ประวัติศาสตร์จีน

ในประวัติศาสตร์จีนที่ยาวนานหลายพันปี เรามักคุ้นเคยกับภาพของอักษรจีนที่ใช้โดยคนทุกเพศทุกชนชั้น แต่มีระบบการเขียนชนิดหนึ่งที่แตกต่างออกไปอย่างน่าทึ่ง นั่นคือ “หนี่ว์ซู” (女书 – Nüshu) ซึ่งมีความหมายตรงตัวว่า “อักษรของผู้หญิง” หนี่ว์ซูเป็นระบบการเขียนที่มีความเกี่ยวข้องอย่างใกล้ชิดกับผู้หญิงในพื้นที่เจียงหย่ง มณฑลหูหนาน ทางตอนใต้ของจีน และได้รับการยอมรับว่าเป็นระบบการ.. ดูเพิ่ม

"สันหลังมังกร" เทือกเขาคุนหลุน: ปราการธรรมชาติหมื่นลี้ แหล่งกำเนิดสายน้ำ และแดนศักดิ์สิทธิ์แห่งตำนานจีน หากเอ่ยถึงแนวเทือกเขาที่ยิ่งใหญ่และเต็มไปด้วยความลี้ลับที่สุดแห่งหนึ่งในทวีปเอเชีย "เทือกเขาคุนหลุน" (Kunlun Mountains) คือดินแดนที่ได้รับการขนานนามว่าเป็นดั่ง "สันหลังมังกร" ด้วยแนวเทือกเขาที่ทอดยาวตัดผ่านภูมิประเทศสุดขั้วกว่า 3,000 กิโลเมตร เชื่อมโยงความมหัศจรรย์ทางธรณีวิทยา แหล่งต้นน้ำหล่อเล.. ดูเพิ่ม

ถ้าพูดถึงเฉิงตูในวันนี้ หลายคนอาจนึกถึงแพนด้าตัวกลม ๆ หม้อไฟเสฉวนรสเผ็ด หรือภาพเมืองใหญ่ที่เต็มไปด้วยรถไฟฟ้าและอาคารสมัยใหม่ แต่ก่อนจะกลายเป็นเมืองที่มีชื่อเสียงไปทั่วโลก เฉิงตูมีเรื่องราวยาวนานกว่านั้นมาก เพราะพื้นที่แห่งนี้เป็นหนึ่งในดินแดนเก่าแก่ของจีนที่มีผู้คนตั้งถิ่นฐานและสร้างอารยธรรมกันมานานนับพันปี เฉิงตูตั้งอยู่ในมณฑลเสฉวน ทางตะวันตกเฉียงใต้ของจีน บริเวณที่ราบเฉิงตูซึ่งมีแม่น้ำหลายสายไห.. ดูเพิ่ม

เพื่อน ๆ เคยสงสัยกันไหมว่าทำไมแทบทุกบ้านที่มีเชื้อสายจีน ถึงต้องมีปฏิทินจีนเล่มหนา ๆ ตัวหนังสือสีแดง-ดำ แขวนไว้ที่ผนังบ้านเสมอ ทั้งที่โลกเราก็เข้าสู่อยุคดิจิทัลไปไกลแล้ว คำตอบก็คือ "ปฏิทินจีน" ไม่ใช่แค่กระดาษบอกวันเวลาธรรมดา แต่เป็นเครื่องมือสำคัญและภูมิปัญญาโบราณนับพันปีที่รวมเอาศาสตร์แห่งดาราศาสตร์ สภาพอากาศ และหลักสถิติโหราศาสตร์จีนเข้าไว้ด้วยกันอย่างแม่นยำ เพื่อให้เราวางแผนชีวิตได้อย่างลงตัวต.. ดูเพิ่ม

เกียงอุย แม่ทัพผู้ต่อสู้จนวาระสุดท้ายของจ๊กก๊ก ในช่วงปลายยุคสามก๊ก เมื่อชื่อของขุนพลผู้ยิ่งใหญ่ในอดีตเริ่มกลายเป็นตำนาน ขงเบ้ง จากโลกนี้ไปแล้ว ส่วนห้าทหารเสือแห่งจ๊กก๊กต่างล้มหายตายจาก เหลือเพียงอาณาจักรขนาดเล็กที่ต้องเผชิญแรงกดดันจากวุยก๊กซึ่งแข็งแกร่งกว่าทั้งด้านกำลังคนและทรัพยากร ท่ามกลางสถานการณ์เช่นนั้น มีแม่ทัพคนหนึ่งก้าวขึ้นมารับภาระอันหนักอึ้ง เขาคือ เกียงอุย ขุนพลผู้ได้รับการจดจำในวรรณกร.. ดูเพิ่ม

