ความหลากหลายทางชีวภาพ

คำว่า “พืชถูกคุกคาม” ไม่ได้แปลว่าพืชชนิดนั้นสูญพันธุ์ไปแล้ว แต่เป็นสัญญาณว่าควรติดตามข้อมูลและพิจารณาการคุ้มครองอย่างจริงจัง ข่าวล่าสุดจากกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช จึงน่าสนใจตรงที่หน่วยงานกำลังทบทวนข้อมูลอย่างเป็นระบบ ก่อนจัดลำดับว่าจะคุ้มครองหรือฟื้นฟูเรื่องใดเป็นพิเศษ กรมอุทยานฯ รายงานเมื่อวันที่ 26 สิงหาคม 2569 ว่าเปิดการประชุมเชิงปฏิบัติการเรื่อง “การจัดทำและปรั.. ดูเพิ่ม

ก่อนมีเมือง ถนน หรือไร่นากว้างสุดสายตา พื้นที่จำนวนมากของโลกเคยปกคลุมด้วยผืนป่าชื้นที่ฝนตกสม่ำเสมอ ต้นไม้สูงเรียงซ้อนกันเป็นชั้นจนแสงแดดส่องลงถึงพื้นได้เพียงบางช่วง ป่าเหล่านี้กลายเป็นเวทีเก่าแก่ของวิวัฒนาการ และยังเก็บร่องรอยชีวิตจากโลกยุคโบราณเอาไว้ในรูปแบบที่ซับซ้อนมาก ป่าฝนเขตร้อนในวันนี้กินพื้นที่บนโลกไม่ถึงสามเปอร์เซ็นต์ แต่เป็นบ้านของสิ่งมีชีวิตบนบกจำนวนมหาศาล นักวิทยาศาสตร์ประเมินว่า สัตว.. ดูเพิ่ม

ภาพประกอบ: Acanthosaura syrax — ภาพโดย Trivalairat et al., 2026 ผ่าน Pensoft Publishers ข่าวการค้นพบกิ้งก่าชนิดใหม่ในประเทศไทยกลายเป็นกระแสขึ้นมา เพราะนักวิจัยตั้งชื่อวิทยาศาสตร์ให้มันว่า Acanthosaura syrax หรือกิ้งก่าเขาหนามเล็กไซแรกซ์ ชื่อ “ไซแรกซ์” ทำให้หลายคนนึกถึงมังกรของราชินีเรนีรา ทาร์แกเรียน จากซีรีส์ House of the Dragon ทันที แต่ชื่อที่ดูเหมือนเรื่องแฟนตาซีนี้ไม่ได้ถูก.. ดูเพิ่ม

ลองจินตนาการว่า วันหนึ่งเราตื่นขึ้นมาแล้วพบว่า ผึ้งหายไปหมดทั้งโลก ไม่มีผึ้งบินอยู่ตามสวน ไม่มีเสียงหึ่ง ๆ ตามดอกไม้ และไม่มีรังผึ้งตามธรรมชาติอีกต่อไป ตอนแรกหลายคนอาจคิดว่า แล้วมันเกี่ยวอะไรกับชีวิตประจำวันล่ะ? เรื่องนี้อาจไม่ได้จบแค่การไม่มีน้ำผึ้งกิน สิ่งที่น่าสนใจกว่าคือ ผึ้งเป็นหนึ่งในตัวช่วยสำคัญของธรรมชาติในการ ผสมเกสร เวลาแมลงบินจากดอกหนึ่งไปอีกดอกหนึ่ง ละอองเรณูสามารถติดไปกับตัวมัน แล้วถ.. ดูเพิ่ม

ถ้ามนุษย์หายไป โลกไม่ได้กดปุ่มรีเซ็ตทันที ภาพที่หลายคนชอบนึกคือ เมืองเงียบ ถนนมีต้นไม้แทงขึ้นมา สัตว์ป่าเดินกลางตึก แล้วไม่กี่สิบปีโลกก็กลับเป็นสีเขียวเหมือนไม่เคยมีอารยธรรมมนุษย์อยู่ตรงนั้น ภาพนี้มีส่วนจริง แต่ก็ง่ายเกินไปเยอะ เพราะสิ่งที่มนุษย์ทิ้งไว้มีทั้งของที่ธรรมชาติย่อยสลายได้ ของที่อยู่ต่ออีกนาน และระบบนิเวศบางแบบที่ดันพึ่งการดูแลของมนุษย์ไปแล้วด้วย ช่วงแรก สิ่งที่หายก่อนคือระบบ ไม่ใช่ตึก.. ดูเพิ่ม

