จักรวาล

ถ้าวันหนึ่งนักวิทยาศาสตร์บอกว่า “เจอดาวที่อาจมีสิ่งมีชีวิต” ทุกคนคงต่างสงสัยว่าพวกนักวิทยาศาสตร์รู้ได้ยังไง ในเมื่อดาวดวงนั้นอยู่ไกลจนมนุษย์ยังเดินทางไปไม่ถึงด้วยซ้ำ ความจริงคือ นักวิทยาศาสตร์ไม่ได้มองเห็นมนุษย์ต่างดาวเดินอยู่บนดาว แต่กำลังมองหา เงื่อนไขที่เอื้อต่อการเกิดและดำรงชีวิต จากระยะไกล อย่างแรกที่ต้องดูคือ น้ำ เพราะสิ่งมีชีวิตที่เรารู้จักทั้งหมดบนโลกต้องพึ่งพาน้ำในรูปของของเห.. ดูเพิ่ม

ลองนึกภาพนาฬิกาเรือนใหญ่ที่สุดเท่าที่สมองมนุษย์จะนึกได้ นาฬิกาเรือนนั้นไม่ได้นับเป็นชั่วโมง ไม่ได้นับเป็นปี แต่เดินมาแล้วประมาณ 13,800 ล้านปี นั่นคืออายุของจักรวาล ส่วนโลกใบนี้อยู่มาแล้วราว 4,540 ล้านปี แค่ตัวเลขสองก้อนนี้ก็ใหญ่จนเริ่มไม่รู้จะเอาไปเทียบกับอะไรดีแล้ว ทีนี้เอาชีวิตมนุษย์หนึ่งคนไปวางเทียบ สมมติอยู่ได้ 80 ปี ฟังในชีวิตประจำวันถือว่านานมาก เด็กเกิด โต เรียน ทำงาน มีครอบครัว แก่ลง ผ่าน.. ดูเพิ่ม

จำนวนอะตอมในจักรวาล มากจนจินตนาการแทบไม่ออก หลายคนเคยสงสัยว่า ถ้านำอะตอมทุกอะตอมในจักรวาลมานับจริง ๆ จะได้ตัวเลขเท่าไร คำตอบคือไม่มีใครนับได้ทีละอะตอม แต่สิ่งที่น่าสนใจคือ นักดาราศาสตร์สามารถประมาณจำนวนได้จากแบบจำลองของจักรวาล ความหนาแน่นของสสาร และข้อมูลจากการสังเกตการณ์ด้วยกล้องโทรทรรศน์สมัยใหม่ ทำให้เราได้ตัวเลขที่ใกล้เคียงความเป็นจริงอย่างน่าทึ่ง ตัวเลขที่ถูกอ้างถึงบ่อยที่สุด ค่าประมาณที่ได้ร.. ดูเพิ่ม

ลองนึกภาพว่าฝนที่ตกจากท้องฟ้าไม่ใช่น้ำ แต่เป็นเศษแก้วที่พัดกระหน่ำด้วยความเร็วเหนือเสียง ฟังดูเหมือนฉากในภาพยนตร์ไซไฟ แต่สิ่งที่ว่านี้คือหนึ่งในลักษณะเด่นของ HD 189733b ดาวเคราะห์นอกระบบที่นักดาราศาสตร์ยกให้เป็นหนึ่งในโลกที่มีสภาพอากาศรุนแรงที่สุดเท่าที่มนุษย์เคยค้นพบ ดาวดวงนี้อยู่ห่างจากโลกประมาณ 64 ปีแสง ในกลุ่มดาวสุนัขจิ้งจอก และมีขนาดใหญ่กว่าดาวพฤหัสบดีเล็กน้อย โลกสีฟ้าที่ไม่น่าเข้าใกล้ ภาพจำ.. ดูเพิ่ม

หากคืนนี้ลองเงยหน้ามองท้องฟ้า คุณอาจคิดว่าสิ่งที่เห็นคือดวงดาวที่กำลังส่องแสงอยู่ในเวลานี้ แต่ความจริงแล้ว สิ่งที่กำลังมองเห็นอาจเป็นภาพของดวงดาวเมื่อหลายปีก่อน หลายร้อยปี หรือแม้แต่หลายล้านปีก่อน ฟังดูเหมือนนิยายวิทยาศาสตร์ แต่เรื่องนี้เป็นข้อเท็จจริงทางดาราศาสตร์ที่อธิบายได้ด้วยหลักฟิสิกส์ง่าย ๆ และเกิดขึ้นทุกครั้งที่เรามองขึ้นไปบนท้องฟ้า --- ทุกอย่างเริ่มต้นจาก "ความเร็วของแสง" แสงเป็นสิ่งที่เ.. ดูเพิ่ม

