ชีววิทยา

คุณอาจคิดว่าภาพท้องฟ้า เสียงเพลง หรือความเย็นจากลม คือโลกจริงที่กำลังเกิดขึ้นตรงหน้า แต่ในมุมประสาทวิทยา สมองไม่ได้รับความจริงแบบสด ๆ ทั้งหมด มันกำลังประกอบโลกขึ้นมาใหม่จากข้อมูลบางส่วนที่ประสาทสัมผัสส่งเข้ามา ภาพที่ตาเห็นจึงไม่เหมือนภาพจากกล้องถ่ายรูป ดวงตาส่งข้อมูลจำนวนมากเข้าสมองก็จริง แต่ข้อมูลเหล่านั้นไม่ได้สมบูรณ์ทุกจุด มีช่องว่าง มีการสั่นไหว และมีพื้นที่ที่รับภาพไม่ได้เลย สมองจึงต้องทำหน้.. ดูเพิ่ม

ก่อนที่เราจะยกนิ้ว กดปุ่ม หรือเลือกทำอะไรบางอย่าง สมองอาจเริ่มทำงานไปก่อนแล้ว เรื่องนี้ทำให้คำว่า เราตัดสินใจเองทั้งหมด จริงแค่ไหน กลายเป็นคำถามใหญ่ของทั้งประสาทวิทยาศาสตร์และปรัชญา โดยทั่วไป เรามักรู้สึกว่าการตัดสินใจเกิดขึ้นตามลำดับง่าย ๆ คือคิดก่อน รู้สึกว่าอยากทำ แล้วจึงลงมือทำ แต่การทดลองด้านสมองบางชุดกลับชี้ให้เห็นภาพที่ซับซ้อนกว่านั้น เพราะสัญญาณในสมองอาจเริ่มปรากฏก่อนช่วงเวลาที่เจ้าตัวรู้.. ดูเพิ่ม

ร่างกายที่เห็นในกระจกอาจดูเหมือนเป็นร่างเดิมทุกวัน แต่ในระดับเซลล์ มีบางส่วนกำลังหมดอายุ ถูกกำจัด และสร้างใหม่อยู่ตลอดเวลา นี่คือเหตุผลที่ร่างกายมนุษย์ไม่ใช่สิ่งนิ่งเหมือนวัตถุชิ้นหนึ่ง แต่เป็นระบบมีชีวิตที่ซ่อมแซมตัวเองอย่างเงียบ ๆ ในร่างกายมนุษย์มีเซลล์จำนวนมหาศาล ประมาณ 30–40 ล้านล้านเซลล์ แต่เซลล์แต่ละชนิดไม่ได้มีอายุเท่ากัน บางชนิดอยู่ได้เพียงไม่กี่วัน บางชนิดอยู่ได้หลายเดือน และบางชนิ.. ดูเพิ่ม

ในโลกของสิ่งมีชีวิตขนาดเล็กที่ตาเปล่ามองไม่เห็น มีสิ่งมีชีวิตชนิดหนึ่งที่ท้าทายทุกกฎเกณฑ์ของธรรมชาติและขีดจำกัดของความตาย "ทาดิเกรด" (Tardigrade) หรือที่รู้จักกันในชื่อ "หมีน้ำ" ไม่ได้เป็นเพียงสัตว์ตัวจ้อยที่อาศัยอยู่ตามมอสหรือแหล่งน้ำชื้นแฉะเท่านั้น แต่พวกมันคือสุดยอดนักเอาตัวรอดระดับจักรวาลที่มีความสามารถในการทนทานต่อสภาวะสุดขั้วที่สิ่งมีชีวิตอื่นไม่อาจต้านทานได้ ไม่ว่าจะเป็นความร้อนที่แผดเผา ค.. ดูเพิ่ม

เคยสงสัยไหมว่าทำไมเวลาเราอาบน้ำหรือว่ายน้ำเป็นเวลานาน ผิวบริเวณปลายนิ้วมือและนิ้วเท้าถึงมีลักษณะเหี่ยวย่นคล้ายกับลูกเกด หลายคนอาจเข้าใจไปเองว่าเป็นเพียงปฏิกิริยาทางกายภาพที่น้ำซึมเข้าสู่ชั้นผิวหนังจนบวม แต่ความจริงทางวิทยาศาสตร์นั้นน่าทึ่งกว่ามาก เพราะนี่คือกลไกการปรับตัวอันชาญฉลาดที่ถูกสั่งการโดยตรงจากระบบประสาทเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการเอาตัวรอด มากกว่าแค่เรื่องของน้ำซึม: กลไกจากระบบประสาทอัตโน.. ดูเพิ่ม