ทากใบไม้ป่าชายเลน มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Elysia bangtawaensis เป็นทากทะเลในกลุ่มซาโคกลอสซา (Sacoglossa) ซึ่งมีความสามารถพิเศษในการเก็บคลอโรพลาสต์จากสาหร่ายไว้ภายในเซลล์ของตัวเอง จึงมักถูกเรียกว่าเป็นหนึ่งในกลุ่ม “ทากสังเคราะห์แสง” สัตว์ชนิดนี้อาศัยอยู่ในถิ่นอาศัยเฉพาะ เช่น ป่าชายเลน แอ่งน้ำตื้น และทางระบายน้ำบริเวณเขตน้ำขึ้นน้ำลง ไม่ใช่สัตว์น้ำจืดอย่างที่หลายคนอาจเข้าใจผิด ลำตัวมีสีเขีย.. ดูเพิ่ม

ทำไมป่าลึกยังเต็มไปด้วยคำถาม แม้มีดาวเทียมและโดรน แผนที่สามารถบอกได้ว่าป่าเริ่มต้นและสิ้นสุดตรงไหน แต่ไม่ได้หมายความว่าจะอธิบายทุกสิ่งที่อยู่ภายในได้ครบถ้วน ป่าลึกหลายแห่งทั่วโลกจึงยังเป็นพื้นที่แห่งคำถาม ไม่ใช่เพราะต้องมีเรื่องเหนือธรรมชาติซ่อนอยู่เสมอไป แต่เพราะระบบนิเวศภายในนั้นซับซ้อน และยังมีอีกหลายพื้นที่ที่มนุษย์ไม่เคยสำรวจอย่างละเอียด คำว่า “ป่าลึกมิสทีเรีย” ในที่นี้จึงเป็นคำเ.. ดูเพิ่ม

หลายคนคงเคยได้ยินประโยคที่ว่า “ถ้าผึ้งสูญพันธุ์ มนุษย์จะอยู่ได้อีกแค่ 4 ปี” และเชื่อว่าเป็นคำกล่าวของ อัลเบิร์ต ไอน์สไตน์ แต่จากการตรวจสอบ ยังไม่มีหลักฐานที่น่าเชื่อถือว่าไอน์สไตน์เคยกล่าวหรือเขียนประโยคนี้จริง อีกทั้งตัวเลข 4 ปีก็ไม่ได้เป็นข้อสรุปทางวิทยาศาสตร์ที่ใช้ทำนายว่ามนุษย์จะสูญพันธุ์หลังจากผึ้งหายไป อย่างไรก็ตาม นั่นไม่ได้แปลว่าผึ้งไม่มีความสำคัญ เพราะหากจำนวนผึ้งและแมลงผสมเก.. ดูเพิ่ม

หากโลกไม่มีต้นไม้ จะเกิดอะไรขึ้นกับมนุษย์และสิ่งแวดล้อม? คำกล่าวที่ว่า “เราจะไม่รู้คุณค่าของสิ่งที่มีอยู่ จนกว่าจะสูญเสียมันไป” อาจอธิบายความสำคัญของต้นไม้ได้ดีที่สุด ต้นไม้ไม่ได้ทำให้โลกมีสีเขียวและร่มเงาเท่านั้น แต่ยังเชื่อมโยงกับอากาศที่เราหายใจ วัฏจักรน้ำ ความสมบูรณ์ของดิน ที่อยู่อาศัยของสัตว์ ตลอดจนอาหาร ยารักษาโรค และรายได้ของผู้คนจำนวนมาก หากโลกปราศจากต้นไม้ ผลกระทบจึงไม่ได้หยุ.. ดูเพิ่ม

ถ้ามองปลาหมอคางดำทีละตัว มันก็เป็นปลาขนาดไม่ใหญ่ ไม่มีพิษ ไม่ได้มีเขี้ยวคอยไล่กัดคน และยังนำมาปรุงอาหารได้ด้วย ความน่ากลัวของมันจึงไม่ได้อยู่ที่ปลาหนึ่งตัว แต่อยู่ที่ตอนซึ่งปลาจำนวนมหาศาลเข้าไปแทนที่สัตว์น้ำเดิมในคลอง ปากแม่น้ำ บ่อเลี้ยง และพื้นที่น้ำกร่อย จนสิ่งมีชีวิตชนิดอื่นเหลือพื้นที่และอาหารน้อยลง ชื่อวิทยาศาสตร์ของปลาชนิดนี้คือ Sarotherodon melanotheron มีถิ่นกำเนิดตามชายฝั่งแอฟริกาตะวันตก.. ดูเพิ่ม

