ประวัติศาสตร์ยุโรป

ทุกวันนี้เราเดินเข้าตลาดหรือซูเปอร์มาร์เก็ตก็สามารถซื้อ สับปะรด ได้ไม่ยาก แต่หากย้อนเวลากลับไปหลายร้อยปี ภาพของผลไม้ชนิดนี้ในสายตาชาวยุโรปแตกต่างจากปัจจุบันอย่างมาก เพราะครั้งหนึ่งมันเคยเป็นของหายาก ราคาแพง และเกี่ยวข้องกับความมั่งคั่งของชนชั้นสูง สับปะรดเป็นผลไม้เขตร้อนจากทวีปอเมริกาใต้ เมื่อเริ่มเดินทางเข้าสู่ยุโรปหลังการติดต่อกับโลกใหม่ ปัญหาใหญ่ก็คือ การนำผลไม้สดข้ามมหาสมุทรในยุคที่การเดินทาง.. ดูเพิ่ม

คำว่า “ยุคมืด” ไม่ได้แปลว่ายุโรปหยุดคิดหยุดสร้าง พอได้ยินคำว่า ยุคมืด ภาพในหัวมักไปทางเมืองโทรม ผู้คนไร้การศึกษา สงครามเต็มแผ่นดิน แล้วความรู้จากกรีกกับโรมันก็หายวับไปหมด แต่ภาพแบบนี้ติดมาจาก “มุมมองของคนรุ่นหลัง” พอสมควร ไม่ใช่คำอธิบายที่นักประวัติศาสตร์ยุคนี้ยอมรับแบบตรงตัวแล้ว ต้นทางสำคัญอยู่ที่นักปราชญ์อิตาลีชื่อเปตราร์ก ฟรันเชสโก เปตราร์กา หรือที่รู้จักกันในชื่อเปตราร.. ดูเพิ่ม

อำนาจมาก ชีวิตส่วนตัวก็ยิ่งส่งแรงกระเพื่อม คำว่า “กษัตริย์หมกมุ่นเรื่องเพศ” ฟังแล้วเหมือนเรื่องซุบซิบ แต่พอแกะหลักฐานจริง สิ่งที่น่าสนใจกว่าจำนวนคนรักคือ เมื่อผู้ปกครองมีอำนาจแทบไร้ขอบเขต เรื่องบนเตียงสามารถไหลออกไปกระทบเงินหลวง ตำแหน่งในราชสำนัก และเกมการเมืองได้ ที่สำคัญ คำว่า “เสพติดเซ็กซ์” เป็นคำสมัยใหม่ การเอาไปวินิจฉัยคนที่เสียชีวิตไปหลายร้อยปีแล้วแบบฟันธงจึงไม่แม่นน.. ดูเพิ่ม

กลางสายน้ำของแม่น้ำบิดาสโซอา (Bidasoa River) ซึ่งเป็นพรมแดนธรรมชาติต้นน้ำกั้นระหว่างเมืองอีรุน ประเทศสเปน และเมืองอ็องดาเย ประเทศฝรั่งเศส มีเกาะขนาดเล็กแห่งหนึ่งตั้งอยู่อย่างเงียบสงบ แต่กลับแฝงไว้ด้วยความน่าสนใจระดับโลก นั่นคือ "เกาะไก่ฟ้า" (Pheasant Island) ดินแดนที่ไม่มีผู้คนอาศัยอยู่ถาวร ทว่ากลับมีความพิเศษในฐานะดินแดนอธิปไตยร่วม หรือ "คอนโดมิเนียม" (Condominium) ที่สเปนและฝรั่งเศสต้องผลัดเปลี.. ดูเพิ่ม

ลองจินตนาการถึงฤดูร้อนอันร้อนระอุในเมือง สทราสบูร์ก (Strasbourg) เมื่อปี ค.ศ. 1518 เมืองแห่งนี้ปัจจุบันอยู่ในประเทศฝรั่งเศส แต่ขณะเกิดเหตุยังเป็นนครเสรีในจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์ ท่ามกลางถนนหินและความเงียบสงบ จู่ ๆ หญิงคนหนึ่งซึ่งเป็นที่รู้จักในชื่อ เฟรา ทรอฟเฟีย (Frau Troffea) ก็ก้าวออกมาจากบ้านแล้วเริ่มเต้นรำ ไม่มีดนตรี ไม่มีงานเฉลิมฉลอง และไม่มีใครรู้ว่าเธอกำลังเต้นเพื่ออะไร เธอเต้นต่อเนื.. ดูเพิ่ม

