi) ซึ่งหมายถึงผู้ที่ทำงานเกี่ยวกับการลอบเร้น การสอดแนม และการปฏิบัติภารกิจอย่างไม่เปิดเผยตัว ในเอกสารประวัติศ.. ดูเพิ่ม

หลายคนอาจเคยเห็นเรื่องราวในหนังเกี่ยวกับคนที่เรืออับปางแล้วต้องติดอยู่บนเกาะร้าง ต้องหาน้ำ หาอาหาร และพยายามเอาชีวิตรอดท่ามกลางธรรมชาติที่โหดร้าย แต่ในประวัติศาสตร์มีผู้คนที่ต้องเผชิญเหตุการณ์คล้ายกันจริง ๆ และบางเรื่องก็ซับซ้อนกว่าคำว่า “ติดเกาะ” เพราะมีทั้งสงคราม การถูกทอดทิ้ง การสำรวจที่ผิดพลาด และคนที่ตั้งใจหลบซ่อนตัวจากโลกภายนอก นี่คือ 5 เรื่องจริงจากคนละยุค ที่แสดงให้เห็นว่ามนุษ.. ดูเพิ่ม

ทุกวันนี้เวลาแนะนำตัว เรามักบอกชื่อและนามสกุล แต่ถ้าย้อนกลับไปในกรีกโบราณ การเรียกชื่อคนไม่ได้มีรูปแบบเดียวกับที่เราใช้กันในปัจจุบัน และชื่อหนึ่งชื่อก็อาจบอกเรื่องราวเกี่ยวกับครอบครัว บ้านเกิด หรือความเชื่อของเจ้าของได้ โดยทั่วไป ชาวกรีกโบราณมี ชื่อส่วนตัว เป็นหลัก เช่น โสกราตีส หรือเพริคลีส แต่เมื่ออยู่ในชุมชนที่มีคนชื่อซ้ำกันมาก การบอกแค่ชื่ออาจไม่เพียงพอ จึงมีการระบุเพิ่มเติมว่าเป็นลูกของใคร ห.. ดูเพิ่ม

ทุกวันนี้ถ้าใครยืมเงินกัน เรื่องแรก ๆ ที่มักนึกถึงคือสัญญา เอกสาร ลายเซ็น หรือหลักฐานการโอนเงิน แต่ถ้าย้อนกลับไปหลายพันปีก่อน โลกยังไม่มีโทรศัพท์ ไม่มีธนาคาร และแน่นอนว่ายังไม่มีแอปให้กดดูรายการโอนเงิน แล้วคนสมัยนั้นจะยืนยันได้อย่างไรว่า “เงินก้อนนี้เป็นหนี้จริง”? คำตอบพาเราย้อนไปถึง เมโสโปเตเมีย ดินแดนบริเวณที่ปัจจุบันอยู่แถบอิรัก ซึ่งเป็นหนึ่งในพื้นที่ที่มีหลักฐานการบันทึกธุรกรรมทาง.. ดูเพิ่ม

โลกที่เราอาศัยอยู่มีประวัติศาสตร์ยาวนานราว 4.54 พันล้านปี ช่วงเวลามหาศาลนี้เต็มไปด้วยการเปลี่ยนแปลง ตั้งแต่การก่อตัวของดาวเคราะห์ มหาสมุทร การถือกำเนิดของสิ่งมีชีวิต ไปจนถึงยุคของไดโนเสาร์และมนุษยชาติ หากนำ “ประวัติศาสตร์ของโลก” (History of Earth) มาวางเป็นเส้นทางเวลา เราจะเห็นภาพการเดินทางจากจุดกำเนิดของโลกออกมาสู่ยุคปัจจุบันได้ชัดเจนขึ้น อายุประมาณ 4.54 พันล้านปีของโลกสอดคล้องกับการ.. ดูเพิ่ม

มีเมืองโบราณไม่กี่แห่งที่ทำให้เห็นชีวิตของผู้คนในอดีตได้ละเอียดถึงระดับถนน ร้านค้า เตาอบ บ้านพัก ภาพวาดบนผนัง และสิ่งของที่ยังวางค้างอยู่ในตำแหน่งเดิม เมืองปอมเปอีทางตอนใต้ของอิตาลีเป็นหนึ่งในสถานที่แบบนั้น เพียงแต่ภาพทั้งหมดถูกหยุดลงอย่างกะทันหันจากการปะทุของภูเขาไฟวิสุเวียสใน ค.ศ.79 สิ่งที่ทำให้ปอมเปอีน่าสนใจ ไม่ใช่แค่เรื่องเมืองทั้งเมืองถูกเถ้าถ่านฝัง แต่คือการที่ภัยพิบัติครั้งนั้นเก็บรายละเอี.. ดูเพิ่ม

