ประวัติศาสตร์จีน

กำแพงเมืองจีนไม่ได้เกิดมาเพื่อกัน “คนกลุ่มเดียว” ภาพจำที่คุ้นกันคือกำแพงยาวมหึมาขวางทางกองทัพจากแดนเหนือ แล้วคำตอบก็มักถูกย่อเหลือว่า “สร้างไว้กันมองโกล” แต่พอไล่ตามช่วงเวลา เรื่องกลับไม่ง่ายแบบนั้นเลย เพราะสิ่งที่เรียกว่ากำแพงเมืองจีนไม่ใช่กำแพงเส้นเดียวที่สร้างเสร็จในยุคเดียว มันคือเครือข่ายกำแพง ด่าน ป้อม หอสัญญาณ และแนวป้องกันที่ถูกสร้าง ต่อเติม ทิ้งร้าง แล้วสร้างใหม่ข.. ดูเพิ่ม

ก่อนจะเป็นสงคราม มันเริ่มจากของธรรมดาอย่างชา ช่วงปลายศตวรรษที่ 18 คนอังกฤษติดชาจีนกันหนักมาก จีนยังขายทั้งผ้าไหม เครื่องลายคราม และสินค้าอีกหลายอย่างที่ยุโรปอยากได้ ปัญหาคือฝั่งจีนไม่ได้ต้องการสินค้าจากอังกฤษในปริมาณใกล้เคียงกัน การค้าจึงเอียงไปทางจีน และเงินโลหะโดยเฉพาะเงินจำนวนมากไหลเข้าสู่จีนเพื่อชำระค่าสินค้าตรงนี้สำคัญ เพราะสิ่งที่ตามมาไม่ใช่แค่เรื่องคนติดยา แต่คือการพยายามแก้ปัญหา ดุลการค้า.. ดูเพิ่ม

ชื่อของซูสีไทเฮามักถูกเล่าพร้อมคำว่าโหด ฟุ่มเฟือย และขัดขวางความเจริญแต่พอลองแกะเหตุการณ์จริงออกจากเรื่องเล่าที่ถูกแต่งเติม ภาพของสตรีผู้กุมอำนาจปลายราชวงศ์ชิงกลับซับซ้อนกว่านั้นเยอะ ทั้งเก่งเรื่องการเมือง เล่นเกมอำนาจอย่างแม่นยำ เคยตัดสินใจพลาดครั้งใหญ่ และในช่วงท้ายยังผลักดันการปฏิรูปหลายอย่างที่ตัวเองเคยระแวงเสียด้วยซ้ำ จากหญิงตระกูลแมนจูสู่พระสนมของจักรพรรดิ ซูสีไทเฮาเกิดเมื่อวันที่ 29 พฤศจิก.. ดูเพิ่ม

เบื้องหลังภาพ “เฉิงเปิ่นฮวา” หญิงสาวผู้กลายเป็นสัญลักษณ์ของการไม่ยอมจำนน ภาพขาวดำภาพหนึ่งจากช่วงสงครามจีน–ญี่ปุ่นถูกส่งต่อมานานหลายสิบปี ภาพนั้นเป็นภาพหญิงสาวชาวจีนยืนอยู่หน้ากลุ่มทหารญี่ปุ่น เธอสวมเสื้อผ้าธรรมดา ยืนตัวตรง กอดอก และมองตรงไปข้างหน้า ขณะที่ทหารที่อยู่ด้านหลังนั่งอยู่กับพื้น สิ่งที่สะดุดตาที่สุดไม่ใช่อาวุธหรือสนามรบ แต่คือ สีหน้าและท่าทางของหญิงสาว เพราะแม้เธอจะอยู.. ดูเพิ่ม

ลองนึกภาพชายคนหนึ่งในชุดจีนโบราณ ถือกระบี่เดินอยู่บนยอดเขา ก่อนกระโดดข้ามหลังคา ใช้พลังภายในซัดคู่ต่อสู้กระเด็นหลายเมตร... ภาพแบบนี้เราเห็นจนคุ้นตาจากหนังและซีรีส์จีน แต่คำถามคือ “จอมยุทธ์” แบบที่เราเห็นในนิยาย เคยมีตัวตนจริงหรือไม่? คำตอบที่น่าสนใจกว่าคำว่า “มี” หรือ “ไม่มี” ก็คือ คนที่เก่งศิลปะการต่อสู้มีอยู่จริง แต่จอมยุทธ์แบบในนิยายเป็นอีกเรื่องหนึ่ง จุดเริ.. ดูเพิ่ม