ในโลกของธรรมชาติ การปรับตัวถือเป็นกุญแจสำคัญสู่การอยู่รอด แต่มีสัตว์ชนิดหนึ่งที่เลือกเส้นทางการปรับตัวที่ "สุดโต่ง" จนแทบไม่น่าเชื่อว่าจะเกิดขึ้นได้จริง นั่นคือ "ปลาลิ้นหมา" ปลาที่ตอนเกิดมามีหน้าตาสมมาตรเหมือนปลาทั่วไป แต่เมื่อเติบโตขึ้น ร่างกายของมันกลับสั่งการให้ดวงตาข้างหนึ่งเคลื่อนที่ข้ามหัวไปรวมกับอีกข้างหนึ่ง กลายเป็นการจัดระเบียบใบหน้าใหม่ยกชุดที่ท้าทายกฎเกณฑ์ทางชีวภาพอย่างยิ่ง จุดเริ่มต้น.. ดูเพิ่ม

ในสายตาของมนุษย์ หอยทากอาจดูเหมือนสิ่งมีชีวิตที่คลานไปเรื่อย ๆ อย่างไร้จุดหมายและล่าช้า ทว่าในความเป็นจริง หอยทากแทบไม่เคยหลงทางและมีการตัดสินใจที่แม่นยำอย่างน่าทึ่ง ทั้งที่ดวงตาของมันแทบจะไม่มีประสิทธิภาพในการมองเห็นภาพได้ชัดเจนเลย สิ่งมีชีวิตตัวเล็กนี้เอาตัวรอดท่ามกลางอุปสรรคในสวนกว้างได้อย่างไร โดยไม่ต้องใช้ภาพเป็นตัวนำทาง? คำตอบซ่อนอยู่ในระบบ "เซ็นเซอร์" ทั่วทั้งร่างที่ทำงานประสานกันจนกลายเป็.. ดูเพิ่ม

ตั้งแต่สมัยเด็ก เรามักได้ยินเสียงลือเสียงเล่าอ้างในห้องเรียนว่า "อย่าไปใกล้คนนั้นนะ เดี๋ยวเหากระโดดใส่!" ความเชื่อที่ว่าเหาสามารถกระโดดข้ามหัวหรือบินได้ กลายเป็นภาพจำที่ทำให้หลายคนหวาดกลัวและเข้าใจผิดมานานหลายทศวรรษ แต่ในโลกของวิทยาศาสตร์และชีววิทยา ความจริงกลับแตกต่างจากภาพในหัวของเราอย่างสิ้นเชิง ความจริงที่น่าตกใจคือ เหากระโดดไม่ได้และบินไม่ได้ เนื่องจากเหาไม่มีปีกและไม่มีโครงสร้างขาหลังที่แข็.. ดูเพิ่ม

ปลายปี 2025 โซเชียลมีเดียเกิดกระแสฮือฮา เกี่ยวกับข่าวของเด็กชายวัย 15 ปี ที่สำเร็จการศึกษาระดับปริญญาเอก ซึ่งเป็นเหตุการณ์ที่น่าทึ่งและดึงดูดความสนใจ จากวงการวิชาการนานาชาติ เด็กคนดังกล่าว คือ "ลอเรนต์ ซิมงส์" อัจฉริยะชาวเบลเยียม ก่อนหน้านี้เขาได้สำเร็จการศึกษาระดับปริญญาตรี เมื่ออายุเพียง 12 ปี ซึ่งเร็วกว่าเส้นทางการศึกษาปกติอย่างมาก "ลอเรนต์ ซิมงส์" เขียนวิทยานิพนธ์ระดับปริญญาเอก ที่มหาวิทยาลัย.. ดูเพิ่ม

อนุกรมวิธาน (Taxonomy) อนุกรมวิธาน คือ การจัดหมวดหมู่ของสิ่งมีชีวิต โดยมีองค์ประกอบดังนี้ 1.การจำแนก (Classification) ใช้ลักษณะต่างๆ ในการจัดจำแนกแบ่งออกเป็นกลุ่มย่อยลงไปเรื่อยๆ คือ โดเมน (Domain) คือ Archaea, Bacteria, Eukarya อาณาจักร (Kingdom) คือ อาณาจักรสัตว์ พืช เห็ดรา โปรติสตา โมเนรา ไฟลัม (Phylum) หรือ Division ในพืช คือ แบ่งอาณาจักรย่อยลงมา ชั้น (Class) คือ การแบ่งกลุ่มแต่ละ phylum and di.. ดูเพิ่ม

หลายคนอาจเคยสงสัยว่าทำไมมนุษย์เราสามารถกินผักใบเขียวได้หลากหลายชนิด แต่กลับไม่สามารถกินหญ้าได้เหมือนวัวหรือควาย ทั้งที่ดูเผินๆ เหมือนจะเป็นพืชประเภทเดียวกัน คำถามนี้ไม่เพียงสะท้อนความอยากรู้อยากเห็นของมนุษย์ แต่ยังเกี่ยวข้องกับความเข้าใจพื้นฐานทางชีววิทยาเกี่ยวกับระบบย่อยอาหารของสิ่งมีชีวิตที่แตกต่างกัน บทความนี้จะพาคุณเจาะลึกถึงเหตุผลทางวิทยาศาสตร์ที่อธิบายว่าทำไมคนเรากินหญ้าไม่ได้เหมือนสัตว์เคี.. ดูเพิ่ม

