เลขเด็ดเลขดังมีโอกาสถูกรางวัลมากกว่าเลขอื่นไหม

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

พอใกล้วันออกรางวัล เรามักเห็นเลขบางชุดถูกพูดถึงเต็มไปหมด ทั้งเลขจากความฝัน ทะเบียนรถ หรือเลขที่หลายคนบอกว่ามาแรง บางเลขขายหมดเร็วเสียจนคนที่ยังหาซื้อไม่ได้เริ่มเสียดาย

แล้วการที่คนจำนวนมากตามหาเลขเดียวกัน ทำให้เลขนั้นมีโอกาสออกมากกว่าเลขที่ไม่มีใครพูดถึงหรือเปล่า?

คำตอบคือไม่มากกว่าครับ หากการออกรางวัลเป็นการสุ่มที่ยุติธรรม เลขทุกชุดมีโอกาสถูกเลือกเท่ากัน ไม่ว่าจะเป็นเลขดัง เลขวันเกิด หรือเลขที่หยิบมาโดยไม่มีความหมายพิเศษ ความนิยมของผู้ซื้อไม่ได้เปลี่ยนโอกาสที่เลขจะออก

ลองดูเฉพาะรางวัลที่ 1 ของสลากกินแบ่งรัฐบาลซึ่งเป็นเลข 6 หลัก ตั้งแต่ 000000 ถึง 999999 รวมหนึ่งล้านหมายเลข ถ้าการสุ่มให้โอกาสแต่ละหมายเลขเท่ากัน เลขที่เลือกไว้หนึ่งหมายเลขจะมีโอกาสตรงกับรางวัลที่ 1 เท่ากับ 1 ใน 1,000,000 หรือ 0.0001% ต่องวด

ตัวเลขนี้นับเฉพาะโอกาสถูกรางวัลที่ 1 ไม่ใช่โอกาสถูกรางวัลใดก็ได้ เพราะสลากยังมีรางวัลประเภทอื่นด้วย สำนักงานสลากกินแบ่งรัฐบาลระบุว่าสลากหนึ่งชุดมีหนึ่งล้านฉบับ และมีการกำหนดรางวัลหลายประเภทต่อชุด

ถ้าซื้อเลข 6 หลักต่างกัน 2 หมายเลข โอกาสที่อย่างใดอย่างหนึ่งตรงกับรางวัลที่ 1 จะเป็น 2 ใน 1,000,000 แต่ถ้าซื้อเลขเดียวกัน 2 ใบ โอกาสที่หมายเลขนั้นจะออกยังเป็น 1 ใน 1,000,000 เท่าเดิม เพียงแต่หากออกตรงกัน ทั้งสองใบก็มีสิทธิ์รับรางวัลตามจำนวนใบ

เลขที่เพิ่งออก กับเลขที่ไม่ออกมานาน

บางคนไม่ซื้อเลขที่เพิ่งออก เพราะคิดว่าคงไม่ออกซ้ำ อีกคนกลับตามเลขที่หายไปนาน เพราะรู้สึกว่าถึงเวลาต้องมาแล้ว ทั้งสองความคิดฟังดูสมเหตุสมผลได้ในชีวิตประจำวัน แต่ในการสุ่มแต่ละงวดที่เป็นอิสระจากกัน ผลที่ผ่านมาไม่ได้ทำให้เลขหนึ่งมีโอกาสมากขึ้นหรือน้อยลงในงวดหน้า

งานศึกษาของนักวิจัยที่เผยแพร่โดย NBER พบพฤติกรรมผู้เล่นหวยในรัฐแมริแลนด์ที่มักลดการซื้อเลขหลังจากเลขนั้นเพิ่งถูกรางวัล ซึ่งเป็นตัวอย่างของความเข้าใจคลาดเคลื่อนที่เรียกว่า gambler’s fallacy คือการนำผลครั้งก่อนมาคาดว่าเหตุการณ์สุ่มอิสระครั้งต่อไปจะต้องเปลี่ยนทิศทาง

สถิติย้อนหลังบอกได้ว่าเลขไหนเคยออกบ่อยในช่วงที่นับ แต่ยังไม่ใช่หลักฐานว่าเลขนั้นจะออกบ่อยกว่าในงวดถัดไป และเลขที่ไม่ออกมานานก็ไม่ได้สะสมโอกาสรอวันออกเช่นกัน เลขเดิมสามารถออกซ้ำติดกันได้ แม้โอกาสเกิดเหตุการณ์เช่นนั้นล่วงหน้าจะน้อย

แล้วทำไมบางครั้งเหมือนเลขดังออกบ่อย?

เมื่อมีคนพูดถึงเลขชุดหนึ่งมาก พอเลขนั้นออกก็มีคนแชร์ข่าวและภาพกันมากตามไปด้วย แต่เลขดังที่ไม่ออกอาจผ่านไปโดยไม่ถูกจดจำเท่ากัน อีกทั้งในแต่ละงวดอาจมีเลขที่ถูกเรียกว่าเลขเด็ดอยู่หลายชุด เมื่อมีชุดใดชุดหนึ่งตรงขึ้นมา จึงดูเหมือนว่าคำทำนายแม่นอยู่เสมอ

การมีคนซื้อเลขเดียวกันจำนวนมากอาจทำให้เห็นผู้ถูกรางวัลเลขนั้นหลายคน หากเลขตรงขึ้นมา แต่จำนวนผู้ซื้อไม่ได้ทำให้โอกาสที่เลขจะถูกสุ่มออกเพิ่มขึ้น สำหรับสลากกินแบ่งรัฐบาล แต่ละใบที่ตรงตามเงื่อนไขรับรางวัลตามที่กำหนด การมีผู้ถือเลขเดียวกันหลายคนไม่ได้ทำให้ต้องแบ่งเงินรางวัลของใบเดียวกัน

จะเลือกเลขจากวันสำคัญ ความชอบ หรือสุ่มเองก็ได้ เพราะภายใต้การสุ่มที่ยุติธรรม ไม่มีวิธีไหนทำให้เลขชุดนั้นได้เปรียบเลขอื่น สิ่งที่กำหนดได้จริงคือจำนวนเงินที่ใช้ ลองตั้งงบที่เสียได้โดยไม่กระทบค่าใช้จ่ายจำเป็น และไม่เพิ่มเงินเพื่อหวังเอาทุนที่เสียไปคืน