ไม่ใช่อัมสเตอร์ดัมหรือเวนิส! ไขปริศนา "ฮัมบูร์ก" เมืองที่มีสะพานมากที่สุดในโลกถึง 2,302 แห่ง เมื่อพูดถึง "เมืองแห่งสายน้ำและสะพาน" เชื่อว่าภาพแรกที่แล่นเข้ามาในหัวของใครหลายคน คงหนีไม่พ้นลานเรือกอนโดลาในเวนิส ประเทศอิตาลี หรือภาพจักรยานเรียงรายริมคลองสุดคลาสสิกในอัมสเตอร์ดัม ประเทศเนเธอร์แลนด์ แต่รู้หรือไม่ว่าหากนับกันที่จำนวนสะพานอย่างจริงจัง สองเมืองท่องเที่ยวชื่อดังกล่าวยังต้องชิดซ้ายให้กับแชมป.. ดูเพิ่ม

คนทั้งโลกรู้จักชื่อคาสซาโนวาเพราะเรื่องรัก แต่ฝรั่งเศสเคยรู้จักเขาในฐานะคนหาเงินเข้ารัฐ พอได้ยินชื่อ จิอาโคโม คาสซาโนวา ภาพแรกที่ผุดขึ้นมามักหนีไม่พ้นชายเจ้าเสน่ห์ เดินเข้าออกห้องรับรองของสตรีสูงศักดิ์ราวกับเป็นบ้านตัวเอง ชื่อสกุลของเขากลายเป็นคำเรียกผู้ชายเจ้าชู้ในหลายภาษาไปแล้ว จนชีวิตส่วนอื่นแทบถูกกลบหาย ทั้งที่ชายคนนี้เคยเป็นนักบวชฝึกหัด ทหาร นักไวโอลิน นักพนัน นักเขียน นักแปล นักต้มตุ๋น นักก.. ดูเพิ่ม

เช้าวันหนึ่งในปี 1184 ชนชั้นสูงของจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์มารวมตัวกันเพื่อยุติข้อพิพาท แต่ไม่ทันได้ข้อสรุป พื้นใต้เท้าก็หายวับไปทั้งแถบ เรื่องนี้ฟังเหมือนมุกตลกร้ายที่คนยุคหลังแต่งขึ้นมาเยาะขุนนาง ทว่ามันมีชื่ออยู่ในบันทึกจริงว่า Erfurter Latrinensturz หรือเหตุพื้นถล่มลงส้วมแห่งแอร์ฟูร์ต เกิดเมื่อวันที่ 26 กรกฎาคม ค.ศ. 1184 ในเมืองแอร์ฟูร์ต ดินแดนซึ่งปัจจุบันอยู่ในประเทศเยอรมนี ผู้เสียชีวิตร.. ดูเพิ่ม

ลองนึกภาพว่าศาลกำลังเปิดพิจารณาคดี แต่จำเลยเสียชีวิตไปแล้วหลายเดือน ฟังดูเหมือนพล็อตหนังสยองขวัญ แต่เรื่องนี้เกิดขึ้นจริงในประวัติศาสตร์ยุโรปช่วงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 9 เหตุการณ์นี้มีชื่อเรียกว่า Cadaver Synod หรือที่มักแปลกันว่า “การพิจารณาคดีศพคนตาย” ถือเป็นหนึ่งในหน้าประวัติศาสตร์ของศาสนจักรที่ทั้งแปลก ประหลาด และเต็มไปด้วยการเมืองชนิดที่คนยุคนี้ยังต้องอึ้ง ศพที่ถูกเรียกตัวกลับมาขึ้น.. ดูเพิ่ม

"แค่เริ่มเต้น...แต่ไม่มีใครหยุดได้อีก" ถ้ามีคนเล่าให้ฟังว่าทั้งเมืองจู่ๆ ก็ออกมาเต้นรำกันกลางถนนแบบไม่ได้นัดหมาย หลายคนคงนึกว่าเป็นเทศกาลหรือการแสดง แต่เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในเมืองสตราสบูร์ก เมื่อปี ค.ศ. 1518 กลับตรงกันข้ามอย่างสิ้นเชิง เพราะคนที่เริ่มเต้นไม่ได้กำลังสนุก พวกเขาเหมือนสูญเสียการควบคุมร่างกาย เต้นต่อเนื่องทั้งวันทั้งคืน แม้จะอ่อนแรงจนแทบล้มก็ยังหยุดไม่ได้ เหตุการณ์นี้ถูกบันทึกไว้ในปร.. ดูเพิ่ม