กำแพงเมืองจีนไม่ได้เกิดมาเพื่อกัน “คนกลุ่มเดียว” ภาพจำที่คุ้นกันคือกำแพงยาวมหึมาขวางทางกองทัพจากแดนเหนือ แล้วคำตอบก็มักถูกย่อเหลือว่า “สร้างไว้กันมองโกล” แต่พอไล่ตามช่วงเวลา เรื่องกลับไม่ง่ายแบบนั้นเลย เพราะสิ่งที่เรียกว่ากำแพงเมืองจีนไม่ใช่กำแพงเส้นเดียวที่สร้างเสร็จในยุคเดียว มันคือเครือข่ายกำแพง ด่าน ป้อม หอสัญญาณ และแนวป้องกันที่ถูกสร้าง ต่อเติม ทิ้งร้าง แล้วสร้างใหม่ข.. ดูเพิ่ม

ก่อนจะเป็นสงคราม มันเริ่มจากของธรรมดาอย่างชา ช่วงปลายศตวรรษที่ 18 คนอังกฤษติดชาจีนกันหนักมาก จีนยังขายทั้งผ้าไหม เครื่องลายคราม และสินค้าอีกหลายอย่างที่ยุโรปอยากได้ ปัญหาคือฝั่งจีนไม่ได้ต้องการสินค้าจากอังกฤษในปริมาณใกล้เคียงกัน การค้าจึงเอียงไปทางจีน และเงินโลหะโดยเฉพาะเงินจำนวนมากไหลเข้าสู่จีนเพื่อชำระค่าสินค้าตรงนี้สำคัญ เพราะสิ่งที่ตามมาไม่ใช่แค่เรื่องคนติดยา แต่คือการพยายามแก้ปัญหา ดุลการค้า.. ดูเพิ่ม

ชื่อของซูสีไทเฮามักถูกเล่าพร้อมคำว่าโหด ฟุ่มเฟือย และขัดขวางความเจริญแต่พอลองแกะเหตุการณ์จริงออกจากเรื่องเล่าที่ถูกแต่งเติม ภาพของสตรีผู้กุมอำนาจปลายราชวงศ์ชิงกลับซับซ้อนกว่านั้นเยอะ ทั้งเก่งเรื่องการเมือง เล่นเกมอำนาจอย่างแม่นยำ เคยตัดสินใจพลาดครั้งใหญ่ และในช่วงท้ายยังผลักดันการปฏิรูปหลายอย่างที่ตัวเองเคยระแวงเสียด้วยซ้ำ จากหญิงตระกูลแมนจูสู่พระสนมของจักรพรรดิ ซูสีไทเฮาเกิดเมื่อวันที่ 29 พฤศจิก.. ดูเพิ่ม

เบื้องหลังภาพ “เฉิงเปิ่นฮวา” หญิงสาวผู้กลายเป็นสัญลักษณ์ของการไม่ยอมจำนน ภาพขาวดำภาพหนึ่งจากช่วงสงครามจีน–ญี่ปุ่นถูกส่งต่อมานานหลายสิบปี ภาพนั้นเป็นภาพหญิงสาวชาวจีนยืนอยู่หน้ากลุ่มทหารญี่ปุ่น เธอสวมเสื้อผ้าธรรมดา ยืนตัวตรง กอดอก และมองตรงไปข้างหน้า ขณะที่ทหารที่อยู่ด้านหลังนั่งอยู่กับพื้น สิ่งที่สะดุดตาที่สุดไม่ใช่อาวุธหรือสนามรบ แต่คือ สีหน้าและท่าทางของหญิงสาว เพราะแม้เธอจะอยู.. ดูเพิ่ม

