ธรณีวิทยา

หากพูดถึงสถานที่ท่องเที่ยวที่มีชื่อฟังดูลึกลับ และชวนให้จินตนาการถึงเรื่องเหนือธรรมชาติ หนึ่งในสถานที่ที่หลายคนนึกถึงคงหนีไม่พ้น “แพะเมืองผี” จังหวัดแพร่ ดินแดนที่เต็มไปด้วยเสาดินรูปร่างแปลกตา คล้ายหอคอย หน้าผา และประติมากรรมขนาดยักษ์ที่ธรรมชาติสร้างขึ้น จนกลายเป็นหนึ่งในแหล่งท่องเที่ยวทางธรณีวิทยาที่มีชื่อเสียงของภาคเหนือ แต่รู้หรือไม่ว่า เบื้องหลังชื่ออันน่าขนลุกแห่งนี้ยังมีตำนานเกี่.. ดูเพิ่ม

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ นักธรณีวิทยาระบุแนวภูเขาไฟโบราณทางตะวันตกเฉียงเหนือของอิหร่านได้จากเศษหลักฐานหลายชนิดในหิน ไม่ใช่การพบภูเขาไฟที่ยังปะทุ งานวิจัยในวารสาร Geoscience Frontiers ประเมินว่าหินก่อตัวจากแมกมาราว 101–97 ล้านปีก่อน จากนั้นนำอายุแร่และองค์ประกอบทางเคมีมาประกอบเป็นภาพของแนวภูเขาไฟที่เคยซ่อนอยู่ นักวิจัยวิเคราะ.. ดูเพิ่ม

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ เสาหินบะซอลต์หกเหลี่ยมเกิดจากลาวาที่ไหลหนาเย็นตัวจนหดลง แรงเค้นจากการหดตัวทำให้หินแตกร้าว รอยแตกค่อย ๆ ลามจากผิวที่เย็นเข้าหาใจกลางที่ยังร้อน แล้วแบ่งหินออกเป็นแท่งยาว รูปหลายเหลี่ยมจึงเป็นแบบแผนของรอยแตกที่เกิดระหว่างลาวาแข็งตัว ลาวาไม่ได้เย็นพร้อมกันทั้งก้อน ความร้อนระบายออกจากด้านบน ด้านล่าง และด้านข้าง.. ดูเพิ่ม

เวลาเดินสัมผัสพื้นหินอ่อนแวววาวในอาคารหรู หรือเห็นโต๊ะหินอ่อนขนาดใหญ่ที่หนักจนแทบยกไม่ไหว หลายคนคงเคยตั้งคำถามในใจว่า วัสดุที่ทั้งแข็ง หนัก และทนทานจนนำไปสร้างเป็นอนุสาวรีย์หรือสถาปัตยกรรมข้ามผ่านกาลเวลามานับร้อยปี เหตุใดจึงถูกตั้งชื่อว่า "หินอ่อน" หากมันอ่อนจริงตามชื่อ แล้วความอ่อนนั้นซ่อนอยู่ตรงส่วนไหนกันแน่ ความจริงเบื้องหลังชื่อเรียกนี้ไม่ใช่เรื่องของความนิ่มหรือความเปราะบาง แต่เป็นเรื่องของป.. ดูเพิ่ม

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ จากบันทึกระยะยาวตั้งแต่ราวปี 1900 สำนักงานสำรวจธรณีวิทยาสหรัฐฯ หรือ USGS ประเมินว่าโลกมีแผ่นดินไหวขนาด 7 ขึ้นไปเฉลี่ยประมาณ 16 ครั้งต่อปี ในจำนวนนี้ราว 15 ครั้งอยู่ในช่วงขนาด 7.0–7.9 และอีกราว 1 ครั้งมีขนาด 8.0 ขึ้นไป จำนวนจริงต่างกันได้มาก USGS ยกปี 2010 เป็นปีที่มีจำนวนสูงสุด โดยพบแผ่นดินไหวขนาด 7 .. ดูเพิ่ม