เสียงระเบิดสั้นๆ ตามด้วยแสงสีที่แตกกระจายบนท้องฟ้า มักทำให้ดอกไม้ไฟถูกจดจำในฐานะเครื่องหมายของเทศกาล งานฉลอง หรือคืนส่งท้ายปี แต่เบื้องหลังความสวยงามนั้นมีเรื่องราวยาวนานกว่าสองพันปี และเกี่ยวข้องกับทั้งการเล่นแร่แปรธาตุ การสงคราม ราชสำนัก การค้า และความเชื่อเรื่องการขับไล่สิ่งชั่วร้าย ดอกไม้ไฟไม่ได้เกิดขึ้นจากนักประดิษฐ์เพียงคนเดียว ไม่ได้มีวันที่แน่นอนว่าใครเป็นคนจุดดอกแรกบนโลก สิ่งที่พออธิบายไ.. ดูเพิ่ม

วันที่ 15 สิงหาคมอาจดูเป็นเพียงวันเสาร์ธรรมดาในไทย แต่ถ้ามองไปอีกสองประเทศ จะเห็นธงชาติเต็มเมืองและความหมายของคำว่า “อิสรภาพ” ที่ไม่เหมือนกันเลย อินเดียเรียกวันนี้ว่า Independence Day ส่วนเกาหลีใต้เรียกว่า 광복절 (Gwangbokjeol) หรือ “วันฟื้นคืนของแสง” ทั้งคู่เกี่ยวกับการหลุดพ้นจากการปกครองของต่างชาติ แต่เรื่องราว เวลา และบาดแผลทางประวัติศาสตร์คนละแบบ 15 สิงหาคมไม่ใช่วันสากลขอ.. ดูเพิ่ม

ท่ามกลางที่ราบสูงอันหนาวเย็นและโดดเดี่ยวทางตะวันตกของดินแดนทิเบต มีขุนเขาแห่งหนึ่งตั้งตระหง่านอย่างสง่างาม แม้ไม่ได้เป็นยอดเขาที่สูงที่สุดในโลก แต่กลับเป็นสถานที่ซึ่งตลอดประวัติศาสตร์มนุษยชาติ ไม่เคยมีรอยเท้าของมนุษย์คนใดได้เหยียบย่ำลงบนจุดสูงสุด แม้ว่ามหาชนจากทั่วทุกสารทิศจะเดินทางไกลเพื่อมาสักการะ แต่ทุกคนต่างทำได้เพียงก้าวเดินวนรอบฐานเขาเท่านั้น นั่นคือ "ภูเขาไกรลาส" มหาขุนเขาที่ซ่อนปริศนาทางธ.. ดูเพิ่ม

อำนาจล้นมือ แต่ไม่มีใครกล้าเปิดประตู คืนวันที่ 1 มีนาคม ค.ศ. 1953 โจเซฟ สตาลินยังเป็นศูนย์กลางอำนาจของสหภาพโซเวียต บุคคลรอบตัวรู้ดีว่าการทำอะไรผิดจังหวะต่อหน้าผู้นำคนนี้อาจมีราคาสูงมาก แต่สิ่งที่น่าคิดคือ บรรยากาศแห่งความกลัวที่สตาลินสร้างมาตลอดหลายปี กลับกลายเป็นปัจจัยสำคัญในช่วงที่เจ้าตัวต้องการความช่วยเหลือที่สุดหลังใช้เวลาช่วงดึกกับเจ้าหน้าที่ระดับสูงที่บ้านพักคุนต์เซโว ทุกคนแยกย้ายกันไปพักตา.. ดูเพิ่ม