ลองนึกภาพชายคนหนึ่งในชุดจีนโบราณ ถือกระบี่เดินอยู่บนยอดเขา ก่อนกระโดดข้ามหลังคา ใช้พลังภายในซัดคู่ต่อสู้กระเด็นหลายเมตร... ภาพแบบนี้เราเห็นจนคุ้นตาจากหนังและซีรีส์จีน แต่คำถามคือ “จอมยุทธ์” แบบที่เราเห็นในนิยาย เคยมีตัวตนจริงหรือไม่? คำตอบที่น่าสนใจกว่าคำว่า “มี” หรือ “ไม่มี” ก็คือ คนที่เก่งศิลปะการต่อสู้มีอยู่จริง แต่จอมยุทธ์แบบในนิยายเป็นอีกเรื่องหนึ่ง จุดเริ.. ดูเพิ่ม

ในหน้าประวัติศาสตร์จีน มีบุคคลจำนวนไม่มากที่สามารถก้าวขึ้นมามีอำนาจจนเกือบเทียบเท่าจักรพรรดิ หนึ่งในชื่อที่ถูกกล่าวถึงมากที่สุดคือ เว่ยจงเสียน (魏忠贤) ขันทีแห่งปลายราชวงศ์หมิง ผู้เปลี่ยนชีวิตจากชายยากจนและนักพนัน กลายเป็นผู้มีอิทธิพลสูงสุดคนหนึ่งในราชสำนัก แม้เขาจะไม่ได้มีสายเลือดราชวงศ์ ไม่ได้เป็นขุนนางตระกูลใหญ่ แต่ด้วยความสามารถในการสร้างเครือข่ายอำนาจและเข้าถึงบุคคลสำคัญ ทำให้เขาสามารถควบคุมการ.. ดูเพิ่ม

เม็ดยาแห่งความเป็นอมตะ ที่อาจพาจักรพรรดิเดินเข้าใกล้ความตาย ภาพที่ชวนขนลุกที่สุดในเรื่องของจิ๋นซีฮ่องเต้ ไม่ใช่กองทัพทหารดินเผาหลายพันตัว แต่คือจักรพรรดิผู้รวมแผ่นดินจีนสำเร็จ กลับต้องพึ่งนักเล่นแร่แปรธาตุให้ช่วยเอาชนะสิ่งเดียวที่พระองค์สั่งไม่ได้ นั่นคือความตาย บันทึกและเรื่องเล่าหลายสายระบุว่าพระองค์เสาะหายาอายุวัฒนะอย่างจริงจัง ส่งคนออกตามหาเกาะเซียน และรับยาที่มีแร่ปรอทเป็นส่วนประกอบ เพราะคนโ.. ดูเพิ่ม

เมื่อกล่าวถึงจักรพรรดิเฉียนหลงแห่งราชวงศ์ชิง หลายคนมักนึกถึงพระองค์ในฐานะจักรพรรดิผู้ยิ่งใหญ่ ผู้ขยายอาณาจักรจีนจนกว้างใหญ่ที่สุดยุคหนึ่ง แต่ในฐานะ "พ่อ" พระองค์ก็ทรงมีความรักและความเอ็นดูต่อพระโอรสและพระธิดาไม่ต่างจากคนทั่วไป ในบรรดาพระราชธิดาทั้งหลาย "องค์หญิงเหอจิ้ง" (固倫和敬公主) คือพระองค์ที่ได้รับการกล่าวถึงอยู่เสมอว่าเป็นหนึ่งในพระธิดาที่จักรพรรดิเฉียนหลงทรงโปรดปรานที่สุด พระธิดาจากพระมเหสีผู้เป.. ดูเพิ่ม

โจรสลัดที่ยิ่งใหญ่ที่สุดอาจไม่ใช่ชายไว้หนวดถือดาบ แต่เป็นหญิงจีนที่รู้จักคุมทั้งคน เงิน และการเมือง ชื่อของเธอที่คนทั่วโลกรู้จักกันว่า เจิ้งอี้เซา หรือ Ching Shih ไม่ใช่ชื่อเกิดด้วยซ้ำ คำนี้มีความหมายทำนองว่า ภรรยาของเจิ้งอี้ ส่วนชีวิตก่อนแต่งงานมีหลักฐานว่าเธอทำงานบนเรือดอกไม้ในกวางตุ้ง ซึ่งเป็นสถานเริงรมย์ลอยน้ำ บางแหล่งเรียกตรงๆ ว่าเป็นหญิงบริการ แต่รายละเอียดชีวิตช่วงแรกมีน้อยมาก จึงควรระวังเ.. ดูเพิ่ม