คำสั้นๆ หลังเสียงจาม ที่หลายคนพูดติดปาก มีประวัติชวนขนลุกกว่าที่คิด ทุกวันนี้เวลาได้ยินใครจาม หลายคนจะพูดว่า “Bless you” หรือ “God bless you” แทบจะเป็นปฏิกิริยาอัตโนมัติ จนหลายคนเข้าใจว่าเป็นเพียงมารยาททางสังคมเหมือนการกล่าวขอบคุณ แต่ถ้าย้อนกลับไปหลายร้อยปีก่อน คำพูดนี้ไม่ได้เกิดขึ้นเพราะความสุภาพเท่านั้น หากยังเต็มไปด้วยความเชื่อเกี่ยวกับชีวิต ความตาย และสิ่งเหนือธรรมชาติ.. ดูเพิ่ม

ความงามที่ไม่ใช่แค่เปลือกนอก แต่คืออำนาจและความกล้าหาญที่สั่นคลอนหน้าประวัติศาสตร์ยุโรป ท่ามกลางยุคสมัยที่บุรุษเป็นใหญ่ สตรีกลุ่มนี้ได้ใช้รูปโฉม สติปัญญา และจุดยืนอันเด็ดเดี่ยว จารึกชื่อของพวกเธอไว้ให้โลกจดจำไปตลอดกาล ประวัติศาสตร์ยุโรปยุคกลาง (ช่วง ค.ศ. 500 ถึง 1500) คือช่วงเวลาแห่งการเปลี่ยนผ่านทางวัฒนธรรม การเมือง และศาสนาอย่างลึกซึ้ง แม้ภาพจำดั้งเดิมจะมองว่าเป็นยุคแห่งความมืดมนและกดขี่ แต่ในอ.. ดูเพิ่ม

เมื่อพูดถึงชื่อ นโปเลียน โบนาปาร์ต หลายคนอาจนึกถึงภาพของนายพลผู้เก่งกาจที่ควบม้าผ่านสมรภูมิมากมาย แต่นอกเหนือจากกลยุทธ์การรบแล้ว สิ่งที่เขาทิ้งไว้ให้กับยุโรปคือรากฐานการบริหารประเทศที่เปลี่ยนแปลงรูปแบบสังคมไปตลอดกาล การขยายอํานาจของเขาไม่ได้เป็นเพียงการยึดครองดินแดน แต่เป็นการนําแนวคิดจากการปฏิวัติฝรั่งเศสกระจายออกไปสู่ประเทศเพื่อนบ้านทั่วทวีป ยุโรปในเวลานั้นเต็มไปด้วยระบอบกษัตริย์ที่ยึดถืออํานาจเ.. ดูเพิ่ม

เรื่องมันเริ่มจากประเทศเล็กๆ กลางยุโรปที่ชื่อว่าลีชเทินชไตน์ เล็กจนบางคนแทบไม่เคยสังเกตบนแผนที่ แต่แม้จะเล็ก ความทรงจำบางอย่างของที่นี่กลับใหญ่เกินขนาดประเทศอยู่เหมือนกัน ช่วงหนึ่งในศตวรรษที่ 19 ยุโรปเต็มไปด้วยความตึงเครียดระหว่างอาณาจักรต่างๆ กระแสสงครามเคลื่อนผ่านเมืองเล็กเมืองน้อยเหมือนลมหนาวที่ไม่เลือกบ้านเข้าไปหลบ ทหารของลีชเทินชไตน์ถูกส่งออกไปในภารกิจที่ไม่มีใครอยากเรียกว่าการผจญภัย จำนวนทห.. ดูเพิ่ม

ในหน้าประวัติศาสตร์ยุโรปยุคเรเนซองส์ ชุดเกราะไม่ได้เป็นเพียงเครื่องมือป้องกันตัวในสนามรบ แต่ยังเป็นงานศิลปะชั้นสูงที่สะท้อนถึงบารมีและรสนิยมของชนชั้นปกครอง โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ถุงมือเหล็กของจักรพรรดิมักซีมีเลียนที่ 1 แห่งจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์ ซึ่งถือเป็นหนึ่งในนวัตกรรมทางวิศวกรรมและการออกแบบที่ยอดเยี่ยมที่สุดในช่วงศตวรรษที่ 16 หรือช่วงปี พ.ศ. 2002 ถึง 2062 อันเป็นหลักฐานยืนยันถึงความรุ่งเรื.. ดูเพิ่ม

