ย้อนตำนานลอตเตอรี่ไทย เลขรางวัลที่ 1 ครั้งแรกคืออะไร ได้เงินรางวัลเท่าไร?

   ทุกวันนี้ เมื่อใกล้ถึงวันหวยออก หลายคนต่างเฝ้ารอลุ้นว่าเลขที่ซื้อไว้จะถูกรางวัลหรือไม่ แต่เคยสงสัยกันไหมว่า ลอตเตอรี่ไทยเริ่มต้นขึ้นตั้งแต่เมื่อไร เลขรางวัลที่ 1 ในประวัติศาสตร์คือเลขอะไร และผู้โชคดีในยุคนั้นได้รับเงินรางวัลมากแค่ไหน?

   วันนี้เราจะพาย้อนกลับไปในสมัยรัชกาลที่ 5 ลอตเตอรี่ไทยมีประวัติความเป็นมายาวนานกว่า 150 ปี โดยเริ่มต้นขึ้นใน พ.ศ. 2417 เนื่องในโอกาสพระราชพิธีเฉลิมพระชนมพรรษา และมีจุดประสงค์เพื่อช่วยเหลือพ่อค้าชาวต่างชาติที่นำสินค้ามาจัดแสดงในงานพิพิธภัณฑ์ ณ ตึกคองคาเดีย ภายในพระบรมมหาราชวัง

   ลอตเตอรี่ไทยเริ่มต้นตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 5
ในสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 ได้มีพระบรมราชานุญาตให้กรมทหารมหาดเล็กออกลอตเตอรี่เป็นครั้งแรกของประเทศไทย โดยมีชาวอังกฤษชื่อ เฮนรี อาลาบาสเตอร์ หรือที่เรียกกันว่า ครูอาลบาสเตอร์ เป็นผู้ดำเนินการตามรูปแบบของยุโรป
โดยลอตเตอรี่ชุดแรกพิมพ์ออกมาจำนวน 20,000 ฉบับ จำหน่ายในราคาฉบับละ 1 ตำลึง หรือ 4 บาทตามหน่วยเงินในสมัยนั้น อย่างไรก็ตาม ลอตเตอรี่ในยุคแรกยังไม่ได้มีการออกรางวัลเป็นประจำเหมือนสลากกินแบ่งรัฐบาลในปัจจุบัน

   เปิดเลขรางวัลที่ 1 ครั้งแรกของไทย
หลายคนอาจคาดไม่ถึงว่า ลอตเตอรี่ไทยในยุคแรกใช้ตัวเลขเพียง 4 หลัก แตกต่างจากสลากกินแบ่งรัฐบาลในปัจจุบันที่ใช้เลข 6 หลัก และสำหรับเลขรางวัลที่มีการบันทึกไว้จากการออกลอตเตอรี่ครั้งแรกใน พ.ศ. 2417 ได้แก่
- รางวัลที่ 1 เลข 1672
- รางวัลที่ 2 เลข 1425
- รางวัลที่ 3 เลข 3662
ตัวเลขทั้งสามชุดนี้กลายเป็นเกร็ดประวัติศาสตร์ที่สะท้อนให้เห็นว่า ลอตเตอรี่ไทยมีจุดเริ่มต้นมาตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 5 และมีพัฒนาการต่อเนื่องมาจนถึงปัจจุบัน เป็นเวลายาวนานมาก

   เงินรางวัลที่ 1 ในสมัยนั้น ได้รับเท่าไร?
อีกหนึ่งเรื่องที่น่าสนใจคือ เงินรางวัลของลอตเตอรี่ชุดแรก โดยมีการกำหนดเงินรางวัลที่ 1 ไว้ถึง 100 ชั่ง ส่วนรางวัลที่ 2 อยู่ที่ 50 ชั่ง และรางวัลที่ 3 อยู่ที่ 25 ชั่ง
เมื่อเทียบตามหน่วยเงินที่มีการเผยแพร่ในข้อมูลประวัติศาสตร์ เงินรางวัลที่ 1 จำนวน 100 ชั่ง คิดเป็นเงินประมาณ 8,000 บาทตามการเทียบหน่วยเงินที่แหล่งข้อมูลอ้างถึง ทั้งนี้ ตัวเลขดังกล่าวไม่ควรนำไปเทียบตรง ๆ กับมูลค่าเงินหรือกำลังซื้อในปัจจุบัน เพราะเป็นคนละช่วงเวลาและยุคสมัยกัน

   อย่างไรก็ตาม มีรายละเอียดที่น่าสนใจเพิ่มเติมอีกคือ แม้สมัยแรกจะมีการพิมพ์ลอตเตอรี่ไว้ถึง 20,000 ฉบับ แต่จำหน่ายได้เพียง 4,930 ฉบับเท่านั้น ทำให้เงินที่นำมาใช้จ่ายเป็นรางวัลต้องปรับลดลงตามสัดส่วน

   ดังนั้น จำนวน 100 ชั่งจึงเป็นเงินรางวัลที่กำหนดไว้เดิม ไม่ใช่จำนวนเงินที่ควรสรุปว่าผู้ถูกรางวัลได้รับจริงโดยไม่ตรวจสอบเงื่อนไขการจ่ายรางวัลเพิ่มเติม

   จากลอตเตอรี่ยุคแรก สู่สลากกินแบ่งรัฐบาลในปัจจุบัน
หลังจากการออกลอตเตอรี่ครั้งแรกในสมัยรัชกาลที่ 5 ประเทศไทยไม่ได้ออกลอตเตอรี่เป็นประจำต่อเนื่องทุกปี และต่อมาในสมัยรัชกาลที่ 6 จึงมีการออกลอตเตอรี่ขึ้นอีกครั้งใน พ.ศ. 2460 ซึ่งเป็นช่วงสงครามโลกครั้งที่ 1

   จะเห็นได้ว่าจากกิจกรรมที่มีจุดเริ่มต้นในอดีต ลอตเตอรี่ได้พัฒนารูปแบบและระบบการจัดจำหน่าย จนกลายเป็นสลากกินแบ่งรัฐบาลที่คนไทยคุ้นเคยกันในปัจจุบัน

   แม้เรื่องราวของเลข 1672 จึงไม่ได้เป็นเพียงเกร็ดเกี่ยวกับตัวเลขรางวัลที่ 1 แต่ยังเป็นส่วนหนึ่งของประวัติศาสตร์ไทยที่มีความเป็นมายาวนานกว่า 150 ปีอีกด้วย ก่อนที่จะมาเป็นล็อตตาลี่ สลากกินแบ่งในปัจจุบัน