ในหน้าประวัติศาสตร์จีน มีบุคคลจำนวนไม่มากที่สามารถก้าวขึ้นมามีอำนาจจนเกือบเทียบเท่าจักรพรรดิ หนึ่งในชื่อที่ถูกกล่าวถึงมากที่สุดคือ เว่ยจงเสียน (魏忠贤) ขันทีแห่งปลายราชวงศ์หมิง ผู้เปลี่ยนชีวิตจากชายยากจนและนักพนัน กลายเป็นผู้มีอิทธิพลสูงสุดคนหนึ่งในราชสำนัก แม้เขาจะไม่ได้มีสายเลือดราชวงศ์ ไม่ได้เป็นขุนนางตระกูลใหญ่ แต่ด้วยความสามารถในการสร้างเครือข่ายอำนาจและเข้าถึงบุคคลสำคัญ ทำให้เขาสามารถควบคุมการ.. ดูเพิ่ม

เม็ดยาแห่งความเป็นอมตะ ที่อาจพาจักรพรรดิเดินเข้าใกล้ความตาย ภาพที่ชวนขนลุกที่สุดในเรื่องของจิ๋นซีฮ่องเต้ ไม่ใช่กองทัพทหารดินเผาหลายพันตัว แต่คือจักรพรรดิผู้รวมแผ่นดินจีนสำเร็จ กลับต้องพึ่งนักเล่นแร่แปรธาตุให้ช่วยเอาชนะสิ่งเดียวที่พระองค์สั่งไม่ได้ นั่นคือความตาย บันทึกและเรื่องเล่าหลายสายระบุว่าพระองค์เสาะหายาอายุวัฒนะอย่างจริงจัง ส่งคนออกตามหาเกาะเซียน และรับยาที่มีแร่ปรอทเป็นส่วนประกอบ เพราะคนโ.. ดูเพิ่ม

เมื่อกล่าวถึงจักรพรรดิเฉียนหลงแห่งราชวงศ์ชิง หลายคนมักนึกถึงพระองค์ในฐานะจักรพรรดิผู้ยิ่งใหญ่ ผู้ขยายอาณาจักรจีนจนกว้างใหญ่ที่สุดยุคหนึ่ง แต่ในฐานะ "พ่อ" พระองค์ก็ทรงมีความรักและความเอ็นดูต่อพระโอรสและพระธิดาไม่ต่างจากคนทั่วไป ในบรรดาพระราชธิดาทั้งหลาย "องค์หญิงเหอจิ้ง" (固倫和敬公主) คือพระองค์ที่ได้รับการกล่าวถึงอยู่เสมอว่าเป็นหนึ่งในพระธิดาที่จักรพรรดิเฉียนหลงทรงโปรดปรานที่สุด พระธิดาจากพระมเหสีผู้เป.. ดูเพิ่ม

โจรสลัดที่ยิ่งใหญ่ที่สุดอาจไม่ใช่ชายไว้หนวดถือดาบ แต่เป็นหญิงจีนที่รู้จักคุมทั้งคน เงิน และการเมือง ชื่อของเธอที่คนทั่วโลกรู้จักกันว่า เจิ้งอี้เซา หรือ Ching Shih ไม่ใช่ชื่อเกิดด้วยซ้ำ คำนี้มีความหมายทำนองว่า ภรรยาของเจิ้งอี้ ส่วนชีวิตก่อนแต่งงานมีหลักฐานว่าเธอทำงานบนเรือดอกไม้ในกวางตุ้ง ซึ่งเป็นสถานเริงรมย์ลอยน้ำ บางแหล่งเรียกตรงๆ ว่าเป็นหญิงบริการ แต่รายละเอียดชีวิตช่วงแรกมีน้อยมาก จึงควรระวังเ.. ดูเพิ่ม