แค่ช้อนชาเดียว...ก็หนักจนจินตนาการแทบไม่ออก เคยมีคนพูดเล่นว่า ถ้าหยิบสสารจากดาวนิวตรอนออกมาได้เพียงนิดเดียว โลกทั้งใบก็คงรับน้ำหนักไม่ไหว ฟังเหมือนนิยายวิทยาศาสตร์ แต่ความจริงแล้วแนวคิดนี้มีที่มาจากฟิสิกส์ล้วนๆ เพราะดาวนิวตรอนคือหนึ่งในวัตถุที่หนาแน่นที่สุดในจักรวาล เป็นซากของดาวฤกษ์มวลมหาศาลที่จบชีวิตด้วยการระเบิดเป็นซูเปอร์โนวา ก่อนที่แกนกลางจะยุบตัวลงอย่างรุนแรงจนเหลือเพียงลูกทรงกลมขนาดไม่ใหญ่.. ดูเพิ่ม

ถ้ามีใครถามว่า "ในจักรวาลมีที่ไหนเงียบที่สุด" คำตอบอาจไม่ใช่อวกาศ แต่คือ Botes Void เวลาเรานึกถึงอวกาศ ภาพที่ผุดขึ้นมามักเต็มไปด้วยดาวนับล้าน กาแล็กซีมหึมา เนบิวลาหลากสี และแสงจากวัตถุที่อยู่ไกลออกไปหลายพันล้านปีแสง แต่ลึกเข้าไปในจักรวาลกลับมีพื้นที่แห่งหนึ่งที่แทบไม่มีอะไรอยู่เลย พื้นที่นั้นถูกเรียกว่า Botes Void หรือที่หลายคนตั้งฉายาให้ว่า "ความว่างเปล่ามฤตยู" เพราะมันใหญ่โตเสียจนชวนให้รู้สึกแป.. ดูเพิ่ม

“ถ้าอัญมณีเม็ดเดียวสั่นสะเทือน ทั้งตาข่ายก็สะท้อนการเปลี่ยนแปลงนั้นไปพร้อมกัน” ตาข่ายพระอินทร์ (Indra's Net) เป็นอุปมาอันโด่งดังของพุทธมหายาน โดยเฉพาะแนวคิดในสำนักหัวเหยียน (Huayan) ที่ใช้ภาพของตาข่ายขนาดไร้ขอบเขตแผ่คลุมทั่วจักรวาล ทุกจุดตัดของตาข่ายมีอัญมณีล้ำค่าผูกอยู่หนึ่งเม็ด และอัญมณีทุกเม็ดต่างสะท้อนภาพของอัญมณีเม็ดอื่นทั้งหมดอย่างไม่มีสิ้นสุด มองเข้าไปในอัญมณีเพียงเม็ดเดียว ก็จ.. ดูเพิ่ม

ทุกครั้งที่คุณมองขึ้นไปบนท้องฟ้า คุณกำลังมองย้อนกลับไปยังต้นกำเนิดของตัวเอง หลายคนอาจเคยได้ยินประโยคที่ว่า "เราคือฝุ่นของดวงดาว" แล้วคิดว่าเป็นเพียงคำเปรียบเปรยที่ฟังดูโรแมนติก แต่ในทางดาราศาสตร์ ประโยคนี้กลับเป็นความจริงอย่างน่าทึ่ง ร่างกายของมนุษย์ไม่ได้ถือกำเนิดจากโลกเพียงอย่างเดียว หากแต่มีจุดเริ่มต้นจากเหตุการณ์รุนแรงที่สุดอย่างหนึ่งในจักรวาล นั่นคือการระเบิดของดาวฤกษ์ขนาดใหญ่ ดวงดาวคือโรงงา.. ดูเพิ่ม