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th ในตารางของ Smithsonian Global Volcanism Program (GVP) อินโดนีเซียอยู่อันดับ 4 โดยมีภูเขาไฟที่เคยปะทุในช่วง 12,000 ปีที่ผ่านมา 101 ลูก ข้อมูลชุดนี้อัปเดตถึง 31 มีนาคม 2026 ห้าประเทศแรกในตารางคือสหรัฐฯ 165 ลูก ญี่ปุ่น 116 รัสเซีย 106 อินโดนีเซีย 101 และชิลี 90 ลูก อิน.. ดูเพิ่ม

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ถ้ำเลสเตโกดอน อำเภอทุ่งหว้า จังหวัดสตูล เป็นทางน้ำคดเคี้ยวที่พายเรือลอดใต้ภูเขาหินปูนได้หลายกิโลเมตร เมื่ออยู่ข้างในมีเพียงเพดานหิน ผิวน้ำ และแสงจากปากถ้ำที่ค่อย ๆ ไกลออกไป แต่ระดับน้ำไม่ได้อยู่นิ่งเหมือนแอ่งปิด บางช่วงระดับน้ำเปลี่ยนจนผู้พายต้องฟังคำแนะนำคนพื้นที่ ชื่อ “ถ้ำเล” จึงชวนสงสัยว่า น.. ดูเพิ่ม

KEY POINTS หย่อมความกดอากาศต่ำมีต้นกำเนิดจากทะเลจีนใต้ ก่อนเคลื่อนตัวช้าๆ ผ่านเวียดนามเข้าสู่ประเทศไทยตามแนวร่องมรสุม สาเหตุที่ฝนตกต่อเนื่องนานหลายวันเกิดจากระบบที่เคลื่อนตัวช้า ประกอบกับมรสุมตะวันตกเฉียงใต้ที่คอยเติมความชื้นเข้าสู่ระบบอย่างต่อเนื่อง ทำให้ฝนตกซ้ำในพื้นที่เดิม ปรากฏการณ์นี้เป็นส่วนหนึ่งของรูปแบบสภาพอากาศปกติในเดือนกันยายน ซึ่งเป็นช่วงฝนตกชุกระลอกที่สองของไทย ที่มักได้รับอิทธิพลจาก.. ดูเพิ่ม

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th ภาพตัดขวางใต้ผืนป่าแอมะซอนชวนให้จินตนาการถึงสายน้ำอีกสายที่ซ่อนอยู่ใต้เท้า ลึกลงไปราว 4 กิโลเมตร และไหลไปทางเดียวกับแม่น้ำแอมะซอน เรื่องนี้ถูกเรียกว่า แม่น้ำฮัมซา จนฟังดูเหมือนมีแม่น้ำยักษ์สองสายซ้อนกันอยู่จริง ๆ แต่คำตอบที่ตรงที่สุดคือ ฮัมซาไม่ใช่แม่น้ำใต้ดินแบบถ้ำ.. ดูเพิ่ม

ภาพดาวเทียมของพื้นที่ Uhackatik ใกล้ Lake Marsal ในควิเบก ซึ่งแสดงโครงสร้างวงกลมขนาดใหญ่ของพื้นที่ — ภาพ: NASA Earth Observatory / Lauren Dauphin, using Landsat data from U.S. Geological Survey เรื่องนี้เริ่มต้นโดยไม่มีใครตั้งใจจะค้นพบอะไรทางธรณีวิทยาเลย ในปี 2024 Joël Lapointe นักดาราศาสตร์สมัครเล่นชาวควิเบก กำลังเปิดภาพถ่ายดาวเทียมเพื่อหาสถานที่สำหรับทริปตั้งแคมป์ในเขต Côte-Nor.. ดูเพิ่ม

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th มองไกล ๆ แล้วเนินเขาในมณฑลกานซูของจีนดูเหมือนมีใครเอาพู่กันลากสีแดง เหลือง เทาเขียว และเทาฟ้าพาดไปตามสันเขาอย่างตั้งใจ ทั้งที่ตรงนั้นไม่มีสีทา ไม่มีแสงไฟ และไม่ได้แต่งภาพ ภูเขาสีรุ้งตันเซี๋ย หรือ Zhangye Danxia จึงมักทำให้คนเห็นภาพครั้งแรกสงสัยว่า สีเหล่านี้เกิดขึ้น.. ดูเพิ่ม