บางครั้งประวัติศาสตร์หลายร้อยปีก็ซ่อนตัวอยู่ใต้ฝ่าเท้าในสถานที่ที่เราคาดไม่ถึง เช่นเดียวกับการค้นพบสุสานโบราณอายุกว่า 800 ปีในประเทศจีน ซึ่งถูกเปิดเผยขึ้นอย่างประจวบเหมาะระหว่างการซ่อมแซมระบบสาธารณูปโภคพื้นฐานธรรมดาๆ กลายเป็นอีกหนึ่งหน้าบันทึกทางโบราณคดีที่ทรงคุณค่าอย่างยิ่ง การค้นพบโดยบังเอิญใต้โครงการซ่อมท่อน้ำ เหตุการณ์นี้เกิดขึ้นเมื่อปี ค.ศ. 2019 ในเขตหยวนฉู่ (Yuanqu) ทางตอนเหนือของมณฑลชานซี .. ดูเพิ่ม

หากกล่าวถึงประเภทไม้เนื้อแข็งที่มีมูลค่าสูงและเป็นที่ปรารถนามากที่สุดในประวัติศาสตร์จีน ชื่อของ "ไม้หนานมู่" (楠木 - Nánmù) คือไม้มงคลทรงคุณค่าที่ครองตำแหน่งราชาแห่งไม้มาหลายร้อยปี ด้วยคุณสมบัติอันยอดเยี่ยมทั้งด้านความคงทนและคุณค่าทางศิลปะ ไม้ชนิดนี้จึงกลายเป็นมรดกทางวัฒนธรรมที่เชื่อมโยงระหว่างธรรมชาติและสถาปัตยกรรมชั้นสูงของราชสำนักจีนมาอย่างยาวนาน ทำความรู้จัก "หนานมู่" และเอกลักษณ์.. ดูเพิ่ม

จากมะม่วงศักดิ์สิทธิ์ถึงเรดการ์ด 5 เรื่องจริงในยุคเหมาเจ๋อตุง ในช่วงที่ เหมา เจ๋อตุง เป็นผู้นำประเทศจีน โดยเฉพาะระหว่าง การปฏิวัติวัฒนธรรม ค.ศ. 1966-1976 สังคมจีนเปลี่ยนแปลงอย่างรุนแรง หลายเหตุการณ์เต็มไปด้วยความหวาดกลัว การทำลายวัฒนธรรมเก่า และการยกย่องผู้นำจนแทบไม่มีพื้นที่ให้ตั้งคำถาม สิ่งของธรรมดาอย่างมะม่วง แสตมป์ เนกไท หรือหนังสือ อาจถูกตีความให้มีความหมายทางการเมืองได้ ขณะที่ครู นักวิชาการ.. ดูเพิ่ม

เปิดปมประวัติศาสตร์ ทำไม "เนื้อหมา" จากอาหารชั้นสูง สู่สิ่งต้องห้ามในแผ่นดินจีน หน้าประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมการบริโภคของประเทศจีนมีความเปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลาตามยุคสมัย หนึ่งในประเด็นที่มักถูกตั้งคำถามและเกิดข้อถกเถียงอย่างกว้างขวางคือเรื่องของการบริโภคเนื้อหมา หลายคนอาจจะเข้าใจผิดว่านี่คือวัฒนธรรมหลักที่สืบทอดกันมาอย่างยาวนานอย่างเหนียวแน่น ทว่าหากเจาะลึกเข้าไปในหลักฐานทางประวัติศาสตร์จะพบว่า เมน.. ดูเพิ่ม

การเดินทางไปเยือนประเทศจีนหลายคนคงต้องนึกถึงกําแพงเมืองจีนเป็นอันดับต้นๆ เพราะนอกจากจะเป็นสิ่งก่อสร้างที่ยิ่งใหญ่ในเชิงสถาปัตยกรรมแล้ว เรื่องราวความเป็นมาของการสร้างกําแพงนี้ยังมีประวัติศาสตร์ยาวนานหลายร้อยปี หลายคนอาจเคยตั้งคําถามว่าทําไมอาณาจักรที่กว้างใหญ่ขนาดนั้นถึงต้องทุ่มเทแรงงานและทรัพยากรมหาศาลเพื่อก่อสร้างสิ่งนี้ขึ้นมา คําตอบย้อนกลับไปจุดเริ่มต้นคือเรื่องของการป้องกันภัยคุกคามจากชนเผ่าเร่.. ดูเพิ่ม