คุณไม่เคยมองท้องฟ้าใน "เวลาปัจจุบัน" เลยแม้แต่ครั้งเดียว ทุกครั้งที่เราเงยหน้ามองดวงอาทิตย์หรือดวงดาว สิ่งที่ดวงตารับรู้ไม่ใช่ภาพของวัตถุเหล่านั้นในขณะนี้ แต่คือแสงที่ใช้เวลาเดินทางผ่านอวกาศก่อนจะมาถึงโลก เหมือนกับการเปิดดูภาพถ่ายที่ถูกส่งมาจากอดีต เพียงแต่ภาพเหล่านี้เกิดขึ้นจริงบนท้องฟ้าทุกคืนโดยที่หลายคนไม่ทันสังเกต ดวงอาทิตย์อยู่ห่างจากโลกประมาณ 150 ล้านกิโลเมตร แม้แสงจะเดินทางด้วยความเร็วเกือ.. ดูเพิ่ม

ถ้าวันสิ้นสุดของจักรวาลเกิดขึ้นจริง คุณจะไม่มีวันรู้ว่ามันกำลังมา หลายคนจินตนาการว่าจุดจบของจักรวาลคงเป็นเหตุการณ์ยิ่งใหญ่ มีดาวระเบิด กาแล็กซีพังทลาย หรือท้องฟ้าเปลี่ยนสีจนทุกคนรับรู้พร้อมกัน แต่ในมุมมองของฟิสิกส์สมัยใหม่ มีสมมติฐานหนึ่งที่น่าขนลุกกว่านั้นมาก เพราะมันเสนอว่าจักรวาลอาจจบลงโดยไม่มีใครทันสังเกต ไม่มีเสียงเตือน และไม่มีเวลาหนีแม้แต่วินาทีเดียว ฟองอากาศแห่งหายนะที่มองไม่เห็น แนวคิดนี.. ดูเพิ่ม

ลองจินตนาการว่า เช้าวันหนึ่ง มนุษย์ทุกคนหายไปจากโลก ไม่มีโรงเรียน ไม่มีหนังสือ ไม่มีนักวิทยาศาสตร์หรือนักคณิตศาสตร์ ไม่มีใครเขียนสมการ ไม่มีใครนับเลข และไม่มีใครเรียกชื่อ "คณิตศาสตร์" คำถามคือ... เลข 2 จะยังคงเป็นเลข 2 หรือไม่ วงกลมจะยังมีเส้นรอบวงสัมพันธ์กับเส้นผ่านศูนย์กลางด้วยค่าประมาณ 3.14159 หรือไม่ แรงโน้มถ่วงจะยังคำนวณได้ด้วยสมการเดิมหรือเปล่า หรือทั้งหมดนี้เป็นเพียงสิ่งที่มนุษย์สมมติขึ้นเ.. ดูเพิ่ม

อีกฟากฝั่งของเส้นขอบฟ้า: ทฤษฎีจักรวาลคู่ขนาน และ "อีกตัวตนหนึ่ง" ที่เราไม่เคยรู้จัก คุณเคยสงสัยไหมว่า ในวินาทีที่คุณตัดสินใจเลือกทางเดินชีวิตสายหนึ่ง... จะเกิดอะไรขึ้นกับ "ตัวคุณ" ที่เลือกอีกเส้นทางที่เหลือ? หากคุณเลือกที่จะปฏิเสธงานนั้นในวันนั้น หากคุณเลือกที่จะทักทายคนแปลกหน้าคนนั้น หรือหากคุณไม่ได้ก้าวเท้าออกจากบ้านช้าไปห้านาทีในเช้าวันหนึ่ง ชีวิตของคุณในวันนี้จะเปลี่ยนไปอย่างไร? ความคิดเหล่านี.. ดูเพิ่ม

เคยเงยหน้ามองท้องฟ้าในคืนที่ไร้แสงไฟจากเมือง แล้วรู้สึกสงสัยไหมว่าถ้าจักรวาลของเรานี้เต็มไปด้วยดวงดาวนับล้านล้านดวง กระจายตัวอยู่รอบทิศทาง ทําไมอวกาศถึงมืดสนิทได้ขนาดนี้ คําถามนี้ไม่ใช่แค่ความสงสัยเล่นๆ แต่นักดาราศาสตร์เคยถกเถียงกันมาเนิ่นนานจนกลายเป็นหัวข้อสําคัญที่เรียกว่าปัญหาของโอลเบอร์ส หรือ Olbers Paradox ซึ่งในอดีตคนคิดกันว่าถ้าจักรวาลมีขนาดสมบูรณ์และไม่มีที่สิ้นสุด แสงจากดาวทุกดวงควรจะเดิน.. ดูเพิ่ม