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th กลางทะเลทรายมอริเตเนียมีวงแหวนหินขนาดมหึมาซ้อนกันจนดูคล้ายม่านตาของสิ่งมีชีวิตจากอวกาศ โครงสร้างนี้กว้างราว 40 กิโลเมตร ใหญ่พอให้มองเห็นรูปทรงทั้งวงได้ชัดจากอวกาศ จึงมีชื่อเล่นว่า “ดวงตาแห่งซาฮารา” หรือ Eye of Africa ชื่อทางวิทยาศาสตร์คือ Richat Structur.. ดูเพิ่ม

หากโจทย์ทางวิศวกรรมที่ท้าทายขีดจำกัดมนุษย์ บนเกาะโดดเดี่ยวใจกลางทะเลสาบทางตอนเหนืออันหนาวเหน็บ ลึกลงไปใต้ก้นทะเลสาบมีขุมทรัพย์เพชรแท้ซ่อนอยู่ วิธีเดียวที่จะนำพวกมันขึ้นมาได้คือการสร้างเขื่อนกั้นน้ำขนาดยักษ์ สูบน้ำออกจากทะเลสาบนับล้านลูกบาศก์เมตรจนเห็นก้นบึ้ง แล้วจึงเริ่มระเบิดหินขุดเจาะลงไป ทว่าหลังเวลาล่วงเลยไปกว่า 2 ทศวรรษ พร้อมผลผลิตเพชรเลอค่ามากกว่า 150 ล้านกะรัต ขุมทรัพย์แห่งนี้กำลังปิดตัวลง.. ดูเพิ่ม

บนแผนที่โลกหรือลูกโลกจำลองหลายใบ มีดินแดนแห่งหนึ่งที่นักทำแผนที่มักเผลอลืมวาดลงไปอยู่เป็นประจำ ไม่ใช่เพราะเจตนาร้าย แต่เป็นเพราะเกาะรูปหัวใจแห่งนี้มีขนาดกะทัดรัดและตั้งอยู่โดดเดี่ยวทางตอนใต้สุด จนหลุดขอบสายตาของใครหลายคน ทว่าภายใต้ความเงียบเหงาที่ถูกมองข้าม แทสเมเนีย (Tasmania) กลับเป็นที่ตั้งของอากาศที่บริสุทธิ์ที่สุดในโลก มีหน้าผาริมทะเลที่สูงตระหง่านที่สุดในซีกโลกใต้ เต็มไปด้วยพืชพรรณโบราณที่ย.. ดูเพิ่ม

ท่ามกลางทะเลทรายที่ร้อนระอุและแห้งแล้งที่สุดแห่งหนึ่งของโลก ดินแดนที่บางปีไม่มีหยดฝนตกลงมาแม้แต่หยดเดียว และอุณหภูมิในร่มพุ่งสูงถึง 58 องศาเซลเซียส กลับมีแม่น้ำสายมหึมาไหลตัดผ่านใจกลางผืนทรายอันไร้ชีวิตอย่างน่าอัศจรรย์ สายน้ำสีฟ้าที่กว้างหลายกิโลเมตรนี้ไหลหล่อเลี้ยงผู้คนกว่า 100 ล้านคนต่อเนื่องมายาวนานกว่า 30 ล้านปีโดยไม่เคยเหือดแห้งหรือเปลี่ยนทิศทาง คำถามสำคัญที่หลายคนอาจไม่เคยตั้งข้อสงสัยคือ อะ.. ดูเพิ่ม

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th ใบยูคาลิปตัสที่ปลิวอยู่ตามพื้นป่าออสเตรเลียดูไม่มีอะไรต่างจากใบไม้ทั่วไป จนกระทั่งนักวิจัยนำตัวอย่างจากพื้นที่แห้งแล้งในรัฐเวสเทิร์นออสเตรเลียไปตรวจด้วยเครื่องมือระดับจุลภาค แล้วเจอสัญญาณของโลหะมีค่าซ่อนอยู่ในเนื้อเยื่อพืช เรื่องนี้ไม่ได้แปลว่าต้นไม้ผลิตทองคำ หรือเด.. ดูเพิ่ม