บางครั้งประวัติศาสตร์หลายร้อยปีก็ซ่อนตัวอยู่ใต้ฝ่าเท้าในสถานที่ที่เราคาดไม่ถึง เช่นเดียวกับการค้นพบสุสานโบราณอายุกว่า 800 ปีในประเทศจีน ซึ่งถูกเปิดเผยขึ้นอย่างประจวบเหมาะระหว่างการซ่อมแซมระบบสาธารณูปโภคพื้นฐานธรรมดาๆ กลายเป็นอีกหนึ่งหน้าบันทึกทางโบราณคดีที่ทรงคุณค่าอย่างยิ่ง การค้นพบโดยบังเอิญใต้โครงการซ่อมท่อน้ำ เหตุการณ์นี้เกิดขึ้นเมื่อปี ค.ศ. 2019 ในเขตหยวนฉู่ (Yuanqu) ทางตอนเหนือของมณฑลชานซี .. ดูเพิ่ม

หากกล่าวถึงประเภทไม้เนื้อแข็งที่มีมูลค่าสูงและเป็นที่ปรารถนามากที่สุดในประวัติศาสตร์จีน ชื่อของ "ไม้หนานมู่" (楠木 - Nánmù) คือไม้มงคลทรงคุณค่าที่ครองตำแหน่งราชาแห่งไม้มาหลายร้อยปี ด้วยคุณสมบัติอันยอดเยี่ยมทั้งด้านความคงทนและคุณค่าทางศิลปะ ไม้ชนิดนี้จึงกลายเป็นมรดกทางวัฒนธรรมที่เชื่อมโยงระหว่างธรรมชาติและสถาปัตยกรรมชั้นสูงของราชสำนักจีนมาอย่างยาวนาน ทำความรู้จัก "หนานมู่" และเอกลักษณ์.. ดูเพิ่ม

จากมะม่วงศักดิ์สิทธิ์ถึงเรดการ์ด 5 เรื่องจริงในยุคเหมาเจ๋อตุง ในช่วงที่ เหมา เจ๋อตุง เป็นผู้นำประเทศจีน โดยเฉพาะระหว่าง การปฏิวัติวัฒนธรรม ค.ศ. 1966-1976 สังคมจีนเปลี่ยนแปลงอย่างรุนแรง หลายเหตุการณ์เต็มไปด้วยความหวาดกลัว การทำลายวัฒนธรรมเก่า และการยกย่องผู้นำจนแทบไม่มีพื้นที่ให้ตั้งคำถาม สิ่งของธรรมดาอย่างมะม่วง แสตมป์ เนกไท หรือหนังสือ อาจถูกตีความให้มีความหมายทางการเมืองได้ ขณะที่ครู นักวิชาการ.. ดูเพิ่ม

เปิดปมประวัติศาสตร์ ทำไม "เนื้อหมา" จากอาหารชั้นสูง สู่สิ่งต้องห้ามในแผ่นดินจีน หน้าประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมการบริโภคของประเทศจีนมีความเปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลาตามยุคสมัย หนึ่งในประเด็นที่มักถูกตั้งคำถามและเกิดข้อถกเถียงอย่างกว้างขวางคือเรื่องของการบริโภคเนื้อหมา หลายคนอาจจะเข้าใจผิดว่านี่คือวัฒนธรรมหลักที่สืบทอดกันมาอย่างยาวนานอย่างเหนียวแน่น ทว่าหากเจาะลึกเข้าไปในหลักฐานทางประวัติศาสตร์จะพบว่า เมน.. ดูเพิ่ม

การเดินทางไปเยือนประเทศจีนหลายคนคงต้องนึกถึงกําแพงเมืองจีนเป็นอันดับต้นๆ เพราะนอกจากจะเป็นสิ่งก่อสร้างที่ยิ่งใหญ่ในเชิงสถาปัตยกรรมแล้ว เรื่องราวความเป็นมาของการสร้างกําแพงนี้ยังมีประวัติศาสตร์ยาวนานหลายร้อยปี หลายคนอาจเคยตั้งคําถามว่าทําไมอาณาจักรที่กว้างใหญ่ขนาดนั้นถึงต้องทุ่มเทแรงงานและทรัพยากรมหาศาลเพื่อก่อสร้างสิ่งนี้ขึ้นมา คําตอบย้อนกลับไปจุดเริ่มต้นคือเรื่องของการป้องกันภัยคุกคามจากชนเผ่าเร่.. ดูเพิ่ม