สำหรับคนที่ชื่นชอบการดูซีรีส์จีนโบราณ อ่านนิยายกำลังภายใน หรือศึกษาประวัติศาสตร์จีน ย่อมต้องคุ้นเคยกับคำว่า "ระยะทางหมื่นลี้" หรือ "ควบม้าเร็วพันลี้" กันเป็นอย่างดี คำพูดเหล่านี้ชวนให้จินตนาการถึงความกว้างใหญ่ไพศาลของแผ่นดินมังกร แต่เคยสงสัยไหมว่าหากลองแปลงหน่วยวัดโบราณของจีนนี้มาเป็นระยะทางกิโลเมตรในปัจจุบัน "หมื่นลี้" จะมีระยะทางจริงยาวไกลขนาดไหน และทำไมตัวเลขนี้ถึงทำเอาหลายคนต้องทึ่ง ทำความเข้.. ดูเพิ่ม

เมื่อพูดถึงราชวงศ์ที่ยิ่งใหญ่ของโลก หลายคนมักสงสัยว่า ทำไมราชวงศ์จีนหลายยุคจึงสามารถดำรงอยู่ได้หลายร้อยปี ทั้งราชวงศ์ฮั่น ถัง หมิง และชิง ต่างมีอายุยืนยาวเมื่อเทียบกับอาณาจักรจำนวนมากในประวัติศาสตร์ หนึ่งในข้อสังเกตที่น่าสนใจคือ ราชวงศ์จีนโดยทั่วไป ไม่ได้ใช้การแต่งงานระหว่างพี่น้องหรือญาติใกล้ชิดเพื่อรักษาสายเลือด เหมือนบางราชวงศ์ในโลกโบราณ จึงมีคำถามว่า เรื่องนี้เป็นหนึ่งในเหตุผลที่ทำให้ราชวงศ์จ.. ดูเพิ่ม

เมื่อพูดถึงประวัติศาสตร์จีน หลายคนมักสงสัยว่า ราชวงศ์ฮั่น และ ราชวงศ์หมิง ซึ่งมีชื่อเสียงอย่างมากในประวัติศาสตร์จีน เป็นชนชาติหรือชาติพันธุ์เดียวกันหรือไม่ เพราะราชวงศ์ฮั่นมีคำว่า “ฮั่น” อยู่ในชื่อ ขณะที่ราชวงศ์หมิงก็มักถูกอธิบายว่าเป็นการกลับคืนสู่อำนาจของชาวจีนฮั่น คำตอบโดยสรุปคือ ทั้งสองราชวงศ์ถือเป็นราชวงศ์ที่ปกครองโดยชนชั้นนำชาวฮั่น แต่ไม่ได้หมายความว่าผู้คนในสองยุคเป็นคนกลุ่มเดิ.. ดูเพิ่ม

เมื่อ “เท้าเล็ก” คือความงาม เปิดค่านิยมการรัดเท้าที่ผู้หญิงจีนต้องแลกด้วยความเจ็บปวด ในประวัติศาสตร์จีน มีค่านิยมความงามอย่างหนึ่งที่ทำให้ผู้หญิงจำนวนมากต้องเผชิญความเจ็บปวดและความผิดปกติของร่างกายตลอดชีวิต นั่นคือ การรัดเท้า (Foot Binding) หรือธรรมเนียมที่ทำให้เกิดสิ่งที่เรียกว่า “เท้าดอกบัว” ในสังคมจีนโบราณ โดยเฉพาะในกลุ่มชาวฮั่น ผู้หญิงที่มีเท้าเล็กมักถูกมองว่างดงาม มีค.. ดูเพิ่ม

วันที่ 25 เมษายน ค.ศ. 1644 คือหนึ่งในวันที่เศร้าที่สุดในประวัติศาสตร์จีน เมื่อราชวงศ์หมิงที่เคยยิ่งใหญ่มากว่า 270 ปี เดินทางมาถึงจุดจบ และจักรพรรดิองค์สุดท้ายอย่าง จักรพรรดิจงเจิน หรือ จักรพรรดิฉงเจิ้น (Chongzhen Emperor) ต้องเผชิญกับความจริงว่า พระองค์ไม่สามารถรักษาราชบัลลังก์และปกป้องครอบครัวไว้ได้อีกต่อไป กรุงปักกิ่งกำลังถูกกองทัพกบฏของ หลี่จื้อเฉิง บุกเข้ายึด ขณะที่กองทัพหลวงอ่อนแรงจากสงครามท.. ดูเพิ่ม