ท่ามกลางผืนป่าทึบของเทือกเขาภูพานในจังหวัดอุดรธานี มีประติมากรรมหินทรายธรรมชาติรูปร่างแปลกตาตั้งตระหง่านท้าทายแรงโน้มถ่วง เสาหินขนาดใหญ่ที่มีส่วนบนหนักหลายร้อยตันวางอยู่บนฐานคอดกิ่วราวกับดอกเห็ดยักษ์ ไม่เพียงแต่เป็นปรากฏการณ์ทางธรณีวิทยาอันน่าทึ่ง แต่ใต้เพิงผาหินเหล่านี้ยังปรากฏภาพเขียนสี รอยสกัด และหลักฐานทางวัฒนธรรมที่ซ้อนทับกันยาวนานนับพันปี จนกระทั่งได้รับการยกย่องให้เป็นมรดกโลกทางวัฒนธรรมแห่.. ดูเพิ่ม

ในมุมมองของมหาสมุทรระดับโลก ทะเลบอลติกถือเป็นเพียง "เด็กแรกเกิด" เพราะมีอายุไม่เกิน 11,000 ปี แต่กลับมีเรื่องราวทางธรณีวิทยาที่พลิกผันอย่างน่าอัศจรรย์ จากทะเลสาบน้ำจืดกลายเป็นอ่าวทะเลเค็ม สลับไปมาตามการเคลื่อนตัวของแผ่นเปลือกโลกและธารน้ำแข็ง นอกจากนี้ยังเป็นทะเลที่มีความเค็มต่ำที่สุด มีระดับน้ำตื้นจนมีปริมาณน้ำน้อยกว่าทะเลสาบไบคาลเพียงแห่งเดียว และยังแบกรับบาดแผลทางสิ่งแวดล้อมที่หนักหน่วงที่สุดแห.. ดูเพิ่ม

เมื่อมหาสมุทรกลืนทะเลทราย: ย้อนรอยมหาอุทกภัยที่เปลี่ยนก้นเหวลึกให้กลายเป็นทะเลเมดิเตอร์เรเนียน หากมองดูทะเลเมดิเตอร์เรเนียนในปัจจุบัน ภาพที่คุ้นตาคือน่านน้ำสีครามอันเงียบสงบ แหล่งพักผ่อนยอดนิยมระดับโลกที่มีพื้นที่น้ำกว้างใหญ่หลายล้านตารางกิโลเมตร แต่ใครจะเชื่อว่าเมื่อราว 5.5 ล้านปีก่อน ทะเลผืนนี้เคยเหือดแห้งจนกลายเป็นทะเลทรายเกลือสุดอันตราย และลึกที่สุดในประวัติศาสตร์โลก ก่อนจะเกิดมหาอุทกภัยครั้ง.. ดูเพิ่ม

เปลวเพลิงปริศนาก่อนผืนดินไหว: ถอดรหัส “แสงแผ่นดินไหว” ปรากฏการณ์ลึกลับแห่งธรณีวิทยา ในค่ำคืนอันเงียบสงบ จู่ๆ ท้องฟ้ากลับสว่างวาบเป็นสีฟ้าอมเขียว ลำแสงประหลาดพาดผ่านผืนฟ้าราวกับแสงเหนือ หรือมีลูกไฟลอยเคว้งคว้างเหนือยอดเขา เพียงไม่กี่อึดใจหลังจากนั้น ผืนแผ่นดินเบื้องล่างกลับสั่นสะเทือนอย่างรุนแรง ปรากฏการณ์เร้นลับที่เกิดขึ้นก่อนมหันตภัยใต้พิภพนี้ถูกเล่าขานมานานนับพันปีในฐานะลางบอกเหตุ ค.. ดูเพิ่ม