โลกไม่ได้มีหน้าตาแบบนี้มาตลอด เรื่องน่าขนลุกของประวัติศาสตร์ธรรมชาติคือ สิ่งมีชีวิตที่เคยครองโลกส่วนใหญ่หายไปหมดแล้ว การสูญพันธุ์ตามธรรมชาติเป็นเรื่องปกติ แต่บางช่วงมันเกิดเร็วและหนักจนระบบนิเวศทั้งโลกแทบเปลี่ยนชุดใหม่ นักบรรพชีวินวิทยามักเรียกเหตุการณ์ระดับนี้ว่า การสูญพันธุ์ครั้งใหญ่ หรือ mass extinction โดยเกณฑ์ที่ใช้กันบ่อยคือ มีชนิดพันธุ์สูญหายประมาณ 75% ภายในช่วงเวลาที่สั้นมากเมื่อเทียบกับม.. ดูเพิ่ม

เป้าหมายที่หายไปหลังเหตุการณ์สะเทือนโลก เช้าวันที่ 11 กันยายน 2001 เครื่องบินโดยสารสี่ลำถูกผู้ก่อการร้าย 19 คนจี้กลางอากาศ สองลำพุ่งชนตึกเวิลด์เทรดเซ็นเตอร์ในนิวยอร์ก อีกลำชนอาคารเพนตากอน ส่วนเที่ยวบินยูไนเต็ด 93 ตกในรัฐเพนซิลเวเนียหลังผู้โดยสารพยายามต่อสู้กับผู้จี้ เหตุการณ์วันนั้นคร่าชีวิตผู้คนเกือบ 3,000 คน และหลักฐานที่รวบรวมในเวลาต่อมาชี้ว่าผู้ก่อเหตุได้รับการฝึกจากเครือข่ายอัลกออิดะห์ ซึ่งม.. ดูเพิ่ม

ทุกวันนี้เราเดินเข้างานหนังสือแล้วเจอทั้งหนังสือใหม่ นักเขียนดัง สำนักพิมพ์ และบูธละลานตา แต่ถ้าย้อนเวลากลับไปหลายร้อยปี ภาพที่เห็นอาจต่างจากวันนี้ลิบลับ ไม่มีฮอลล์แอร์เย็น ๆ ไม่มีชั้นหนังสือเป็นแถว และไม่มีป้ายโปรโมชั่นลด 50% แต่มีพ่อค้า เครื่องพิมพ์ และกองหนังสือที่กำลังกลายเป็นสินค้าชนิดใหม่ของยุโรป เรื่องราวนี้พาเราไปที่ แฟรงก์เฟิร์ต ประเทศเยอรมนี เมืองการค้าสำคัญของยุโรป ซึ่งกลายเป็นหนึ่งในจ.. ดูเพิ่ม

โรงเรียนแห่งแรกของโลกอยู่ที่ไหน? ย้อนกลับไป 4,500 ปีก่อนในดินแดนเมโสโปเตเมีย ลองนึกภาพเด็กคนหนึ่งเดินเข้าโรงเรียนเมื่อประมาณ 4,500 ปีก่อน ไม่มีโต๊ะเรียน ไม่มีสมุด ไม่มีดินสอ และไม่มีไวท์บอร์ด แต่สิ่งที่เขาถืออยู่ในมือคือ แผ่นดินเหนียวกับก้านอ้อ ฟังดูเหมือนฉากในหนังประวัติศาสตร์ แต่หลักฐานทางโบราณคดีบอกว่า การเรียนการสอนแบบเป็นระบบมีอยู่จริงในเมโสโปเตเมีย และชาวสุเมเรียนถือเป็นหนึ่งในผู้วางรากฐานขอ.. ดูเพิ่ม

ภาพของสหภาพโซเวียตช่วงสงครามเย็นดูแข็งแกร่งชนิดที่แทบไม่มีใครคิดว่าประเทศขนาดมหึมานี้จะหายไปจากแผนที่ได้ มีอาวุธนิวเคลียร์ กองทัพขนาดใหญ่ ส่งมนุษย์ขึ้นสู่อวกาศ แข่งขันกับสหรัฐฯ ได้แทบทุกสนาม และมีอิทธิพลครอบคลุมยุโรปตะวันออกหลายประเทศ แต่พอถึงปลายปี 1991 ชื่อสหภาพโซเวียตก็กลายเป็นอดีต เรื่องนี้ไม่ได้เกิดจากเหตุการณ์เดียว และก็ไม่ใช่แค่เรื่องมิคาอิล กอร์บาชอฟทำประเทศพังอย่างที่ชอบเล่ากันแบบสั้นๆ ป.. ดูเพิ่ม