ในผืนป่าดิบชื้นแอมะซอนที่ลึกลับและเข้าถึงยาก มีไพรเมตชนิดหนึ่งที่มีเอกลักษณ์โดดเด่นที่สุดในโลกอาศัยอยู่ นั่นคือ ลิงอูคารีหัวล้าน (Bald Uakari) หรือชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Cacajao calvus ลิงชนิดนี้ไม่เพียงแค่ดูแปลกตาด้วยศีรษะที่ล้านเลี่ยนและใบหน้าสีแดงสด แต่ยังเป็นเครื่องชี้วัดความอุดมสมบูรณ์ของระบบนิเวศในพื้นที่ลุ่มน้ำแอมะซอนที่สำคัญอีกด้วย ความโดดเด่นที่สุดของลิงอูคารีหัวล้านคือใบหน้าที่แดงก่ำราวกับท.. ดูเพิ่ม

“Heterostemma brownii” ดอกดาวกลางพรมมอส พืชหายากที่หวนคืนสู่โลกพฤกษศาสตร์ ท่ามกลางผืนป่าดิบอันชุ่มชื้นของจังหวัดเชียงราย ซึ่งพื้นป่าถูกปกคลุมด้วยพรมมอสสีเขียวขจี มีไม้เลื้อยขนาดเล็กชนิดหนึ่งผลิดอกสีเหลืองสดออกมาอย่างสง่างาม แม้รูปลักษณ์จะดูบอบบางและซ่อนตัวกลมกลืนอยู่ท่ามกลางพืชพรรณ แต่การค้นพบพืชชนิดนี้กลับสร้างความตื่นเต้นให้แก่วงการพฤกษศาสตร์ เพราะมันคือ Heterostemma brownii Hayata .. ดูเพิ่ม

ปลาหมอคางดำ: มหันตภัยเงียบใต้ผืนน้ำ เมื่อ "เอเลี่ยนสปีชีส์" กำลังเปลี่ยนระบบนิเวศไทย จากปลาต่างถิ่นที่ครั้งหนึ่งแทบไม่มีใครรู้จัก วันนี้ "ปลาหมอคางดำ" กลายเป็นชื่อที่ถูกพูดถึงไปทั่วประเทศ หลังการแพร่ระบาดอย่างรวดเร็วในหลายพื้นที่ จนส่งผลกระทบต่อทั้งระบบนิเวศ แหล่งประมง และอาชีพของเกษตรกรผู้เพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ แม้จะมีขนาดไม่ใหญ่ แต่ปลาชนิดนี้กลับถูกยกให้เป็นหนึ่งใน เอเลี่ยนสปีชีส์ (Alien Species) ท.. ดูเพิ่ม

10 ชนิดของแมงป่องในประเทศไทย รู้จักสายพันธุ์ที่สำคัญ แมงป่องเป็นสัตว์มีพิษที่หลายคนมักกลัวทันทีเมื่อเห็น โดยเฉพาะเวลาพบตามบ้าน สวน กองไม้ หรือพื้นที่ชื้น แต่ในความจริง แมงป่องที่พบในประเทศไทยมีหลายชนิด หลายขนาด และหลายพฤติกรรม ไม่ได้มีอันตรายเท่ากันทั้งหมด ประเทศไทยมีรายงานแมงป่องมากกว่า 40 ชนิด กระจายอยู่ในหลายวงศ์ ตั้งแต่แมงป่องขนาดใหญ่ที่คนไทยคุ้นตา ไปจนถึงแมงป่องตัวเล็กที่พบเฉพาะบางพื้นที่ กา.. ดูเพิ่ม

3 เห็ดหายากของไทย ที่อาจค่อย ๆ หายไปจากผืนป่า ประเทศไทยมีเห็ดหลายชนิดที่จัดเป็น เห็ดหายาก และบางชนิดพบได้เฉพาะในสภาพแวดล้อมที่เหมาะสมเท่านั้น โดยเฉพาะเห็ดที่อาศัยความสัมพันธ์กับรากไม้ในป่าธรรมชาติ ซึ่งไม่สามารถเพาะเลี้ยงได้ง่ายเหมือนเห็ดเศรษฐกิจทั่วไป สิ่งที่ทำให้เห็ดเหล่านี้น่าเป็นห่วง ไม่ใช่แค่การพบเห็นน้อยลง แต่ยังสะท้อนถึงความสมบูรณ์ของผืนป่า ดิน ความชื้น และระบบนิเวศโดยรอบ หากป่าถูกรบกวนมากข.. ดูเพิ่ม