จิ้งจกหางขาดหางก็งอกเองได้ หมาแมวเป็นแผลก็เลียสมานแผลเองได้ครับ คนเราแขนขาขาดหรือเป็นแผลเหวอะหวะแขนขางอกเองได้หรือใช้น้ำลายรักษาแผลเองได้คงจะดีไม่น้อยนะครับ ดูเพิ่ม

ทำไมมีแต่หัวโล้นหัวล้านเส้นผมที่ร่วง หนวดเคราผู้ชาย มันทนทาน ไม่โล้นไม่หลุดไม่หงอกบ้างหรือครับ ดูเพิ่ม

เรื่องวิวัฒนาการนี่เป็นความจริงทางวิทยาศาสตร์ใช่ไหมครับ เพราะบางศาสนาเขาต่อต้านเรื่องวิวัฒนาการเขาบอกว่ามันเป็นแค่ความเชื่อทางวิทยาศาสตร์ ในอนาคตเราจะมีรูปร่างหน้าตาเหมือนเดิมไหม เราจะฉลาดและแข็งแรงขึ้นไหม การสืบพันธุ์ทำได้มากกว่าการร่วมเพศไหมหรือขยายเผ่าพันธุ์ด้วยวิธีอื่นไหม ตอนนั้นโลกของเราจะมีลักษณะอย่างไร พืชต่างๆและสัตว์ต่างๆจะเป็นอย่างไร อาหารการกินคืออะไร การดำรงชีวิตและการดำเนินชีวิตจะเป็.. ดูเพิ่ม

ผู้ชายตัดผมทรงสกินเฮดหรือใช้ปัตตาเลี่ยนไถจนหัวโล้น และโกนหนวดโกนเคราจนเกลี้ยงเกลาพร้อมกัน 3วันหนวดกลับมาขี้นแล้ว แต่ผมต้องใช้เวลา3เดือนถึงจะตัดทรงเดิมได้อีก ผมกับหนวดมันเป็นเส้นขนคนละอย่างหรือมันขึ้นอยู่คนละที่ แต่ถ้าผมหงอกผมขาว หนวดเครามันก็หงอกมันก็ขาวเหมือนกันนะ ผู้ชายผมร่วงหัวล้านแต่หนวดเคราทำไมมันไม่ล้านมันติดตัวอยู่ตลอดละครับ แล้วทำไมผู้ชายมีขนในร่างกายและหนวดเคราไม่เท่ากันครับ บางคนขนดกบางค.. ดูเพิ่ม

คนเราเกิดมาแล้วเป็นเด็กมีความไร้เดียงสาจนถึงอายุเท่าไหร่ เราเข้าสู่วัยรุ่นมีความต้องการทางเพศจนโตมีความรู้สึกนึกคิดเป็นผู้ใหญ่ตอนไหนครับ ดูเพิ่ม

คุณจง เฉวียนปิน อาจารย์หนุ่มจากม.วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ในไต้หวัน ใช้ไม้บรรทัดและชอล์กวาดภาพบทเรียนวิชากายวิภาคลงบนกระดานดำโดยเขาสอนเกี่ยวกับทักษะการวาดภาพประกอบกายวิภาคในโรงเรียนแพทย์หลายแห่งในไต้หวัน จีนรวมไปถึงญี่ปุ่นด้วย ดูแล้วต้องทึ่งในความเทพของอาจารย์แกจริงๆ เข้าไปดูที่ 鍾全斌 OB Illustration กันได้ ของไทยก็มีรายนี้ที่เก่งและน่าชื่นชมไม่แพ้กัน อ. เอกฤทธิ์ วีระพันธุ์ ประสบการณ์การสอน 30 ปี อาจ.. ดูเพิ่ม

นิยามของคำว่า Anatomy มีหลายรูปแบบ ดังเช่นที่เราให้ให้ทุกท่านได้ทราบคือ Anatomy ในที่นี้ คือ กายวิภาคศาสตร์ (Greek anatom Greek, dissection) เป็นสาขาของชีววิทยาที่เกี่ยวข้องกับการศึกษาโครงสร้างของสิ่งมีชีวิตและส่วนต่างๆของสิ่งมีชีวิต กายวิภาคศาสตร์เป็นสาขาหนึ่งของวิทยาศาสตร์ธรรมชาติที่เกี่ยวข้องกับการจัดโครงสร้างของสิ่งมีชีวิต เป็นศาสตร์เก่าแก่มีจุดเริ่มต้นในสมัยก่อนประวัติศาสตร์ กายวิภาคศาสตร์มี.. ดูเพิ่ม