คดีล่าแม่มดในอดีตไม่ได้เกิดจากหลักฐานแบบที่เราคุ้นเคยในวันนี้ หลายครั้งเริ่มจากอคติ ข่าวลือ คำให้การที่ถูกกดดัน และความกลัวของสังคมที่หาคำอธิบายไม่ได้ การถูกกล่าวหาว่าเป็น “แม่มด” ในอดีต บางครั้งไม่ได้ต้องการหลักฐานซับซ้อนเลย แค่เป็นผู้หญิงที่ถูกมองว่าแตกต่าง ไม่เข้ากับชุมชน หรืออยู่ผิดจังหวะในช่วงที่ผู้คนกำลังหวาดกลัว ก็อาจถูกลากเข้าสู่กระบวนการลงโทษที่รุนแรงได้ เรื่องเหล่านี้ฟังดูไก.. ดูเพิ่ม

กลางเดือนกรกฎาคม ปี 1518 เมืองสตราสบูร์กในยุโรปตะวันตกเกิดเหตุการณ์ที่ยังถูกพูดถึงมาจนถึงปัจจุบัน หญิงคนหนึ่งเริ่มเต้นบนถนนโดยไม่มีเหตุผลชัดเจน ก่อนที่คนอื่น ๆ จะค่อย ๆ ทำตาม จนกลายเป็น “โรคระบำ” ที่นักประวัติศาสตร์ยังถกเถียงกันอยู่ เมืองสตราสบูร์กในเวลานั้นยังไม่ได้เป็นส่วนหนึ่งของฝรั่งเศสแบบปัจจุบัน แต่เป็นเมืองในจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์ บริเวณแคว้นอัลซาส เหตุการณ์เริ่มจากหญิงท.. ดูเพิ่ม

ในยุคที่สับปะรดหาซื้อได้ง่ายตามรถเข็นผลไม้ทั่วไป ใครจะเชื่อว่าครั้งหนึ่งในหน้าประวัติศาสตร์ยุโรป ผลไม้ชนิดนี้เคยมีมูลค่าสูงลิ่วเทียบเท่ากับรถสปอร์ตหรูหรือนาฬิกาแบรนด์เนมในปัจจุบัน สำหรับมหาเศรษฐีชาวอังกฤษและเนเธอร์แลนด์ในศตวรรษที่ 18 สับปะรดไม่ได้มีไว้เพื่อรับประทานเพียงอย่างเดียว แต่เป็น "เครื่องวัดดัชนีความรวย" ที่บ่งบอกว่าใครคือมหาเศรษฐีตัวจริงที่เข้าขั้น "รวยล้นฟ้า" เทคโนโลยีการเกษตรที่แลกมาด.. ดูเพิ่ม

ในขณะที่ยุโรปช่วงปลายศตวรรษที่ 18 กำลังตื่นตัวกับยุคแห่งเหตุผลและวิทยาศาสตร์ เสียงฝีเท้าของการล่าแม่มดที่ควรจะเงียบหายไปนานแล้ว กลับดังขึ้นอีกครั้งในเมืองกลารุส ประเทศสวิตเซอร์แลนด์ เมื่อ "อานนา เกิลดี" หญิงรับใช้ผู้ไร้อำนาจ ถูกกล่าวหาด้วยข้อหาทางไสยศาสตร์ที่ขัดต่อวิสัยทัศน์ของโลกยุคใหม่ เรื่องราวของเธอไม่ได้เป็นเพียงตำนานความงมงาย แต่คือภาพสะท้อนของการใช้อำนาจในทางที่ผิดและการใส่ร้ายป้ายสีที่พรา.. ดูเพิ่ม

หากเรากางแผนที่โลกดู โดยเฉพาะในทวีปยุโรป เราจะพบรายชื่อประเทศที่ลงท้ายด้วยคำว่า "แลนด์" (land) อยู่หนาตา ไม่ว่าจะเป็น England, Scotland, Ireland, Finland, Poland ไปจนถึง Switzerland และ Iceland ความสงสัยที่ว่าทำไมชื่อเหล่านี้ถึงมีรูปแบบที่คล้ายคลึงกัน มีคำตอบที่ซ่อนอยู่ในรากศัพท์ทางภาษาและการขยายตัวของวัฒนธรรมในอดีตที่น่าสนใจยิ่ง รากศัพท์จากกลุ่มภาษาเยอรมันนิค (Germanic Origins) หัวใจสำคัญของคำว่.. ดูเพิ่ม