อามินา เอเพนดิเอวา เด็กสาวจากสาธารณรัฐเชเชน ประเทศรัสเซีย เคยเป็นที่พูดถึงไปทั่วโลกจากภาพถ่ายที่สะท้อนรูปลักษณ์อันโดดเด่นราวกับหลุดออกมาจากเทพนิยาย ทั้งผิวพรรณและเส้นผมที่ขาวสว่าง ตัดกับดวงตาสองสีที่แตกต่างกันอย่างชัดเจน ความพิเศษของเธอไม่ใช่เพียงความงามภายนอก แต่ยังทำให้หลายคนหันมาสนใจกลไกซับซ้อนของ พันธุกรรมมนุษย์ ว่าเหตุใดร่างกายของคนเราจึงมีลักษณะเฉพาะที่แตกต่างกันได้มากถึงเพียงนี้ ความงามที่.. ดูเพิ่ม

5 สมุนไพรป่าหายากแล้วใกล้จะสูญพันธุ์ ของไทยหลายชนิดกำลังเผชิญภาวะเสี่ยงต่อการสูญพันธุ์ เนื่องจากพื้นที่ป่าธรรมชาติลดลงอย่างต่อเนื่อง รวมถึงการเก็บหาและขุดจากธรรมชาติมาใช้ประโยชน์ในปริมาณมากเกินไป (Overharvesting) โดยไม่มีการเพาะปลูกทดแทนอย่างเพียงพอ สมุนไพรป่าหายากและใกล้สูญพันธุ์ของไทย พร้อมสรรพคุณเด่น มีดังนี้ 1 พญารากหอม (อบเชยเถา) เป็นสมุนไพรที่หายากมาก พบได้เฉพาะบางพื้นที่ของประเทศ ปัจจุบันม.. ดูเพิ่ม

วันที่ 29 มิถุนายนของทุกปี คือ วันเขตร้อนโลก หรือ International Day of the Tropics วันที่องค์การสหประชาชาติ หรือ UN กำหนดขึ้น เพื่อย้ำความสำคัญของ “เขตร้อน” ภูมิภาคที่มีทั้งความอุดมสมบูรณ์ ความหลากหลาย และความเปราะบางอยู่ในเวลาเดียวกัน หลายคนได้ยินคำว่า “เขตร้อน” แล้วอาจนึกถึงแค่อากาศร้อนชื้น ฝนตกหนัก หรือป่าดิบชื้นเท่านั้น แต่ในความเป็นจริง พื้นที่เขตร้อนเกี่ยวข้องกับชีวิ.. ดูเพิ่ม

ถ้าถามว่าสัตว์ชนิดไหนมีจำนวนมากที่สุดในโลก หลายคนอาจนึกถึงมด ปลา หรือมนุษย์ แต่ถ้าถามว่าสัตว์กลุ่มไหนมีสายพันธุ์มากที่สุดในโลก คำตอบกลับน่าสนใจกว่านั้นมาก ผู้ชนะตัวจริงคือ แมลง และในบรรดาแมลงทั้งหมด กลุ่มที่ครองแชมป์อย่างทิ้งห่างคือ ด้วง นักวิทยาศาสตร์ค้นพบและตั้งชื่อสายพันธุ์ด้วงแล้วมากกว่า 400,000 สายพันธุ์ ตัวเลขนี้มากกว่าจำนวนสายพันธุ์ของสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมทั้งหมดรวมกันหลายสิบเท่า เพื่อให้เห.. ดูเพิ่ม

นกฮอนกวน (Horned Guan)นกน่าทึ่งที่สุดในโลก หรือชื่อทางวิทยาศาสตร์ว่า Oreophasis derbianus เป็นหนึ่งในนกที่หายาก ลึกลับ และน่าทึ่งที่สุดในโลกชนิดหนึ่งครับถ้าให้จำง่ายๆ นกชนิดนี้เปรียบเหมือน "ไดโนเสาร์มีชีวิต" แห่งป่าเมฆหมอกเลยทีเดียว มีจุดเด่นและเรื่องราวที่น่าสนใจดังนี้ 1. รูปร่างหน้าตาที่เป็นเอกลักษณ์"เขา" สีแดงสด: จุดเด่นที่สุดคือมีเดือยเนื้อกระดูกสีแดงสดพุ่งขึ้นมาบนหัวเหมือนเขาสัตว์ (คล้ายๆ ยู.. ดูเพิ่ม