เวลาเรามองขึ้นไปบนท้องฟ้ายามค่ําคืนที่มีดาวพร่างพราว หลายคนคงเคยตั้งคําถามในใจเหมือนกันว่า จักรวาลอันกว้างใหญ่ที่เราอาศัยอยู่นี้มันมีจุดสิ้นสุดหรือเปล่า มันมีกําแพงกั้นเหมือนขอบโลก หรือว่าเป็นพื้นที่ที่ทอดยาวออกไปไม่มีวันจบสิ้น นักดาราศาสตร์และนักฟิสิกส์พยายามหาคําตอบเรื่องนี้มานานหลายสิบปี และคําตอบที่ได้ก็น่าสนใจจนทําให้เราต้องกลับมาทบทวนความเข้าใจเรื่องมิติของโลกและอวกาศกันใหม่หมดเลยทีเดียว หลั.. ดูเพิ่ม

นักวิทยาศาสตร์ ได้ค้นพบสิ่งสำคัญที่อาจช่วยอธิบายว่า "ชีวิตบนโลกเริ่มต้นขึ้นได้อย่างไร?" โดยพวกเขาพบ "น้ำตาลชนิดหนึ่งที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติในอวกาศ" บริเวณใกล้ใจกลางกาแล็กซีทางช้างเผือก ซึ่งการค้นพบครั้งนี้มีความสำคัญมาก เพราะน้ำตาลไม่ใช่แค่สารที่ให้พลังงานแก่สิ่งมีชีวิตเท่านั้น แต่ยังเป็นส่วนประกอบสำคัญของโมเลกุล ที่เกี่ยวข้องกับพันธุกรรม เช่น RNA ซึ่งเป็นสารที่มีบทบาทสำคัญต่อการกำเนิดของสิ่งมี.. ดูเพิ่ม

ถ้าวันหนึ่งสิ่งมีชีวิตจากนอกโลกเดินทางมาถึงระบบสุริยะ มนุษย์จะเห็นสัญญาณเตือนล่วงหน้าหรือไม่ หรือเราอาจมองเห็นสิ่งผิดปกติอยู่แล้ว เพียงแต่ยังไม่เข้าใจว่ามันคืออะไร? คำถามนี้ไม่ได้มีอยู่แค่ในภาพยนตร์ไซไฟ เพราะตลอดหลายปีที่ผ่านมา นักดาราศาสตร์ได้พบทั้งวัตถุจากนอกระบบสุริยะ สารเคมีที่น่าสนใจในชั้นบรรยากาศของดาวเคราะห์ห่างไกล รวมถึงปรากฏการณ์ทางอากาศบางส่วนที่หน่วยงานรัฐยังไม่สามารถอธิบายได้จากข้อมูล.. ดูเพิ่ม

จักรวาลมีความกว้างใหญ่ไพศาลเกินกว่าที่มนุษย์จะจินตนาการได้ ความเข้าใจเรื่องระยะทางในอวกาศจึงต้องอาศัย "ปีแสง" หรือระยะทางที่แสงเดินทางได้ในหนึ่งปี ซึ่งมีค่าประมาณ 5.88 ล้านล้านไมล์ โดยแสงมีความเร็วสูงถึง 186,000 ไมล์ต่อวินาที และถือเป็นสิ่งที่เร็วที่สุดในจักรวาล การเดินทางในอวกาศด้วยความเร็วแสงนั้นต้องใช้เวลาอันยาวนานแม้ในระยะทางที่ดูเหมือนใกล้เคียง ตัวอย่างเช่น โลกอยู่ห่างจากดวงอาทิตย์ประมาณ 8 น.. ดูเพิ่ม

เวลาเห็นภาพหลุมดำในหนังหรือภาพจำลองจากอินเทอร์เน็ต หลายคนมักนึกถึงวัตถุสีดำขนาดมหึมาที่กำลังกลืนกินทุกอย่างรอบตัว คล้ายกับเครื่องดูดฝุ่นขนาดยักษ์ที่ดูดดาว เศษหิน และสิ่งต่าง ๆ เข้าไปจนหมด จินตนาการแบบนี้ติดอยู่ในหัวของคนจำนวนมาก เพราะภาพของหลุมดำมักถูกนำเสนอในลักษณะที่น่ากลัวและลึกลับ แต่จริง ๆ แล้วหลุมดำไม่ได้ทำงานแบบนั้นเลย มันไม่ได้มีแรงดึงดูดพิเศษที่คอยออกไล่ล่าวัตถุทั่วจักรวาล ถ้าเอาดาวฤกษ์ด.. ดูเพิ่ม